شش سال پس از تحصن نمایندگان مجلس ششم

محسن میردامادی - بهزاد نبوی
Image caption برخی رهبران نمایندگان متحصن مجلس ششم، بعد از انتخابات ۲۲ خرداد ۸۸ زندانی شدند

سالروز پایان تحصن نمایندگان مجلس ششم در حالی فرا می رسد که تعدادی از گردانندگان آن تحصن در زندان به سر می برند یا دارای پرونده های قضایی هستند.

در هفدهم بهمن 1382، تحصن نمایندگان مجلس ششم در اعتراض به رد صلاحیت گسترده نامزدهای انتخابات مجلس هفتم، بدون دسترسی به نتایج مورد انتظار آنان به پایان رسید.

در جریان این حرکت اعتراضی، 139 نماینده در اعتراض به عملکرد شورای نگهبان، در مجلس شورای اسلامی تحصن کردند.

تحصن نمایندگان از 21 دی 1382 و پس از آن آغاز شد که شورای نگهبان، نهاد مسوول بررسی صلاحیت نامزدهای انتخاباتی، بیش از 2000 کاندیدای انتخابات مجلس را رد صلاحیت کرد.

در میان ردصلاحیت شدگان، 82 نماینده مجلس ششم نیز وجود داشتند که عمدتا عضو فراکسیون اکثریت مجلس ششم، "فراکسیون مشارکت" بودند.

در پی تحصن نمایندگان، رییس جمهور وقت، محمد خاتمی و رییس مجلس ششم، مهدی کروبی طی رایزنی هایی با رهبر جمهوری اسلامی به تلاش برای اثبات "غیرقانونی" بودن ردصلاحیت های انجام شده توسط شورای نگهبان پرداختند.

این رایزنی ها به انتشار اظهار نظری از جانب آیت الله خامنه ای در مورد لزوم بررسی بیشتر پرونده های ردصلاحیت شدگان انجامید.

اما با انتشار اسامی نهایی ردصلاحیت شدگان توسط شورای نگهبان، معلوم شد که با وجود تایید صلاحیت مجدد عده ای از نامزدها، اکثریت بالای ردصلاحیت شدگان اصلاح طلب کماکان از نامزد شدن در انتخابات باز مانده اند.

به این ترتیب، در بیست و ششمین روز بعد از شروع تحصن، گروهی از نمایندگان با بی اثر ماندن اعتراضات خود استعفا دادند.

این نمایندگان در روزهای بعد از استعفا در آخرین بیانیه خود با تحریم انتخابات مجلس هفتم، آن را "غیرقانونی" دانستند.

بعد از استعفای این نمایندگان، 1179 تن از کسانی که صلاحيت آنان به تاييد شورای نگهبان رسيده بود نیز در اعتراض به این شورا اعلام انصراف کردند.

پایین ترین درصد مشارکت

از مجموع 46 ميليون و 351 هزار نفر واجد شرايط رأي دادن در انتخابات مجلس هفتم، 23 ميليون و 438 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند.

این به معنی شرکت کمی بیش از نیمی از واجدان شرايط در انتخابات مجلس هفتم بود که پایین ترین میزان مشارکت در انتخابات مجالس بعد از انقلاب به شمار می آمد.

میزان مشارکت در شهر تهران، کمتر از 34 درصد بود.

این در حالی است که در انتخابات مجلس ششم، که به راه یافتن بیش از 200 نماینده اصلاح طلب و شکل گیری فراکسیون جبهه مشارکت با بیش از 120 نفر عضو انجامید، بیش از 66 درصد واجدان شرایط شرکت کرده بودند.

واکنش به متحصنان، پس از سال ها

با گذشت سال ها از تحصن نمایندگان اصلاح طلب مجلس ششم، شخصیت های ارشد محافظه کار جمهوری اسلامی واکنش نسبت به متحصنان را ادامه داده اند.

در یکی از این واکنش ها، آیت الله خامنه ای در دیدار با نمایندگان مجلس هفتم (در هشتم خرداد 1386) تحصن نمایندگان مجلس ششم را ناشی از "غفلت" دانست.

رهبر جمهوری اسلامی ایران گفت: "شرایطى كه قبل از پديد آمدن اين مجلس به وسيله‏ بعضى اشخاصى كه از روى غفلت، كارهايى انجام مى‏دادند به وجود آمده بود - رفتن به سمت تحريم انتخابات، رفتن به سمت استعفاى نمايندگان، اعتصاب در مجلس، مقابله‏ مجلس - چيزهاى بد و عجيبى بود و صداى عمومى مجلس، با خيلى از مبانى و اصول نظام مغايرت داشت."

در واکنشی دیگر، سخنگوی شورای نگهبان در آستانه انتخابات مجلس هشتم اذعان کرد که دلیل ردصلاحیت شماری از داوطلبان اصلاح طلب برای نمایندگی مجلس، شرکت آنان در تحصن اعتراض آمیز نمایندگان مجلس ششم در چهار سال پیش بوده است.

عباسعلی کدخدایی، در 27 بهمن 86 در توضیح دلایل تایید صلاحیت عده ای از ردصلاحیت شدگان اولیه انتخابات مجلس هشتم اظهار داشت علت تجدیدنظر در ردصلاحیت این دسته از داوطلبان این بوده که توانسته اند به اثبات برسانند که در تحصن نمایندگان مجلس ششم شرکت نداشته اند.

این اظهارات آقای کدخدایی یک هفته پس از آن بیان می شد که محمدرضا باهنر نایب رییس مجلس هشتم در گفت و گویی تصریح کرده بود "زنده ماندن" نمایندگان متحصن مجلس ششم به خاطر "رافت نظام" است.

پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم

جدیدترین مورد برخورد با نمایندگان متحصن مجلس ششم، پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم بوده است.

در پی این انتخابات، دو حزب اصلی حامی تحصن نمایندگان مجلس ششم، جبهه مشارکت ایران اسلامی و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، به علت فعالیت هایشان در ارتباط با انتخابات 22 خرداد 88 تحت فشار قرار گرفته و بسیاری از اعضای آنها دستگیر شدند.

در جریان این برخوردها، همچنین تعدادی از رهبران اصلاح طلب، که 5 سال و نیم قبل از آن تحصن نمایندگان مجلس ششم را رهبری کرده بودند، به اتهام ارتکاب جرایم امنیتی در جریان و بعد از انتخابات ریاست جمهوری دستگیر و زندانی شدند.

محمدرضا خاتمی نایب رییس اول، بهزاد نبوی نایب رییس دوم و محسن میردامادی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ششم، از جمله این دستگیرشدگان بودند که دو نفر اخیر، هنوز زندانی هستند.

مطالب مرتبط