'کمک موضع ایران به ایجاد خاورمیانه غیرهسته‌ای'

Image caption هانس بلیکس (چپ) در کنار محمد البرادعی، رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی همواره تاکید می کرد عراق تهدیدی هسته ای برای دیگران به شمار نمی رود

هانس بلیکس رئیس پیشین کمیسیون بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی، موضع ایران در قبال برنامه هسته ای خود و تحولات جهانی را موقعیتی مناسب برای فراهم کردن زمینه ایجاد یک خاورمیانه عاری از تسلیحات کشتار جمعی دانست.

آقای بلیکس که در حال حاضر ریاست نهاد مستقل کمیسیون تسلیحات کشتار جمعی (WMDC) را به عهده دارد، در مقاله ای در روزنامه گاردین در تاریخ پنج‌شنبه هشتم اکتبر، می نویسد: "مسئله تنها به ایران مربوط نیست: خاورمیانه عاری از تسلیحات کشتار جمعی می تواند پاسخ تنش روزافزون هسته ای در منطقه باشد."

هانس بلیکس که در آستانه جنگ عراق ریاست گروه بازرسان آژانس بین المللی سازمان ملل متحد در بازدید از عراق را به عهده داشت، در مقاله خود اذعان می کند که احتمال تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای و داشتن قابلیت غنی سازی اورانیوم، تنش در منطقه را افزایش می دهد و می تواند دیگر کشورها در این منطقه را نیز به سوی اقدامی در همین جهت براند.

اما او می نویسد "در مذاکرات امروز [با ایران] داشتن یا نداشتن سلاح اهمیتی ندارد، چرا که ایران، حتی اگر در حال حاضر هم برای دستیابی به چنین ابزاری جاه طلبی نداشته باشد، می تواند یک سال بعد نظرش را تغییر بدهد که در آن زمان با پیشرفت در غنی سازی، به سلاح نیز نزدیک تر شده است."

هانس بلیکس معتقد است: "نتیجه اینکه مطلوب، متقاعد ساختن ایران به توقف غنی سازی است"، هر چند او اذعان می کند که مشخص نیست بتوان به چنین هدفی دست یافت.

آقای بلیکس با ابراز تاسف از اینکه قلمداد کردن توقف غنی سازی از سوی ایران به عنوان پیش شرطی برای آغاز مذاکرات چند سال را برای گفتگو با ایران تلف کرد، تاکید می کند که "اثبات اینکه ایران تلاش می کند به سلاح هسته ای دست یابد، بخت متقاعد کردن ایران به توقف غنی سازی را افزایش نخواهد داد."

او در پاسخ به این سوال که "چه باید کرد؟" یادآوری می کند که امتیازهای پیشنهاد شده از سوی غرب (تسهیل سرمایه گذاری، کمک به ساخت نیروگاه هسته ای غیرنظامی و حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی) بی اثر بوده و هشدار می دهد که تحریم اقتصادی یا بکارگیری موازین نظامی "ممکن است اکثریتی از ایرانی ها را که در شرایط عادی با حکومتشان مخالفند، به حمایت از این دولت ترغیب کند."

با این حال این بازرس پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی معتقد است غرب می تواند درس های مذاکره با کره شمالی را درمورد ایران نیز به کار بگیرد و می نویسد یک پیشنهاد می تواند تضمین خودداری از حمله علیه ایران باشد و دیگری اعلام آمادگی برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک.

"موقعیتی برای ایجاد خاورمیانه غیرهسته ای"

اما هانس بلیکس موضع ایران در مذاکرات ژنو در روزهای اول ماه اکتبر را نکته مهم تر می داند. او می نویسد: "جالب است که ایران، هرچند بی میل برای مذاکره درباره غنی سازی اورانیوم، اما آماده بود تا درباره موضوعات فراگیرتر همچون منع گسترش سلاح های هسته ای و خلع سلاح هسته ای گفتگو کند."

هرچند او هشدار می دهد که "گفتگو درباره این مسائل می تواند برای ایجاد تاخیر [از سوی ایران] به کار گرفته شود"، اما می نویسد "شاید" باعث بازشدن بحث خاورمیانه عاری از تسلیحات کشتار جمعی شود و بتوان از این طریق "عاری کردن منطقه از غنی سازی اورانیوم و تولید پلوتونیوم را نیز به بحث افزود."

هانس بلیکس یادآور می شود که همه کشورهای خاورمیانه از جمله اسرائیل از وجود خاورمیانه عاری از سلاح های کشتار جمعی حمایت می کنند، هرچند اذعان می کند که "برای اسرائیل، تنها کشور مجهز به سلاح هسته ای در این منطقه، این هدف دور از دست بوده است."

اما آقای بلیکس معتقد است در شرایطی که ایران و - به گفته او، احتمالا دیگر کشورهای خاورمیانه به سمت فعالیت های پیشرفته تر هسته ای حرکت می کنند، ممکن است این هدف دست یافتنی تر باشد. او می پرسد: "آیا اسرائیل می تواند ادامه حرکت در جهتی که به بمباران رآکتور عراق در سال 1981 و حمله سال 2007 به خاک سوریه منجر شد را تصور کند؟"

هانس بلیکس در نهایت تاکید می کند که مشکلات دست یابی به یک توافق منطقه ای (از جمله درمورد تایید صحت ادعاها، یا تضمین های خارجی برای تامین سوخت اورانیومی) را دست کم نمی گیرد اما می نویسد: "دولت اوباما، با حمایت چندین دولت دیگر، به دنبال خلع سلاح هسته ای همه، از جمله گناهکاران اصلی است و دو موضوع منع گسترش سلاح های هسته ای و خلع سلاح نیز اکنون در برنامه کاری شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دارد."

هانس بلیکس مقاله خود را اینطور به پایان می برد که "به نظر می رسد خاورمیانه منطقه ای است که به یک راه حل جسورانه نیاز دارد."

مطالب مرتبط