حل مسائل کلیدی در اجلاس تغییرات اقلیمی

هه یافی معاون وزارت خارجه چین
Image caption معاون وزارت خارجه چین گفت کشورش آماده مذاکره بر سر نظارت بر تصاعد است

در پی تلاش های شتابزده دیپلماتیک در روز پنجشنبه در پشت صحنه اجلاس تغییرات اقلیمی در شهر کپنهاگ دانمارک، توافقی نهایی در این اجلاس اکنون محتمل تر به نظر می رسد.

چین علائمی از سازش احتمالی در مورد پذیرش نظارت بر محدودیت ها در زمینه تصاعد گازهای گلخانه ای ارسال کرده و آمریکا گفته است که مبالغی را در اختیار کشورهای درحال توسعه قرار خواهد داد.

رهبران جهان احتمالا در نشست روز جمعه با گزینه های دشواری روبرو خواهند بود.

با این حال یک سند درز کرده در این اجلاس سازمان ملل حاکیست که هدفی برای محدود کردن افزایش دما به حداکثر دو درجه سانتیگراد جزو توافق نهایی نخواهد بود.

براساس این سند حتی اگر کشورها حداکثر تعهدات خود را جامه عمل پوشانند نیز، افزایش دما به میزان سه درجه پیش بینی می شود.

موضوع پول

علیرغم ابراز نگرانی های متعدد درباره تغییرات اقلیمی در آینده، جنبه های مالی به عنوان موضوعی که سرنوشت توافق نهایی بیش از هر چیز - در مقایسه با تعهدات در مورد محدود کردن گازهای متصاعد شده - به آن بستگی خواهد داشت سر بر آورده است.

هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا گفت که دولت آمریکا در صورت حصول توافقی در اجلاس که خواسته های آمریکا را برآورده کند، آماده است به ایجاد صندوقی با حساب سالانه 100 میلیارد دلار برای کشورهای درحال توسعه کمک کند.

او گفت: "در چارچوب یک پیمان موثر که در آن کلیه اقتصادهای عمده جهان قول اتخاذ اقدامات تخفیفی موثر بدهند و اجرای این تعهدات در شفافیت کامل انجام شود، آمریکا آماده است برای تامین سالانه 100 میلیارد دلار برای رفع نیازهای کشورهای درحال توسعه با سایر کشورها کار کند."

درخواست اصلی آمریکا "شفافیت" از سوی چین است، خواسته ای که برای تصویب قانونی در سنای آمریکا برای کنترل میزان تصاعد گازهای گلخانه ای این کشور ضروری تلقی می شود.

اما دولت پکن با این ایده خصومت ورزیده است؛ و این مساله به گفته خانم کلینتون به عنوان "کلید معامله" سر برآورده است.

اما "هه یافی" معاون وزارت خارجه چین که در اجلاس حضور دارد گفته است که چین آماده شرکت در نوعی "مذاکره و همکاری است که مداخله جویانه نباشد و متعرض حق حاکمیت ملی نشود."

پیشتر رئیس جمهور اندونزی گفت همه کشورها چه توسعه یافته و چه درحال توسعه، باید در مورد مساله تصدیق اجرای تعهدات "انعطاف پذیر" باشند.

او احتمال ایجاد یک ساز و کار بین المللی برای نظارت بر کاهش میزان تصاعد را مطرح کرد.

شکاف تصاعد

در همین حال یک سند نشت یافته که توسط دبیر کنوانسیون اقلیمی سازمان ملل تهیه شده، تایید می کند که تقریبا مسلم است که تعهدات فعلی در مورد کاهش تصاعد گازهای گلخانه ای برای محدود کردن افزایش دمای جهان به دو درجه سانتیگراد کافی نیست.

این تحلیل می گوید که برای رسیدن به آن هدف، تصاعد گازها باید به حداکثر 44 گیگا تن دی اکسید کربن تا سال 2020 محدود شود.

اما اگر حداکثر تعهدات فعلی از سوی کشورهای صنعتی تصویب شود، میزان تصاعد 1/9 (یک و نه دهم) گیگا تن بالاتر از آن رقم خواهد بود و اگر حداقل تعهدات تصویب شد، میزان تصاعد 4/2 گیگا تن بالاتر از آن خواهد بود.

