بيست و هشتمين جشنواره فيلم فجر در سايه تحريم

جشنواره فيلم فجر
Image caption جشنواره فيلم فجر تا روز پانزدهم بهمن ادامه دارد

بيست و هشتمين دوره جشنواره فيلم فجر روز يکشنبه، چهارم بهمن با نمايش فيلم توقيفی به رنگ ارغوان ساخته ابراهيم حاتمی کيا آغاز به کار کرد.

با اينکه اعتراض های فيلمسازان ايرانی و تحريم جشنواره فيلم فجر از سوی برخی فيلمسازان برجسته جهانی مثل کن لوچ، تئو آنگلوپولوس و اليا سليمان، اعتبار بين المللی اين جشنواره را به شدت خدشه دار کرده اما همان طور که پيش بينی می شد اين جشنواره با استقبال گرم مخاطبان داخلی مواجه شده است.

صف های طويل علاقمندان سينما در برابر سينماهای نمايش دهنده فيلم هايی چون به رنگ ارغوان، تسويه حساب و صد سال به اين سال ها، نشانگر اين است که طرح تحريم جشنواره از سوی عامه تماشاگران چندان جدی گرفته نشده و آنها نمی خواهند فرصت ديدن فيلم هايی را که سال ها به دلايل مميزی در توقيف بوده، از دست بدهند.

مراسم افتتاحيه رسمی جشنواره نيز روز شنبه با حضور مديران سينمايی و برخی چهره های سرشناس سينما و تئاتر از جمله ابراهيم حاتمي‌كيا، عليرضا خمسه، اسحاق خانزادی، قطب‌الدين صادقي، شهرام اسدی، لادن مستوفی و محمد زرين‌دست در برج ميلاد تهران برگزار شد و مطابق سنت هر ساله با اهدا جوايزی، از برخی از پيش کسوتان سينمای ايران مثل علی کسمايی دوبلور و اسحاق خانزادی صدابردار تقدير به عمل آمد.

برگزارکنندگان جشنواره فيلم فجرهمچنين در این مراسم با پخش کلیپی ويدئويی، نسبت به درگذشتگان سال گذشته سینمای ایران، از جمله امیر قویدل، مسعود رسام، نیكو خردمند، فرخ‌لقا هوشمند، عباس شباویز، پروین سلیمانی و ناصر آراسته ادای احترام کردند.

نمايش به رنگ ارغوان حاتمی کيا

Image caption حمید فرخ نژاد در نمایی از به رنگ ارغوان

فيلم به رنگ ارغوان که به خاطر مشکلات مميزی پنج سال در توقيف بود، سرانجام به دستور جواد شمقدری، معاونت سينمايی وزارت ارشاد از توقيف درآمد و برای آن پروانه نمايش صادر شد و به عنوان فيلم افتتاحيه در جشنواره فجر به نمايش درآمد.

اما آن چنان که انتظار می رفت، نتوانست نظر مثبت منتقدان سينمايی را جلب کند و برخی از منتقدان، موضوع و ساختار آن را کهنه ارزيابی کردند.

با اين حال جمال ساداتيان تهيه کننده فيلم معتقد است که اين فيلم همچنان جذابیت بسیاری برای تماشاگران دارد و آنها بعد از گذشت پنج سال، رنگ و بوی کهنگی در آن نمی​بینند.

ابراهيم حاتمی کيا کارگردان فيلم در جلسه نمايش اين فيلم برای اهالی مطبوعات، حاضر نشد و به همين دليل نشست خبری و مطبوعاتی اين فيلم با حضور خبرنگاران و نويسندگان مطبوعات و رسانه های گروهی برگزار نشد.

کوروش تهامی، يکی از بازيگران فيلم که در جلسه نمايش فيلم حضور داشت، پس از پايان نمايش فيلم در گفتگو با خبرنگاران، سکانس اعتراف گرفتن مامور وزارت اطلاعات از يکی از متهمان را در اين فيلم، بسیار دشوار و نفس گیر خواند و آن را یکی از بهترین سکانس های سینمای ایران اعلام کرد.

به رنگ ارغوان، داستان شفق، يكی از اعضای گروه های سياسی مخالف حکومت است كه اوائل انقلاب از كشور گريخته اما پس از سال ها تصميم می گيرد برای ديدن دخترش «ارغوان» كه دانشجوی دانشكده جنگلداری در شمال ايران است، مخفيانه به ايران بازگردد. در اين حال يكی از مأمورين امنيتی به نام بهزاد (با بازی حميد فرخ نژاد) به عنوان دانشجو وارد دانشكده شده و از تمامی امكانات مدرن امنيتی استفاده می كند تا با كنترل ارغوان، پدر او را به دام اندازد اما به تدريج بين او و ارغوان رابطه عاشقانه به وجود مي آيد.

حمید فرخ​نژاد، خزر معصومی، کوروش تهامی، رضا بابک و فرهاد قائمیان بازیگران اصلی اين فيلم اند.

