اعلام عید فطر نزاع مذهبی یا سیاسی

Image caption هلال ماه شوال

اختلاف بر سر اعلام روز عید فطر از موضوعاتی است که هر ساله با پایان ماه رمضان به وجود می آید. اما امسال این اختلاف شکل دیگری را به خود گرفت که موجب اظهار نظرهای مختلفی شد.

آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی، روز یکشنبه را روز اول ماه شوال و عید فطر اعلام کرد. این در حالی است که اغلب مراجع شیعه و آیات عظام قم، مشهد و نجف یکشنبه را ۳۰ام ماه رمضان اعلام کردند.

به اعتقاد برخی کارشناسان این موضوع بیش از اینکه مسئله ای مذهبی و یا علمی باشد، موضوعی سیاسی است. حسن شریعتمداری، پژوهشگر علوم دینی می گوید " آقای خامنه ای و خمینی می خواستند به عنوان حاکم شرع نسبت به حلول ماه رمضان و عید فطر حکم حکومتی بدهند و حوزه علمیه تبعیت کند اما حوزه علمیه همیشه سعی کرده استقلالش را حفظ کند و آنها را به عنوان حاکم حکومت اسلامی نشناسد."

آقای شریعتمداری با اشاره به جنبه دیگر این مسئله گفت بسیاری از این مراجع، آقای خامنه ای را حاکم جائر (زورگو) می دانند واصولا شهاداتش را قبول ندارند.

در عین حال برخی از صاحبنظران اختلاف نظر بر سر اعلام عید فطر را یک مسئله تاریخی می دانند. حمید فرخنده، روزنامه نگار، در این خصوص توضیح می دهد "این مسئله تقویم ماه قمری است، نباید به این بعد سیاسی داد. شرایط جامعه ملتهب ایران تمام این مسائل را تحت شعاع قرار می دهد و فکر می کنم بحث حاشیه ای این موضوع از بحث اصلی مهم تر است."

آقای فرخنده با اشاره به اینکه چند سال پیش در روزنامه کیهان عنوان شده بود که روئت حلال ماه شوال به عهده ولایت فقیه است و بقیه باید از آن پیروی کنند، می گوید "این مسئله مضحکی است. اما به هر حال این احتمال وجود دارد که به دلیل اینکه تعداد زیادی از آیات اعظام در یک طرف و آیت الله خامنه ای در طرف دیگر قرا گرفته است به آیات عظامی که در حکومت دخالت نمی کنند، فشارهایی آورده شود. چون ظاهرا با ولی فقیه هم نظر نبودند." برخی از کارشناسان بر این باورند که استفاده از چشم مسلح و فناوری های عصر حاضر برای روئت ماه می تواند به بسیاری از اختلاف نظرها پایان دهد، هرچند بخش مهمی از این اختلافات بر سر مسائلی جدای از مذهب است.

حسن شریعتمداری با عنوان این مسئله که به نظر او "بهترین ملاک اعتماد به رصد خانه های ملی و استعلام از آنها" است، افزود "من فکر نمی کنم اگر در زمان حضرت رسول تلسکوپ وجود داشت ایشان مخالفت می کرد. با روئت ماه به وسیله تلسکوپ، مسلمانان بی اختلاف می توانند به وظایف مذهبی خود عمل کنند."

اما در مجموع تعدادی از کارشناسان بر این باورند که اختلاف نظرها بر آغاز ماه رمضان و پایان آن و مسائل دیگر مذهبی بیش از اینکه موضوعی مذهبی باشد، بحث بر سر قدرت است و حوزه علمیه تلاش کرده تا جدای از قدرت مذهبی رهبران کشور به این مسائل رسیدگی کند اما در سالهای اخیر تلاش برای تاثیرگزاری بر حوزه علمیه افزایش یافته است.

مطالب مرتبط