آغوش خانواده یا مرکز بهزیستی: کدام مناسب تر است؟

لایحه "سرپرستی کودکان بد سرپرست و بی سرپرست"، توسط شورای نگهبان در ایران رد شده است. قرار بود در صورت تصویب این لایحه کودکانی که در زمره کودکان بد سرپرست یا بی سرپرست هستند به زنان مجرد بالای ۳۰ سال یا زوجینی که فرزند دارند اما می توانند فرزند دیگری را به فرزند خواندگی بگیرند و همچنین به ایرانیان خارج از کشور سپرده شوند.

فرزندخواندگی از مسائلی است که تاکنون کارشناسان و فعالان حوزه کودک نتواستند برای آن به یک راهکار مشترک برسند. قانون اولیه در مورد حمایت از کودکان بدون سرپرست در سال ۵۳ به تصویب رسید. این قانون تاکنون چندین بار مورد بازبینی قرار گرفته است. اما به اعتقاد کارشناسان همچنان مشکلاتی دارد.

فریده غیرت، حقوقدان، می گوید که مسئله فرزندخواندگی با مشکلات بسیاری روبرو است. در فقه امکان محرمیت در فرزندخواندگی مورد بحث است و همچنین موانع و مقررات قانونی مختلفی وجود دارد. در لایحه جدیدی که از سوی مجلس به شورای نگهبان فرستاده شد و مورد تائید قرار نگرفت موارد مختلفی برای سرپرستی کودکان بد سرپرست و بی سرپرست در نظر گرفته شده بود. یکی از مواردی که شورای نگهبان به آن انتقاد کرده، دادن سرپرستی این کودکان به والدینی است که یک فرزند دارند و می خواهند فرزندی را به سرپرستی بگیرند. از دلایل ذکر شده مشخص نبودن مصلحت کودکان در این کار است.

در همین حال گروهی از کارشناسان معتقدند با تحقیق و مشخص شدن صلاحیت این افراد، سرپرستی این کودکان توسط این خانواده ها به صلاح آنها است.

خسرو منصوریان، کارشناس حوزه کودکان با اشاره به حضرت محمد، می گوید پیامبر اسلام در حالی که خودش صاحب فرزندی بود، فرزند دیگری را به فرزندخواندگی گرفت.

آقای منصوریان ادامه می دهد که نباید قوانینی را وضع کنیم و زوجی را که دارای یک فرزند هستند از سعادت داشتن فرزند خوانده محروم کنیم. مگر در صورتی که صلاحیت این افراد تائید نشود. از موارد دیگری که در این لایحه مطرح شده، دادن حق سرپرستی این کودکان به دختران و زنان بدون شوهر بالای ۳۰ سال است که این بخش نیز مورد موافقت شورای نگهبان قرار نگرفته و از دلایل ذکر شده برای مخالفت با آن این است که ممکن است برای ازدواج مورد تشویق قرار نگیرد.

این در حالی است که برخی از دست اندرکاران امر نظر متفاوتی دارند.

فریده غیرت معتقد است که نداشتن همسر نباید مغایرت با گرفتن فرزند داشته باشد. خانم غیرت نمی گوید باید به نتیجه این حرکت اندیشید که در صورتی که زنی توانایی مالی داشته باشد، سرپرستی از کودک یا فرزند خواندگی هم به این زن و هم به کودک کمک می کند. آقای منصوریان نیز با خانم غیرت موافق است و با تاکید بر اینکه آغوش مادر بهترین مکان برای پرورش بچه است، می گوید: "در بسیاری از کشورهای اسلامی زنان شایسته و با صلاحیت مجرد می توانند کودکان بی سرپرست را به فرزندخواندگی بگیرند و یا از این کودکان نگهداری کنند. "

مسئله ایرانیان مقیم خارج از کشور که تقاضای سرپرستی می دهند نیز از موارد گنجانده شده در این لایحه است که این مورد نیز با این نقد از سوی شورای نگهبان روبرو شده که امکان نظارت بر ایرانیان مقیم خارج از کشور وجود ندارد.

صاحبنظران معتقدند این موضوع نیز راهکار دارد و می توان به جای نگهداری کودکان بدون سرپرست و یا بد سرپرست در مراکز بهزیستی و یا دیگر مراکز نگهداری کودکان با تائید صلاحیت و بررسی وضعیت خانواده های درخواست کننده، این کودکان را به آغوش خانواده های صلاحیت دار سپرد.

آقای منصوریان کارشناس حوزه کودکان در این مورد می گوید:"مگر آنها ایرانی نیستند، که ما بگوییم چون خارج از کشور زندگی می کند نمی تواند از وطن خودش فرزند بگیرد. بچه که بچه است، می تواند از جای دیگری بچه بگیرد. اینجا در حقیقت چه کسی ضرر می کند؟ نمی توان به چشم یک آدم بی صلاحیت به کسی نگاه کرد که در خارج از کشور زندگی می کند."

خانم غیرت می گوید شاید این شبهه وجود دارد که تابعیت بچه را تغییر دهند. اما می توان ضابطه ای را برای عدم تغییر تابیعت هم در نظر گرفت.

به اعتقاد کارشناسان باید به دنبال راهکاری برای جایگزین کردن آغوش خانواده به جای پرورشگاه بود. با بازبینی در قوانین و ایجاد تسهیلات بیشتر می توان حمایت از این کودکان را افزایش داد.

مطالب مرتبط