تسويه حساب ميلانی با مردها در جشنواره

Image caption تهمینه میلانی و همسرش، محمد نیک بین

فيلم تسويه حساب ساخته تهمينه ميلانی نيز که از جمله فيلم های توقيفی در سال گذشته بود، اخیرا نمایش آن بلامانع تشخیص داده شد و برای نخستين بار در سينمای ويژه مطبوعات و رسانه های گروهی به نمايش درآمد. نشست مطبوعاتی اين فيلم با حضور ميلانی و بازيگران و عوامل تهيه فيلم از جمله مهناز افشار، لادن مستوفی، اسحاق خانزادی(صدابردار)، علیرضا زرین دست(کارگردان)، ناصر چشم آذر(آهنگساز) و محمد نیک بین(تهيه کننده)، با جدال کلامی بين کارگردان و مخالفان فيلم به تنش کشيده شد.

ميلانی در فيلم تسويه حساب مثل هميشه با رويکرد فمينيستی و انتقادی ويژه اش به مسائل اجتماعی زنان در جامعه مردسالار ايران پرداخت اما فيلم او با واکنش های منفی برخی منتقدان حاضران در جلسه روبرو شد. "بازی های ابتدایی، دیالوگ های سطحی، فضای شعاری و دست کم گرفتن شعور مخاطب" از جمله انتقاداتی بود که متوجه فيلم خانم ميلانی گرديد.

میلانی در پاسخ به انتقادات مطرح شده گفت: "در تسویه حساب سعی کردم با نگاهی دلسوزانه بزهکاری در زنان را به تصویر بکشم... با شرایط حاکم در کشور انتظار و توقع فیلم ایده آل و نمره ی صد نباید داشت، بلکه فیلمی ساخته ام که به واقعیت زندگی این قشر نزدیک شده است."

وی گفت که قصه اين فيلم واقعی است و آن را با الهام از زندگی يک زن بزهکار که در زندان با او هم سلول بوده، ساخته است.

يکی از تماشاگران نيز از استفاده مکرر فيلمساز از لفظ حيوان برای مخاطب قرار دادن مردان در اين فيلم انتقاد کرد اما محمد نيک بين، تهيه کننده فيلم و همسر خانم ميلانی در توضيح آن گفت که فيلمساز منظور خاصی نداشته و به نظر او انسان يک حيوان اجتماعی است.

خبرنگار ديگری گفت که در تمام عمرش به اندازه اين فیلم، فحش نشنیده است و میلانی نيز در پاسخ گفت:"شماها خیلی ناز شده اید و لای پنبه رشد کرده اید در صورتیکه در جامعه فحش های زیادی می شنوید."

فيلم تسویه حساب، داستان انتقام چهار زن از شوهران بولهوس شان است و در آن مهناز افشار، لادن مستوفی، شهره لرستانی، السا فیروزآذر، بهاره افشاری، محمدرضا شریفی‌نیا، رضا عطاران، اکبرعبدی و سیاوش طهورث بازی می کنند.

بلاتکليفی برخی فيلم ها

Image caption عليرضا سجاد‌پور، مدیر كل اداره نظارت و ارزشیابی

در حالی که رفع توقيف از برخی فيلم های « مسئله دار» قديمی و نمايش آنها در جشنواره، توانسته تا حد زيادی در جذب مخاطبان عام سينما به جشنواره موثر باشد، با اين حال تکليف نمايش برخی از فيلم های ديگر مثل آتشکار ساخته محسن اميريوسفی ، زمهرير به کارگردانی علی روئين تن و هيچ به کارگردانی عبدارضا کاهانی که آنها نيز دارای مشکلات مميزی اند، همچنان روشن نيست.

عليرغم پيشنهاد عليرضا سجاد‌پور، مدیر كل اداره نظارت و ارزشیابی، مبنی ‌بر نمايش فيلم آتشكار در بخش جشنواره جشنواره‌ها، مهدی مسعودشاهی دبير جشنواره اعلام کرد که با توجه به بسته‌شدن جدول نمايش و نبودن جا، انجام آن ميسر نيست.

آقای سجادپور که پيش از اين با ارسال نامه ای به جواد شمقدری خواهان نمايش اين سه فیلم با وجود داشتن برخی مشکلات نظارتی شده بود، مجددا اعلام کرد که هیات انتخاب جشنواره، فيلم هیچ را برای شرکت در اين جشنواره نپذيرفته است.

آقای سجادپور همچنين در باره مشکلات فیلم آتشکار ساخته محسن امیریوسفی که نزدیک به دو سال است در بلاتکليفی به ‌سر می‌برد، گفت: "هنوز مشکلات این فیلم به طور کامل برطرف نشده است و در صورت برطرف شدن این مشکلات احتمال صدور پروانه نمایش برای «آتشکار» نیز وجود خواهد داشت."