سند نشت کرده می گوید که اگر این شکاف بسته نشود - مثلا با قول کشورهای صنعتی برای کاهش 30 درصدی تصاعد تا 2020 نسبت به سال 1990 - تصاعد جهانی همچنان "در مسیری غیرقابل تداوم ادامه خواهد یافت که می تواند به چگالی 550 پی پی ام (ذره در میلیون) یا بیشتر، که به معنی افزایش سه درجه سانتیگرادی دماست، منجر شود."

این تحلیل بر شماری از مطالعات اخیر، به خصوص گزارش "چشم انداز انرژی جهانی" که توسط سازمان انرژی بین المللی تهیه شده، به دست آمده است.

یاس گارمان از گروه "صلح سبز" اظهار نظر کرد: "سازمان ملل دارد به طور غیرعلنی اذعان می کند که قول های داده شده توسط رهبران جهان به افزایش سه درجه سانتیگرادی دما منجر خواهد شد."

"سیاستمداران حاضر در کپنهاگ تنها یک روز وقت دارند گام بلندتری بردارند و در غیر اینصورت برای همیشه به عنوان کسانی شناخته خواهند شد که اجازه وقوع چنین وضعیتی را داده اند."

بهترین؟

پیشتر کشورهای درحال توسعه چندین امتیاز مهم گرفتند.

منابع مطلع می گویند که اسنادی که روز جمعه در برابر رهبران نهاده خواهد شد، آخرین نسخه متونی است که دولت ها از اول سال در مورد آنها مذاکره کرده اند.

میزبانان دانمارکی اجلاس به خاطر تلاش برای معرفی اسناد تازه مورد نظر خود به عنوان مبنای مذاکرات، مکررا از سوی کشورهای درحال توسعه هدف انتقاد قرار گرفته اند.

منابع مطلع در کنفرانس اشاره کردند که سایر رهبران از جمله گوردون براون نخست وزیر بریتانیا و کوین راد همتای استرالیایی او، عملا مسئولیت فشارهای دیپلماتیک را به عهده گرفته اند و همزمان رئیس جمهوری آمریکا از طریق تماس تلفنی با سایر رهبران رایزنی کرده است.

آقای راد و نیکلا سارکوزی رئیس جمهوری فرانسه تلویحا از آمادگی خود برای کاهش بیشتر تصاعدها براساس پیمان کیوتو، که خواسته کشورهای درحال توسعه است، سخن گفتند.

آقای سارکوزی گفت: "اگر همچنان در این مسیری که هستیم قدم برداریم، در جهت شکست حرکت می کنیم. بنابراین بعضی ها می خواهند کیوتو را حفظ کنند - باشد، بیایید کیوتو را حفظ کنیم. اما بیایید در مورد یک چارچوب همه جانبه سیاسی توافق کنیم."

نشانه هایی هست از اینکه بعضی از کشورهای فقیر که بیش از دیگران در برابر تغییرات اقلیمی آسیب پذیرند، از بسته مالی پیشنهادی خانم کلینتون ناراضی اند. این بسته شباهت زیادی به آنچه ملس زناوی رهبر اتیوپی روز چهارشنبه پیشنهاد کرد دارد.

برونو سکولی مسئول هیات مذاکرات از کشور لسوتو که ریاست گروه کشورها با کمترین توسعه را به عهده دارد، گفت که این پول باید از کمک توسعه خارجی منفک و در واقع اضافه بر آن باشد.

او گفت: "نمی توانند از ما بخواهند که بین مدارس و بیمارستان ها از یک طرف و امنیت اقلیمی از طرف دیگر یکی را انتخاب کنیم."

اما به نظر می رسد سایر کشورها این پیشنهاد را بهترین معامله ای که ممکن است نصیبشان شود تلقی می کنند.

مباحثات در مورد متون کنونی در جریان است، و وزرا و مذاکره کنندگان می کوشند بعضی از مسائل مورد اختلاف را پیش از نشست سران دولت ها و کشورها در صبح جمعه حل کنند.

اتحادیه اروپا درحال برگزاری جلسه ای با "بازیگران مناسب" - گفته می شود شامل برزیل، چین، هند و آمریکا - پس از مراسم شام رهبران با خانواده سلطنتی دانمارک است.

اما به نظر می رسد که بعضی از مهمترین مسائل ممکن است پیش از جلسه رؤسای جمهوری و نخست وزیران حل نشود.

برخی ناظران اصرار دارند که سند نهایی باید شامل دستوری برای توافق بر سر یک پیمان تازه الزام آور تا پیش از پایان سال باشد.

مطالب مرتبط