فراز و فرودهای جنبش دانشجویی در ایران

اعتراضات دانشجویی و به دنبال آن فشارها و سرکوب دانشجویان از سوی حکومت یکی دیگر از مسائل بحث برانگیز بعد از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری در ایران است.

دانشجویان اوج این اعتراضات را در روز شانزدهم و هفدهم آذر در دانشگاه های بسیاری از شهرهای ایران به نمایش گذاشتند.

جنبش دانشجویی یکی از فعال ترین جنبش های سیاسی و اجتماعی جامعه ایران است. در ماه های اخیر به ویژه بعد از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری اعتراضات دانشجویان شکل جدی تری به خود گرفت و دانشجویان از هر فرصتی برای بیان اعتراضاتشان استفاده کردند. از بر هم زدن جلسات سخنرانی حامیان دولت دهم، تا تجمع در دانشگاه ها.

شاید اوج این اعتراضات را بتوان در مراسم شانزدهم آذر در بسیاری دانشگاه های ایران دنبال کرد.

از سوی دیگر با گسترش اعتراضات، فشارها بر دانشجویان هم افزایش یافت تا جایی که در روز شانزده آذر نیروهای بسیجی برای سرکوب وارد دانشگاه ها شدند.

ستاره دار کردن و بازداشت دانشجویان، بازنشسته کردن زود هنگام اساتید و یا حتی اخراج برخی از آنان از دولت نهم آغاز شد و در دولت دهم با سپردن وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری به کامران دانشجو که رئیس ستاد انتخابات وزارت کشور در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود شکل تازه ای به خود گرفت.

آیت الله خامنه ای رهبر ایران هم چندی پیش در جمع نخبگان از تعداد رو به رشد دانشجویان علوم انسانی در دانشگاه ابراز نگرانی کرد.

حسین باستانی، کارشناس مسائل سیاسی می گوید حکومت بعد از انتخابات به ارتباط میان مسائل عقیدتی و امنیتی اصرار داشته است.

او گفت: "اولین نمود آن را در ارتباط با آقای حجاریان و در دادگاه ایشان دیدیم. کیفرخواستی که در دادگاه به نقل از ایشان قرائت شد که مشخص هم بود بازجویان آن را تنظیم کرده بودند در واقع کیفرخواستی علیه علوم انسانی بود."

آقای باستانی افزود: "این کیفرخواست توضیح می داد که چطور تئوری های علوم انسانی نهایتا به آشوب های ضد امنیتی می انجامد و طبیعتا باید این مساله را از ریشه کنترل کرد. بعد از آن با کمال تعجب همه شاهد بودند که همین سخنان از زبان شخص آقای خامنه ای خارج شد. یعنی ایشان سخنانی را بیان کرد که متهم اصلی آن شیوه آموزش علوم انسانی بود که به عقیده ایشان تحت تاثیر غرب قرار داشت."

صادق زیبا کلام، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به جنبش های دانشجویی قبل و بعد از انقلاب معتقد است حوادث و مسائل بعد از اعلام نتایج انتخابات ۲۲ خرداد باعث شد، شاهد تولد دوباره جنبش دانشجویی در ایران به شکل اعتراضی باشیم.

آقای زیبا کلام گفت: "حکومت و نظام تا به اینجا سعی کرد گاهی با سرکوب و گاهی با بازداشت کسانی که احساس می کند جزو فعالان جنبش دانشجویی هستند با جنبش دانشجویی مقابله کند."

او گفت: "به نظر من شیوه برخورد نظام با جنبش دانشجویی بیشتر این جنبش را رادیکال تر و ستیزه جوتر می کند، در حالیکه اگر به ویژه پس از انتخابات ۲۲ خرداد حاکمیت روش معقول تری را در قبال دانشجویان و دانشگاه اتخاذ می کرد شاید جنبش دانشجویی تا این حد رادیکال تر نمی شد و شعارهایی تا این اندازه تند سر نمی داد."

حسین باستانی معتقد است علیرغم اینکه دولت می داند که نمی تواند دانشگاه را به صورتی که در نظر دارد کنترل کند اما خط قرمزهایی را هم در این زمینه تعیین کرده است.

او گفت: "خط قرمزی که همیشه در ارتباط با دانشجویان و دانشگاهیان وجود داشته ولی بعد از انتخابات، اهمیت امنیتی مضاعفی برای حکومت پیدا کرده عبارت است از جلوگیری از اعتراضات عمومی، دسته جمعی و علنی. به این معنی که نگذارند کار دانشجویان به تظاهرات مدام بکشد و سعی کنند این اعتراضات هزینه های کم و کنترل شده ای داشته باشد."

آقای باستانی افزود: "حکومت می داند اگر دانشجویان احساس کنند که هزینه اعتراضات عمومی برایشان قابل تحمل است، دیگر نمی توانند فضای دانشگاه ها را کنترل کنند. به همین دلیل هم در چارچوب قواعد به اصطلاح با شیوه نسق کشی با دانشجویان برخورد می کنند."

صادق زیبا کلام با اشاره به بازداشت های پیش از شانزده آذر به منظور جلوگیری از تجمعات در این روزمی گوید تجربه تاریخی جنبش دانشجویی در ایران و جهان نشان داده سعی در سرکوب و جلوگیری از سیاسی تر شدن دانشجویان همواره نتایج اش عکس بوده است.

او گفت: "بازداشت دانشجویان فضا را سیاسی تر و معترض تر می کند. آزادی دانشجویان بازداشت شده اساسا یک خوراک تبلیغاتی جدید می شود. به همین دلیل به نظر من اگر تغییری در شیوه نگاهشان به دانشگاه و جنبش دانشجویی ندهند، به سرعت به سمتی می رویم که جنبش دانشجویی را مجددا سیاسی و اعتراضی می کنیم و فضای دانشگاه ها آرام آرام به فضای قبل از انقلاب تبدیل می شود."

علیرغم تلاش نهادهای امنیتی و انتظامی در جلوگیری از انتشار تصاویر ناآرامی های دانشگاه ها در روز دانشجو ویدئوها و عکس های رسیده از آن روز و همچنین فردای آن، هفدهم آذر، حکایت از گستردگی اعتراضات در بسیاری از شهرهای ایران را دارد. از سوی دیگر فشار نهادهای امنیتی بر جنبش دانشجویی و ادامه اعتراضات آنان این نگرانی را برای ناظران به وجود آورده که حکومت در آینده قصد دارد با چه شیوه ای با دانشجویان معترض برخورد کند.

مطالب مرتبط