اما به گفته امیریوسفی، اين فيلم دو سال قبل پروانه نمایش دریافت کرده اما با دخالت غیرقانونی معاونت سینمایی وقت جلوی اکران آن گرفته شده است.

با اين حال امیریوسفی همچنان اميدوار است که فيلمش در اين جشنواره برای مردم و منتقدان به نمايش درآيد و به سرنوشت فيلم قبلی او يعنی خواب تلخ که از فيلم های برگزيده و تحسين برانگيز سينمای نوين ايران است، دچار نشود.

داوری در جشنواره فجر

Image caption مسعود جعفری جوزانی از اعضای هیئت داوری

رد داوری بخش مسابقه سينمای ايران از طرف برخی سينماگران سرشناس مثل عزت الله انتظامی، عباس کيارستمی، اصغر فرهادی و فرهاد توحيدی، برگزارکنندگان جشنواره فيلم فجر را در وضعيت دشواری قرار داد.

بالاخره پس از چند روز از شروع جشنواره، اعضای هیئت داوران این دوره متشکل از مسعود جعفری جوزانی(فيلمساز) ، اسفنديار شهيدی (فيلمبردار و تهيه‌کننده)، ابوالقاسم طالبی(فيلمساز)، محسن علی‌اکبری (تهيه کننده)، محمد ابراهيم فياض (کارشناس فرهنگی)، فاطمه گودرزی (بازيگر) و ناصر هاشم‌زاده (فيلمنامه‌نويس) معرفی شدند.

پیشتر اعلام شده بود که هیئت داوران پس از پایان جشنوراه اعلام می شود؛ موضوعی که در جشنواره های معتبر فیلم جهان و دوره های پیشین جشنواره فیلم فجر سابقه نداشته است.

قرار گرفتن شهريار بحرانی، حميد بهمنی، بهمن حبشی، جميل رستمی و علی‌اكبر قاضی‌نظام که اغلب از جناح سينماگران همفکر معاونت امور سينمايی جديدند، در ترکيب هيئت داوران بخش نگاه نو جشنواره که مربوط به مسابقه فيلم‌های اول و دوم است، می تواند به عنوان نشانه ای از اين تمايل ارزيابی شود.

اعتراض به تصميم هيئت انتخاب جشنواره

Image caption محمد حسینی، (راست) وزیر ارشاد و جواد شمقدری، معاون سینمایی وزارت ارشاد

تعدادی از تهيه کنندگان سرشناس سينمای ايران با ارسال شکايت نامه هايی به مسئولان جشنواره، به تصميم هيئت انتخاب اين جشنواره در مورد فيلمشان اعتراض کرده اند.

ضياء هاشمی، از تهیه کنندگان سرشناس سینمای ایران که فيلم زمهریر را تهيه کرده، طی نامه ای به مسئولان جشنواره فجر، اعتراض شدید خود را به تصميم هیئت انتخاب جشنواره فیلم فجر و حذف فيلم او از بخش مسابقه، اعلام کرده است. در بخشی از نامه هاشمی آمده است: "من سیدضیا هاشمی بانگ برمی‌آورم که اشتباه کرده‌ام، گفتم بعد از این همه فیلمسازی و فیلم بازی و رئیس و مرئوس بودن بیام برای وصیت‌ هم که شده یک فیلم بسازم که خستگی و درد کوفتگی بچه‌های جنگ و هم مسجدی‌هام توش باشه یه فیلم از جنگ و دفاع مقدس برای امسال برای سال 1388 که باهاش بشه بالید و نسل تازه را هوشیار کرد."

وی در بخش ديگری از این نامه نوشته است: "نیک می‌دانم که هیچ پدیده هنری در هیچ محاقی قرار نخواهد گرفت و هیچ توقیف و توقفی پایدار نمی‌ماند. همان طور که امروز شما آمدید محاق پیشینیان را شکستید. فردائیان هم محاق امروز شما را می‌شکنند و زمهریر نشان داده خواهد شد و خواهندش دید تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد."

همچنین محمد احمدی، تهیه کننده فیلم لطفا مزاحم نشوید ساخته محسن عبدالوهاب هم طی نامه ای، نسبت به انتخاب نشدن فیلمش در بخش مسابقه سینمای ایران اعتراض کرد و خواهان خروج اين فيلم از بخش مسابقه فیلم های اول و دوم اين جشنواره شد.

عبدالوهاب در فيلم لطفا مزاحم نشوید در قالب چهار قصه تو در تو، با رويکردی طنزآميز، گوشه هايی از زندگی و مشکلات جوانان در تهران امروز را روايت می کند. باران کوثری، افشین هاشمی، حامد بهداد، سیامک صفری و لیلی فرهادپور از جمله بازیگران این فیلم هستند.

جشنواره فيلم فجر تا روز پانزدهم بهمن ادامه دارد و 26 فيلم در بخش مسابقه سينماي ايران بيست و هشتمين جشنواره بين المللي فيلم فجر به روی پرده مي رود.

مطالب مرتبط