به روز شده:  19:32 گرينويچ - سه شنبه 05 ژانويه 2010 - 15 دی 1388

مجرم یا گروگان؛ بازداشت شدگان آمریکایی در ایران

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

سال ۲۰۰۹ با خوشبینی فراوان به بهبود روابط ایران و آمریکا آغاز شد، اما در حالی به پایان رسید که از این امید تنها ته مایه بسیار کمرنگی به جا مانده بود.

رابطه ایران و آمریکا در سال ۱۳۵۸ و بعد از گروگانگیری در سفارت آمریکا قطع شد. سی سال بعد از آن حادثه، یک بار دیگر سرنوشت چند شهروند آمریکایی به کلاف در هم پیچیده رابطه بحرانی ایران و آمریکا گره خورده است.

رابطه ایران و آمریکا در سی سال گذشته هیچگاه خالی از بحران نبوده، اما یک عامل بیش از هر چیز سال ۲۰۰۹ را به سی سال پیش شبیه می کند: ناآرامیهای داخلی در ایران و سرنوشت شهروندان آمریکایی که در تهران گرفتارند، و دولتی که در واشنگتن برای آزادی شهروندانش دستش چندان به جایی بند نیست.

سال نو به خانه آمریکایی ها آمده است اما از جشن و سروری که این کشور را فرا گرفته نصیب خانواده ۶ شهروند آمریکایی گرفتار در ایران، سرمایی استخوان سوز است.

سارا، شین، جاش: سه جوان ماجراجو

با گذشت بیش از ۵ ماه از بازداشت جاش فتال، سارا شورد و شین بائر، که بعد از عبور غیرقانونی از مرز ایران و کردستان عراق اتفاق افتاد، اتهام قطعی این سه نفر هنوز مشخص نیست.

خانواده این سه جوان بعد از سکوت اولیه به امید حل و فصل بی سر و صدای موضوع، در این مدت دست به هر کاری زده اند تا بیگناهی آنها را به دولت ایران ثابت کنند: از انتشار ویدئوی شوخی و شیطنت آنها در کردستان تا نوشتن نامه به رییس جمهوری ایران و یا حضور در یک فیلم ویدئویی با رعایت حجاب اسلامی برای درخواست رهایی آنها از رهبر ایران.

دولت آمریکا البته در این مدت ساکت نمانده است.

جاش فتال، سارا شورد و شین بائر

وزیر امور خارجه آمریکا در کنفرانس های خبری از دولت ایران خواسته تا این سه نفر را آزاد کند.

هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا بارها در کنفرانس های خبری از دولت ایران خواسته تا این سه نفر را بر پایه اصول انسان دوستی آزاد کند. خانم کلینتون اتهام جاسوسی به آنها را بی پایه و اساس خوانده است.

اما حتی محمود احمدی نژاد هم که اولین بار در نیویورک گفت از قوه قضاییه خواهد خواست پرونده این سه آمریکایی را با سرعت و نرمش بررسی کند، در آخرین مصاحبه تلویزیونی سال ۲۰۰۹ خود با یک شبکه تلویزیونی گفت که ممکن است این سه نفر جاسوس باشند.

در هر حال نه این سه آمریکایی و نه مقامهای کشورشان هنوز نمی دانند باید در انتظار محاکمه با چه اتهامی باشند.

اما تردید درباره سیاسی شدن پرونده آنها زمانی رنگ باخت که رییس جمهوری ایران پرونده کوه پیمایان را به پرونده دیپلمات های ایرانی دستگیر شده در عراق توسط آمریکا وزندانیانی ایرانی در آمریکا تشبیه و مرتبط کرد.

در این زمان برای بسیاری یقین حاصل شد که این سه نفر با عبور غیرقانونی از مرز ایران، به گروگانهایی در روابط بحرانی تهران – واشنگتن تبدیل شده اند.

آخرین اظهار نظر سال ۲۰۰۹ از یک مقام دولتی ایران درباره سرنوشت این سه آمریکایی از طرف منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران بود.

آقای متکی در بیست و سوم آذر در کنفرانسی خبری گفت به زودی رای دادگاه درباره یکی از این سه نفر مشخص خواهد شد .

او بازهم اشاره ای به اتهام مطرح در این دادگاه نکرد. با این حال در پرونده ای که ۵ ماه بلاتکلیف مانده شاید همین هم یک گام به جلو باشد.

به ویژه در مقایسه با آمریکایی دیگری که بیش از ۱۰۰۰ روز است در ایران ناپدید شده است

رابرت لوینسون، مامور سابق اف بی آی

آنگونه که آخرین اطلاعات پرواز و اسناد اقامت هتل در جزیره کیش نشان میدهد رابرت لوینسون، مامور سابق پلیس فدرال آمریکا بیش از هزار روز پیش برای آخرین بار در جزیره کیش دیده شده است.

