خودسوزی زنان، آئینی برای احقاق حقوق

خودسوزی زنان در ایران یکی ازموضوعاتی است که در سه دهه اخیر فعالان حقوق زنان و کارشناسان در تلاش برای کنترل و کاهش آن اقداماتی انجام داده اند. اما این مسئله همچنان در ایران دیده می شود.

به تازگی مدیرکل آسیب دیدگان بهزیستی ایران اعلام کرده که وضعیت خودکشی زنان در استان های غربی نگران کننده است و اکثر آنها زیر ۳۰ سال هستند. او همچنین گفته که آمار خودسوزی زنان در ریوان و دیوان دره از توابع استان ایلام از بحران عبور کرده است.

خودسوزی زنان یکی از بزرگترین آسیب های اجتماعی در استان های غربی ایران است. این معضل در سه دهه اخیر بارها مورد بحث کارشناسان و دست اندرکاران امر قرار گرفته اما به اعتقاد صاحبنظران این اقدامات موثر نبوده است. دلایل مختلفی برای خودسوزی زنان مطرح می شود.

روحی شفیعی از فعالان حقوق زنان خشونت را از مهمترین دلایل خوسوزی زنان عنوان می کند و توضیح می دهد که در خلال این ۳۰ سال، ایران سالها درگیر جنگ بوده و سپس قوانین نابرابر و قوانینی که علیه زنان بوده، به خشونت خانگی علیه زنان دامن زده است. براساس تحقیقاتی که خانم شفیعی انجام داده است، دلیل بالا بودن آمار خودسوزی در گیلان شهر، لرستان، کردستان و استان های غربی خشونت علیه زنان در این مناطق بیشتر است. "خشونت دولتی و رسمی در قانون که در هر جایی دیده می شود، تنش های سنتی را افزایش می دهد که در بخش هایی از ایران سنت ها قوی تر هستند."

میترا خلعتبری، روزنامه نگار در آلمان نیز معتقد است خودسوزی زنان در ایران ریشه در مسائل مختلفی دارد اما این مسائل تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است.

خانم خلعتبری می گوید: "مشکلات خانوادگی، اعتقادات مذهبی، جامعه ای که از آن به عنوان جامعه مردسالار یاد می کردند، ازدواج زود هنگام، ازدواج اجباری، فقر و شکلات اقتصادی نادیده گرفتن حقوق قردی و اجتماعی زنان از عمده ترین دلایل خودسوزی آنها در ایران است و چنان فضای بازی برای تحقیق و کند وکاو در این خصوص تاکنون نبوده است."

بر اساس آمارهایی که در گذشته منتشر شده استان ایلام بیشترین آمار خود سوزی زنان در کشور را دارا است و سالانه ۴۳۰ زن در این استان دست به این عمل می زنند. برخی کارشناسان معتقدند خودسوزی زنان بیشتر در میان اقشار کم سواد و فقیر رخ می دهد اما گروه دیگری از کارشناسان این مسئله را نفی کرده و خودسوزی را تنها وابسته به گروه خاصی نمی دانند.

خانم شفیعی با اشاره به دو نمونه از زنانی که خوسوزی کرده اند، می گوید: "یکی از این زنان می خواست از شوهرش طلاق بگیرد اما نمی توانست و شوهر طلاقش نمی داد. یک روز سر زده به خانه می آید و شوهرش را با زن دیگری می بیند، در بحثی که با هم می کنند، زن روی خودش نفت می ریزد و خود را آتش می زند. شوهر تماشا می کند تا زن بسوزد، بچه چهار ساله شلنگ آب را روی مادر می گیرد که مادر را از سوختن نجات دهد، متاسفانه مادرش فوت می کند. این زن تحصیلات دانشگاهی داشته و شوهرش معتاد بوده است."

خانم شفیعی همچنین ادامه می دهد که خواهر این زن نیز چندی بعد به دلیل افسردگی و شرایطی که داشته دست به خودسوزی می زند و این شرایطی است که" زندگی برای این زنان فراهم کرده است".

برخی صاحبنظران با انتقاد از نحوه سرپوش گذاشتن بر این اخبار و همچنین عدم آموزش خانواده ها برای برخورد با افرادی که دست به خودسوزی زده اند، این برخورد را یکی از دلایل عدم کاهش موارد خودسوزی و نداشتن آمار دقیقی از این افراد عنوان می کنند.

میترا خلعتبری که پیشتر به عنوان خبرنگار حوادث در ایران فعالیت داشت می گوید: "در یکی از پرونده های ارجاع شده به دادگاه خانمی بر اثر مزاحمت های خواستگار قبلی و نبودن راه قانونی برای برخورد با این خواستگار، دچار جنون آنی شده و دست به خودسوزی می زند. در دادگاه این خانم با وضعیتی که داشت از خواستگار قبلی اش شکایت می کرد و برخورد بازپرس و قاضی پرونده جالب بود که به این زن می گفت شما باید رضایت دهید، مسئله خاصی نیست و شما شکایت خاصی نکردید و خودتان دلتان خواسته خودسوزی کنید و حال باید رضایت دهید."

خانم خلعتبری همچنین اضافه می کند که در همین حال این نوع خبرها هم از طرف خانواده این اشخاص و هم از طرف مراجع قضایی خیلی سانسور می شد. مراجع قضایی معتقدند که خودسوزی زنان مسئله ای نیست که در روزنامه ها درج شود.

خانم شفیعی نیز معتقد است بر موارد خودسوزی سرپوش گذاشته می شود و تاکید می کند که خوسوزی زنان مسئله ای خانگی است اما به مسائل اجتماعی باز می گردد.

خانم شفیعی می گوید:" این از مسائلی است که دولت ایران نمی خواهد به ریشه اش پرداخته شود. خانواده ها هم بر روی این مسئله سرپوش می گذارند و نمی خواهند که موضوع علنی شود. " نزدیک به سه دهه است که موارد خودسوزی زنان در ایران هر از چند گاهی در رسانه ها منتشر شده و استان های غربی ایران بیشترین آمار این معضل اجتماعی را به خود اختصاص داده اند. به اعتقاد کارشناسان مهمترین راهکار برای کاهش این معضل امنیت حقوقی و قضایی زنان و ترویج فرهنگ حمایت از حقوق زنان است که به باور صاحبنظران حقوق زنان در ایران مورد بی توجهی واقع شده و تلاش های انجام شده برای احقاق ان نیز با سرکوب مواجه می شود.

مطالب مرتبط