افزایش آگاهی ایرانیان در باره تاجیکستان

علی‌اصغر شعردوست
Image caption آقای شعردوست می‌گوید ده سال پیش فقط 10 درصد مردم ایران در باره تاجیکستان اطّلاع داشتند

سفیر ایران در تاجیکستان گفته است، که طی 10-12 سال اخیر آشنایی مردم ایران با تاجیکستان و میزان اطّلاع آنها در باره این کشور پنج برابر افزایش یافته است.

علی‌اصغر شعردوست، این مطلب را روز چهارشنبه 3 فوریه در جریان دیدار هیئتی از مقامهای ایرانی با میرزاشاهرخ اسراری، وزیر فرهنگ تاجیکستان، در شهر دوشنبه ابراز داشته است.

این هیئت ایرانی را، که از 35 نفر از کارشناسان عرصه هنر و فرهنگ عبارت است، محمّدعلی زهره‌ای، معاون پشتبانی و تحوّل اداری نهاد ریاست جمهوری ایران، رهبری می‌کند.

آگاهی ایرانیان در باره تاجیکستان

آن گونه، که محمدرضا بهادر، مسئول روابط عمومی سفارت ایران در تاجیکستان به بی بی سی گفت، در این ملاقات علی‌اصغر شعردوست، سفیر ایران، به افزایش میزان آگاهی مردم کشورش در باره تاجیکستان در یک دهه اخیر تأکید کرده است.

به گفته آقای شعردوست، نتایج نظرسنجی، که در سال 2009 توسط مرکز آمار صدا و سیمای ایران انجام شده، حاکیست، که "اگر 10-12 سال قبل تنها 10 درصد مردم ایران در باره تاجیکستان اطّلاع داشته باشند، در سال 2009 این رقم پنج برابر افزایش یافته است."

هم اکنون جزئیات این نظرسنجی و تعداد پرسیدشدگان در آن معلوم نیست، ولی این آمار نشان می‌دهد، که نیمی از پرسیدشدگان ایرانی گفته‌اند، که در باره تاجیکستان، کشور همزبان و همفرهنگ خود، اطّلاع دارند.

در گذشته چنین مواردی زیاد اتّفاق افتاده، که برخی از ایرانیان به هنگام دیدار با تاجیکان از آنها پرسیده‌اند، که "شما فارسی را کجا یاد گرفتید؟" و پس از شنیدن این پاسخ، که "ما تاجیکها هم فارسی‌زبان هستیم"، ابراز تعجّب کرده‌اند.

در سالهای اخیر روابط فرهنگی و اقتصادی ایران با تاجیکستان گسترش چشمگیری داشته و ظاهراً، این روابط به افزایش آگاهی ایرانیان در باره تاجیکان و تاجیکستان کمک کرده است.

ایران از سرمایه‌گذاران عمده در طرحهای انرژی و راه و ترابری تاجیکستان است و همچنین هیئتهای زیادی از فرهنگیان تاجیک به ایران سفرهایی انجام داده‌اند. افزون بر این، ساخت فیلمها و سریالهای مشترَک و نمایش آنها در تلویزیونهای ایرانی در طی سالهای اخیر موجب آگاهی بیشتر ایرانیان در باره تاجیکستان شده است.

پیشنهاد چاپ نشریه مشترَک

به گفته مسئولان وزارت فرهنگ تاجیکستان، هدف از سفر هیئت 35 نفری از کارشناسان فرهنگی ایران به تاجیکستان نیز به منظور "برنامه ریزی وسیع علمی برای گسترش مناسبتهای دو کشور و راه‌اندازی تلویزیون مشترَک" انجام می‌شود.

Image caption رئیسان جمهوری تاجیکستان و ایران در سال 2006 اعلام کرده بودند که یک تلویزیون مشترک تاسیس می دهند، ولی این طرح تا کنون اجرا نشده است

در دیدار مقامهای فرهنگی ایران و تاجیکستان همچنین پیشنهاد شده است، که یک نشریه مشترَک تأسیس داده و در میان مردم دو کشور توزیع شود.

هرچند بسیاری از فرهنگیان و روزنامه‌نگاران تاجیک از این خبر استقبال می‌کنند، ولی به گفته صاحب‌نظران، در این زمینه مشکلی وجود دارد. مردم ایران و تاجیکستان، هرچند همزبان و همفرهنگ محسوب می‌شوند، ولی از الفباهای مختلفی استفاده می‌کنند.

در حالی که خطّ فارسی طی قرنهای دراز در ایران متداول است، تاجیکستان در حدود صد سال اخیر از این خط دست کشیده بیشتر مردم این کشور خطّ فارسی را بلد نیستند. بحثها بر سر "بازگشت به خطّ نیاکان" در این کشور در دو دهه اخیر به جایی نرسیده است.

هم اکنون این سؤال مطرح است، که چنین یک نشریه مشترَک بین ایران و تاجیکستان به کدام خط منتشر خواهد شد؟ ضمناً، در گذشته برخی از نشریه‌های تاجیکستان صحفاتی را به خطّ فارسی نیز منتشر کرده‌اند و این تجربه در این جا موجود بوده است.

سرنوشت تلویزیون مشترَک فارسی

در همین حال، برای بار نخست نیست، که مقامات تاجیکستان و ایران از اجرای برنامه‌های مشترَک فرهنگی خبر می‌دهند. ولی بعضی از این طرحها به دلایل مختلف به اجرا نرسیده‌اند.

مثلاً، در سال 2006 در دیدار رؤسای جمهوری ایران، افغانستان و تاجیکستان اعلام شده بود، که این سه کشور تلویزیون مشترَکی تأسیس خواهند داد. در دیدار وزرای خارجه این سه کشور در شهر دوشنبه در اواخر ماه مارت سال 2008 در این زمینه توافق نهایی نیز حاصل شد، ولی این طرح تا کنون اجرا نشده است.

دو سال قبل مقامات کمیته رادیو و تلویزیون تاجیکستان اعلام کرده بودند، که پخش برنامه‌های کنسرتی و رقصی، پوشش مجریها و نحوه سرمایه‌گذاری در شبکه جدید، از موضوعات مورد بحث طرفها در زمینه اجرای این طرح مشترَک است.

علی‌اصغر شعردوست، سفیر ایران در تاجیکستان، در تابستان سال گذشته گفته بود، که آیین‌‌نامه این تلویزیون مشترَک از مدّتها قبل تهیه و برای بررسی به دولتهای این سه کشور ارائه شده است. به این ترتیب، سرنوشت طرح ایجاد تلویزیون مشترَک تا کنون ناروشن بود،

امّا وزارت فرهنگ تاجیکستان با صدور بیانیه ای اطّلاع داد، که یکی از اهداف سفر هیئت ایرانی به این کشور تأسیس تلویزیون مشترَک است و کارشناسان ایرانی در ملاقات با وزیر فرهنگ گفته‌اند، که "این تلویزیون تا جشن نوروز به فعالیت شروع خواهد کرد."

ضمناً، سفیر ایران چند روز قبل اعلام کرده بود، که نوروز مشترَک رهبران کشورهای فارسی‌زبان در سال جاری در شهر شیراز برگزار خواهد شد و رئیس جمهور تاجیکستان برای شرکت در این جشن به ایران دعوت شده است.

به این خاطر در جریان دیدار روز چهارشنبه معاون رهبر دستگاه ریاست جمهوری ایران با وزیر فرهنگ تاجیکستان، تصمیم شده است، که برنامه‌های جشن نوروز در شیراز از طریق تلویزیون دولتی تاجیکستان به طور مستقیم پخش شود.