از آن زمان تا کنون دولت ایران نتوانسته یا نخواسته هیچ اطلاعاتی را درباره پرونده او در اختیار آمریکا بگذارد.

با این حال همسر او هنوز هم ناامید نیست.

تاجبخش

یحیی کیان تاجبخش از بازداشت شدگانی بود که در محاکمه دسته جمعی معترضان حضور داشت

کریستین لوینسون یک بار در سفر به ایران قول همکاری درباره پرونده ناپدید شدن همسرش را از مقامهای ایران گرفته، اما هنوز هیچ اطلاعاتی درباره همسرش که آخرین بار در جزیره کیش دیده شده ندارد.

خانم لوینسون به بی بی سی فارسی گفت او و دوستداران همسرش جایزه ای معادل ۵۰۰۰ دلار تعیین کرده اند که حاضرند به هر کسی بدهند که نشانه و سندی از زنده بودن همسرش ارائه کند.

آمریکاییهای ایرانی تبار

دو آمریکایی ایرانی تبار هم در سال ۲۰۰۹ پشت میله های زندان اوین بودند.

یحیی کیان تاجبخش پژوهشگری که در پی ناآرامی های پس از انتخابات ایران به ۱۲ سال زندان محکوم شده است.

آقای تاجبخش دو سال پیش هم به اتهام "اقدام علیه امنیت ملی و تلاش برای بر اندازی نرم دستگیر شده بود" و پس از چهار ماه حبس با سپردن وثیقه یکصد میلیون تومانی آزاد شد.

رضا تقوی نیز بازرگان ۷۱ ساله ایرانی آمریکایی ست که به گفته دولت آمریکا ۱۸ ماه است که به اتهام های امنیتی در زندان است اما جزییات بیشتری از پرونده او منتشر نشده است.

ماموریت برای نجات

بحران سیاسی در داخل ایران که از اواخر بهار امسال آغاز شد، معمای سرنوشت این ۶ آمریکایی را پیچیده تر کرده است.

بیانیه ها و اظهارنظرهای مقامهای مختلف آمریکا در تاکید بر بیگناهی این عده و درخواست برای آزادی هر چه زودترشان هیچکدام در سال گذشته به جایی نرسیده است.

آمریکا در سال ۲۰۰۹ با اعزام دو مقام بلندپایه خود به برمه و کره شمالی توانست طلسم گرفتاری سه شهروند بازداشت اش را در این دو کشور بشکند، اما تحقق چنین سناریویی درباره ایران دست کم در شرایط فعلی بسیار بعید است.

جان لیمبرت مدیر کل اداره ایران در وزارت امور خارجه آمریکا شاید بیش از هر مقام دیگر آمریکایی معنای گرفتاری در ایران را بداند. آقای لیمبرت که در حال حاضر یکی از کسانی است که برای بازگرداندن شهروندان آمریکایی به ایران تلاش می کند خود در گروگان گیری سال ۱۳۵۸ بیش از ۴۰۰ روز در ایران زندانی بود.

آقای لیمبرت به بی بی سی فارسی گفت هنوز پرونده شهروندان آمریکایی به مرحله فرستادن یک نماینده آمریکایی نرسیده اما آمریکا از فرستادن میانجی، پیام و حتی نماینده ای به ایران که بتواند آزادی شهروندان آمریکایی را محقق کند ابایی ندارد، " اما این کار تنها در صورتی انجام می شود که آمریکا از موفقیت آن مطمئن باشد."

شاید آنچه که بیش از هر چیز امید به حل نهایی پرونده این شهروندان را در آمریکا زنده نگاه داشته ، آزادی رکسانا صابری ، روزنامه نگار ایرانی آمریکایی باشد که به اتهام "خرید شراب" بازداشت شد و بعد به اتهام جاسوسی محاکمه شد و مجرم شناخته شد، اما نهایتا حکم هشت سال زندان او در دادگاه تجدید نظر، در چرخشی غیر منتظره به دو سال حبس تعلیقی کاهش یافت و او بعد از ۴ روز ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد.

غیرقابل پیش بینی بودن رفتار حکومت ایران در این مدت دولت آمریکا و خانواده این آمریکایی ها را در بیم و امید مدام نگه داشته است.

همه شهروندان آمریکایی که در سالهای گذشته به نحوی در ایران دستگیر شده اند سرانجام بعد از مدتی رها شده اند، اما با اوج گیری بحران سیاسی در ایران، تصور سرنوشتی مشابه برای این ۶ شهروند دستکم در آینده ای نزدیک چندان آسان نیست.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.