روز زن: صدای ما را از ایران می شنوید

حضور زنان در نماز جمعه
Image caption در نماز جمعه ای که به امامت اکبر هاشمی رفسنجانی برگزار شد، تعداد زیادی از زنان در کنار مردان نماز خواندند.

امسال برای بزرگداشت هشت مارس، روز جهانی زن، مراسم ویژه ای در نظر گرفته نشده اما در ماه های گذشته زنان در میان صفوف معترضان در خیابان ها حضور پررنگی داشتند.

در سالی که گذشت کسی در خیابان، مترو و معابر عمومی به دنبال جمع آوری یک میلیون امضا برای برابری حقوق زنان و مردان نبود، اما این به آن معنی نبود که فعالان حوزه زنان در ایران فعالیت های خود را به تعلیق در آورده باشند.

به رغم دستگیری های گسترده فعالان حوزه زنان در روزهای بعد از انتخابات و فشارها و محدودیت های زیاد از جانب دولت، آنها در این مدت بیکار ننشسته و با شیوه هایی مسالمت آمیز اعتراضات خود را ادامه دادند. از جمله گروهی از فعالان این حوزه گروه مادران عزادار را تشکیل دادند.

مادران عزادار، جمعی از زنان هستند که فرزندان و یا همسران آن ها در جریان رویدادهای پس از انتخابات ۲۲ خرداد ایران کشته شدند و نیز مادرانی که فرزندان یا همسران خود را طی رویدادهای سیاسی سال های گذشته نظیر اعدام های سال ۱۳۶۷ از دست داده اند.

این افراد روزهای شنبه در ساعت مشخصی با لباس سیاه و به رسم سوگواری در پارک لاله‌تهران گرد هم می ‌آیند.

آسیه امینی یکی از فعالان حوزه زنان در گفت و گو با بی بی سی گفت: "در اولین روزهای بعد از انتخابات جمعی از فعالان دور هم جمع شدند تا ببینند با توجه به شرایط موجود، الویت های جنبش زنان در چیست."

به گفته خانم امینی با گسترده شدن دامنه اعتراضات و درگیری ها و کشته شدن برخی از معترضان، گروهی از فعالان جنبش زنان با همکاری هم گروه مادران عزادار را تشکیل دادند و تجمعات آنها را در پارک لاله و دیگر پارک ها برنامه ریزی کردند. در اکثر این تجمعات تعدادی از فعالان حقوق زنان هم حضور داشتند."

پس از رویدادهای روز عاشورا تعدادی از این مادران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.

از سوی دیگر به دنبال حوادث بعد از انتخابات موج دستگیری های فعالان حوزه زنان هم آغاز شد.

یکی از این موارد دستگیری شیوا نظر آهاری از اعضای کمپین یک میلیون امضا به دنبال حوادث بعد از انتخابات بود. برای آزادی او وثیقه 500 میلیون تومانی در نظر گرفته شد که با اعتراض به 200 میلیون تومان تبدیل شد. خانم نظرآهاری پس از آزادی بار دیگر در مراسم تشییع جنازه آیت الله منتظری دستگیر شد. فعالان حقوق بشر بارها نسبت به وضعیت او ابراز نگرانی کرده و خواهان آزادی اش شده اند.

به جز دستگیری های گسترده فعالان حقوق زنان، تعدادی از چهره های مطرح آنها، در ماه های گذشته ایران را ترک کردند. در این میان می توان به شیرین عبادی، برنده جایزه نوبل، شادی صدر حقوقدان، آسیه امینی و پروین اردلان از دیگر فعالان حوزه زنان اشاره کرد.

در روزهای گذشته نیز گروهی از فعالان حوزه زنان خارج از ایران در فراخوانی با عنوان "آزادی و برابری جنسیتی در ایران" از همه مدافعان و سازمان های دفاع از حقوق زنان خواستند تا "برای پایان دادن به خشونت و سرکوب در ایران و آزادی فوری بازداشت شدگان، در سراسر جهان در ماه مارس اقدامات حمایتی خود از جنبش زنان و جنبش حقوق مدنی در ایران را سازمان دهند."

Image caption زنان در اعتراضات بعد از انتخابات حضور فعالی داشتند

در همین راستا روز شنبه ششم مارس، مراسمی در میدان ترافالگار لندن در حمایت از این فراخوان و حمایت از مادران عزادار برگزار شد.

