بازگشایی دانشگاه ها در ایران؛ امید و اضطراب جنبش دانشجویی

Image caption دانشگاه تهران و خیابان های اطراف آن طی ماه های گذشته صحنه درگیری معترضان و نیروهای دولتی بوده است

در آستانه بازگشایی دانشگاه ها در ایران و در شرایطی که پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری این کشور و وقایع پس از آن هنوز اعتراض ها در اشکال گوناگون ادامه دارد، اخبار متعددی درباره فشار نهادهای امنیتی و دولتی به فعالان دانشجویی منتشر می شود.

بنا به گزارش خبرنامه امیرکبیر در ایران، از اوایل شهریور ماه امسال نزدیک به ۱۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه تهران در ارتباط با وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری به مراکز مختلف احضار شده اند.

مهدی عربشاهی، دبیر دفتر تحکیم وحدت (طیف علامه) به بی بی سی فارسی می گوید که فشار زیادی بر فعالان دانشجویی وارد شده است، گروهی زیادی به کمیته های انظباطی احضار شده اند، جمعی از دانشجویان دانشگاه های زنجان و بابل از سوی دادگاه به زندان محکوم شده اند و عده ای از فعالان هم با احضار به مراکز دولتی نسبت به ادامه فعالیت هایشان هشدار گرفته اند.

به تازگی کامران دانشجو، وزیر جدید علوم ایران در پیامی به مناسبت بازگشایی دانشگاه ها، گفته است: "اساتید و دانشجویان به عنوان فرماندهان و افسران جوان در مقطع کنونی و در این جنگ نرم علیه بیگانگان وارد صحنه شوند و با روشن‌بینی و روشنگری خود، پیشتاز دفاع از کیان و منافع ملی کشور خویش باشند."

به کارگیری اصطلاحات نظامی درباره دانشگاه و دانشجویان از سوی دولتمردان کابینه محموداحمدی نژاد به اعتقاد ناظران مسائل ایران نشان دهنده دیدگاه تازه ای است که نسبت به فضای آکادمیک در ایران در حال شکل گیری است.

علی افشاری، از فعالان سابق دانشجویی می گوید لغاتی که وزیر جدید علوم ایران در پیام آغاز به کار دانشگاه ها به کار برده، نشان می دهد که در سال جدید تحصیلی فضای نظامی – امنیتی فراگیرتری بر دانشگاه های ایران حاکم خواهد شد.

انتقال فعالیت های دانشجویی به بدنه دانشگاه

انتخابات ریاست جمهوری ایران و به تبع آن اعتراض ها به نتایج انتخابات، در دوره تعطیلی تابستانی دانشگاه ها رخ داد اما همزمان با نزدیک شدن به زمان بازگشایی دانشگاه ها و احتمال وارد شدن اعتراض ها به مرحله ای تازه، جنبش دانشجویی ایران هم وارد دوران تازه ای شده است.

جنبش دانشجویی ایران در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی رشد کرد و قدرت گرفت و با راه اندازی نهادی های مستقل دانشجویی، انتقاد از حکومت را در این دوره تجربه کرد، اما در پایان دوران موسوم به اصلاحات، سرخورده از ناکامی های این جنبش، کم توان و بی انگیزه به نظر می رسید.

با این حال به گفته فعالان دانشجویی، علی رغم فشارهای کم سابقه به دانشجویان فعال و تحت فشار قرار فضای های نقادی، جنبش دانشجویی ایران در دوره ای تاریخی قرار گرفته است.

مهدی عرب شاهی، دبیر دفتر تحکیم وحدت (طیف علامه) می گوید که جنبش دانشجویی در ادورا گذشته محدود به فعالان همان دانشگاه بود و بدنه دانشگاه گرچه نسبت به خواست های مدنی همراهی و همدلی نشان می داد اما کمتر درگیر فعالیت می شد، اما در سال تحصیلی پیش رو به علت فراگیر شدن مطالبات و تبدیل خواسته دانشجویان به مطالبات عمومی، بدنه دانشجویی هم با توان بیشتری فعالیت خواهد کرد.

به گفته آقای عرب شاهی، از این بابت جنبش دانشجویی ایران وارد مرحله ای شده است که دیگر کمتر وابسته به فعالان و رهبران دانشجویی است.

اعتراض ها به سیاست های دولت در قبال دانشگاه ها، باعث شد که سال گذشته رئیس جمهوری ایران در مراسم رسمی آغاز به کار دانشگاه ها شرکت نکند اما مشخص نیست که امسال برنامه رسمی دولت برای آغاز سال تحصیلی دانشگاه ها چیست.