واکنش چهره های خارج از کشور به درگذشت آیت الله منتظری

آیت الله منتظری
Image caption آیت الله منتظری با روشنفکران و فعالان حقوق بشر روابط نزدیکی داشت و طی چند ماه آخر عمر خود با صدور بیانیه ها و فتاوای متعدد حمایتی اساسی از جنبش مخالفین حکومت کرد

بدنبال انتشار خبر درگذشت آیت الله منتظری برخی روشنفکران و فعالان حقوق بشر خارج از کشور با پیام های تسلیت خود از صبر و مقاومت سیاسی او تمجید کردند.

عبدالکریم سروش فیلسوف و روشنفکر دینی در نوشته ای آیت الله منتظری را "دلیرترین فقیه استبدادستیز دوران" خواند که "به آنچه می گفت و می آموخت حقیقتا باور داشت و از آنچه داشت و می توانست داشته باشد کریمانه و دلیرانه گذشت."

وی با اشاره به طعن و تهمت و دشنام هایی که علیه آیت الله منتظری روا شده بود افزود: "با این همه هیچ گاه چون عیسی مسیح به درگاه خدا ننالید که "چرا رهایم کردی"، بل چون سالار شهیدان حسین علیه السلام گفت رضی برضاک، تسلیما لامرک."

عبدالکریم سروش پیام تسلیت آیت الله خامنه ای را "بی دردانه و خودپسندانه" خواند که "نمکی تازه بر این زخم ظالمانه پرعفونت ریخت."

آیت الله خامنه ای در پیام تسلیت خود گفته بود: "در اواخر دوران حیات مبارک امام راحل امتحانی دشوار و خطیر [برای آیت الله منتظری] پیش آمد که از خداوند متعال می خواهم آن را با پوشش مغفرت و رحمت خویش بپوشاند و ابتلائات دنیوی را کفاره آن قرار دهد."

اما به گفته عبدالکریم سروش این "ابتلائات" به اشاره رهبری و به دست یاران او پدید آمد و "آن عزیز را بی محکمه و بی محاکمه به مدت پنج سال چون گنجشکی مظلوم در محاصره کرکسان ظالم نگاه داشت."

وی افزود: "جرم بزرگ آن فقیه نزیه جز این نبود که رهبری حاضر را شایسته منصب افتا نمی شمرد و ... آنچه همه در پس می گفتند او در پیش می گفت."

به نوشته او برخی مراجع با عدم حمایت خود از آیت الله منتظری "حوزه و مرجعیت را به زبونی و ذلتی نشاندند که حتی رضا خان پهلوی هم در خواب نمی دید و مصداق سخن پیامبر خدا شدند که ... هر کس ستمگری را یاری کند خود اسیر آن ستمگر خواهد شد."

شیرین عبادی وکیل و فعال برجسته حقوق بشر نیز آیت الله منتظری را "پدر حقوق بشر" خواند و طی نامه ای تحت عنوان "پدر مرا ببخش" خطاب به او نوشت: "ترا پدر می خوانم زیرا حمایت از زندانیان سیاسی را از تو فرا گرفتم که بخاطر آنان از کلیه مناصب دولتی و رهبری حکومت جمهوری اسلامی چشم پوشیدی. ترا پدر می خوانم زیرا از تو آموختم چگونه از مظلوم دفاع کنم بدون آن که علیه ظالم دست به خشونت زنم."

وی با اشاره به مبارزات آیت الله منتظری علیه شاه، تحمل سالها زندان و شکنجه، اعتراضات او به کشتارهای سالهای 66 و 67 و انتقاداتش از عملکرد حکومت افزود: "پدر مرا ببخش، سالها در حبس خانگی بودی ولی بعلت سکوت مرگباری که ایران را فرا گرفته بود و خفقانی که گلوی ما را می فشرد، مظلومیت ات را فریاد نزدم و ستمگران را رسوا نکردم."

در ادامه این نامه آمده است: "پدر حلالم کن، که هر گاه از پاسخ در می ماندم، از خرمن دانش تو توشه بر می گرفتم، حتی در آخرین روز عمر پر عزتت نیز از تو استفتا کردم."

شیرین عبادی در پایان می گوید تاریخ جبران کوتاهی ها را می کند و تا عدالت و انسانیت زنده است یاد این مرجع تقلید نیز زنده خواهد بود.

محسن کدیور محقق و پژوهشگر علوم دینی نیز در پیام تسلیت خود حصر خانگی آیت الله منتظری را "لکه ننگی" خوانده که "هرگز از دامان حاکمان جمهوری اسلامی پاک نخواهد شد."

وی با اشاره به انتقادات و فتاوای اخیر آیت الله منتظری از حکومت و وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری افزود: "ایشان به صراحت حکومت فعلی را نه جمهوری و نه اسلامی اعلام کرد. او رضایت مردم را شرط لازم هر نوع تصدی گری در حوزه عمومی می دانست و در فتوای تاریخی 19 تیر 88 خود جائران بی تدبیر را خودبخود معزول دانست."

محسن کدیور پیش بینی کرد "رحلت او نیز مانند حیات او ظلم ستیز و آزادی بخش" باشد.

اکبر گنجی روزنامه نگار و فعال سیاسی آیت الله منتظری را "تاریخ ساز" خواند که حتی در مقابل شخصیت کاریزماتیک آیت الله خمینی هم وادار به سکوت نشد، فریب پست رهبری را نخورد و از اهانت و حمله اوباش نترسید.

به نوشته وی "پایان او [آیت الله منتظری] آغازی دیگر بود. درگذشت او حیات تازه ای به او داد. او نوع دیگری از رابطه قدرت و حقوق را به ما استبدادزدگان نشان داد. او نوع دیگری از شخصیت سیاسی را به ما شناساند. اگر جنبش سبز به اهداف خود برسد، او در عمل هم به پیروزی دست خواهد یافت."

مطالب مرتبط