مشروعیت دولت ها چه تاثیری بر کارآمدی آنها دارد؟

از دید تحلیلگران سیاسی، مشروعیت یا حقانیت دولت ها به معنی پذیرش قدرت حاکم آنها از سوی شهروندان است.

چه این حقانیت را الهی بدانیم و چه مردمی، زمانی که مردم یک کشور از نظر ذهنی و درونی، قدرت حاکم را بپذیرند، آن دولت، مشروعیت خواهد داشت، اما در شرایطی که این مشخصه برای دولت در آستانه تشکیل وجود نداشته باشد، دولت با چه چالش هایی مواجه خواهد بود و این چالش ها بر میزان کارآمدی آن چه تاثیری می گذارد؟

فاطمه حقیقت جو، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی که اینک مقیم آمریکا است می گوید چنین دولتی باید اختیارات ویژه ای به همراهان و گروه هایی که آن را بر سر کار آوردند بدهد. او از این اقدام به عنوان "چپاول ثروت ملی" یاد می کند. به اعتقاد خانم حقیقت جو این موضوع، فساد اداری را افزایش می دهد و همچنانکه رتبه ایران نسبت به چهار سال پیش، از لحاظ فساد اداری افزایش یافته، باز هم شاهد بالا رفتن آن خواهیم بود.

هنوز اعتراض به نتایج دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در آن کشور ادامه دارد و به اعتقاد بسیاری از جامعه شناسان و کارشناسان مسائل ایران، مردم این کشور و حتی چهره های گوناگون سیاسی از نتایج انتخابات و صحت آن قانع نشده اند. فرخ نگهدار، کارشناس مسائل سیاسی ایران در باره اقناع نشدن بخش کثیری از نیروهای سیاسی داخلی از نتایج انتخابات و پیامدهای آن برای دولت تازه تاسیس، می گوید تا کنون این میزان مخالفت و نارضایتی از دولت طی سی سال گذشته وجود نداشته است. آقای نگهدار معتقد است دولت آقای احمدی نژاد برای برسرکار ماندن و ادامه حکمرانی اش احتیاج دارد تا طرفداران مهدی کروبی و میر حسین موسوی دو نامزد اصلاح طلب را از حالت مخالفت و نپذیرفتن مشروعیت دولتش به حالت منتقدان قانونی درآورد و مردمی که را که خودشان می گویند ۱۴ میلیون نفرند از حالت نا آرامی به نارضایتی تبدیل کند.

در چنین شرایطی کشورهای دمکراتیک هم با تردید به صحت نتایج انتخابات واکنش نشان داده اند و تعداد قلیل پیام های تبریک روسای جمهوری و رهبران جهان به نامزد پیروز در انتخابات، نشان از تسری نگاه های تردیدآمیز از خارج به ایران است.

در صورتی که درباره مشروعیت دولت ها از سوی کشورهای خارجی تردید وجود داشته باشد، چه چالش هایی در انتظار دولت در عرصه سیاست خارجی وجود خواهد داشت؟ مهران براتی، کارشناس سیاسی در آلمان می گوید که در روابط بین کشورها، نظامی تعریف نشده که با دولت هایی که مشورعیت ندارند، ارتباط سیاسی برقرار نشود اما دولتی که مشروعیت آن کاهش یافته باشد، برای پیشبرد اهداف سیاسی اش ضربه پذیر می شود.

آقای براتی می گوید که این ضربه پذیری به معنای آن است که دولت های خارجی به خصوص چین، روسیه و کشورهای خاورمیانه برای منافع خودشان از کارت ایران استفاده خواهند کرد. فاطمه حقیقت جو نیز معتقد است که دولت هایی که با ضعف داخلی پای میز مذاکره می نشینند، باید به کشورهای خارجی "باج" بدهند. خانم حقیقت جو مصداق این کشورهای خارجی را روسیه می داند. در حالی که بحث درباره منشاء مشروعیت دولت ها در فضای فکری و فلسفی ایران و در مباحثات سیاستمداران و روحانیون و دانشگاهیان ادامه دارد و گروهی از محافظه کاران مشروعیت را از سوی خداوند و پاره ای از اصلاح طلبان آن را منبعث از سوی مردم می دانند، دهمین دولت ایران در مراحل ابتدایی تشکیل خود قرار دارد. صرف نظر از اینکه مبنای نظری هر کدام از این دو طیف فکری و سیاسی چیست و تا چه پایه در زمانه فعلی طرفدار و توجیه دارد، در ماه های آینده میزان کارآمدی دولتی که در چنین فضایی آغاز به کار می کند، مشخص و عینی خواهد شد.

مطالب مرتبط