ندا نماد اعتراض

از سوی دیگر تنها فعالان حوزه زنان نبودند که در راستای اهدافشان و اعتراض به شرایط موجود اقداماتی انجام دادند. زنان از اقشار مختلف و در سنین متفاوت همگام با مردان در اعتراض به نتایج انتخابات به خیابان ها آمدند.

ندا آقا سلطان دختر جوان و دانشجوی فلسفه به عنوان یکی از اولین کسانی که در درگیری های بعد از انتخابات کشته شد، به عنوان نماد اعتراض مردم ایران در دنیا شناخته می شود.

حضور زنان در تجمعات اعتراضی نه تنها پر رنگ و قابل توجه بود که بسیاری از سنت ها را هم شکست و خط قرمزها را پشت سر گذاشت.

در نماز جمعه ای که بعد از اعلام نتایج انتخابات به امامت اکبر هاشمی رفسنجانی برگزار شد تعداد زیادی از زنان در کنار مردان بدون رعایت تقدم مردان در صفوف نماز بر زنان، مراسم نماز جمعه را به جای آوردند. بسیاری از آنها بر خلاف سنت نمازگزاران سی سال گذشته بدون چادر و تنها با مانتو و روسری نماز خواندند.

تصاویر منتشر شده از حوادث بعد از انتخابات میزان خشونت ماموران بر زنان را به خوبی نشان می دهد. به ویژه روایت شاهدان عینی از روز 13 آبان که از خشونت بیشتر علیه آنها خبر می داد. تا جایی که مهدی کروبی از سران مخالف دولت در پیامی ویدئویی بکارگیری این میزان خشونت را محکوم کرد.

برخورد با زنان تنها به خیابان ها ختم نشد و بسیاری از زنان معترض، دستگیر و روانه زندان شدند.

در این میان زنانی هم پشت درهای بسته زندان برای آزادی فرزند یا همسرانشان تلاش می کردند. فیلم منتشر شده در یوتیوب از پروین فهیمی در مقابل زندان اوین با عکس فرزندش سهراب اعرابی یکی از همین موارد بود. سهراب اعرابی در تظاهرات اعتراضی 25 خرداد مورد اصابت گلوله قرار گرفت و جسد او در روز 20 تیر ماه تحویل خانواده اش داده شد.

از سوی دیگر بودند زنانی که به علت پیگیری های مدام همسران دربندشان مورد تهدید قرار گرفتند. از جمله می توان به سخنان مهدیه محمدی، همسر احمد زیدآبادی روزنامه نگاری که در همان روزهای پس از انتخابات دستگیر شد اشاره کرد.

خانم محمدی در روزهای گذشته از تهدید همسرش از سوی بازجو مبنی بر بازداشت اعضای خانواده خبر داد و گفت:‌"به آقای زیدآبادی گفته‌اند که اگر همسرت مصاحبه‌هایش را در مورد اتهامات و وضعیت تو ادامه دهد او را نیز بازداشت خواهیم کرد."

اولین وزیر زن

Image caption محدودیت های زیادی برای فعالیت های زنان در ایران ایجاد شده است

در میان تمام فشارهایی که در ماه های گذشته بر تعدادی از زنان در ایران وارد شد، نام سه زن در لیست وزرای پیشنهادی محمود احمدی نژاد به مجلس از جمله سوسن کشاورز برای وزارت آموزش و پرورش، فاطمه آجرلو به عنوان وزیر رفاه و مرضیه وحید دستجردی برای وزارت بهداشت به بحث های زیادی در این باره دامن زد.

از میان این سه زن تنها مرضیه وحید دستجردی توانست وزیر بهداشت شود. این اولین بار در سی سال گذشته است که زنی به وزارت رسیده است.

سال ها است که بسیاری از فعالان حوزه زنان خواستار حضور زنان در کابینه و همچنین در پست ریاست جمهوری هستند. آنها معتقدند حضور زنان در پست های کلیدی می تواند مشکل گشای مسائل زنان و به ویژه رفع تبعیض از آنان باشد.

وزارت خانم وحید دستجردی موافقان و مخالفان زیادی در همه طیف ها داشت. هر چند فعالان حوزه زنان خیلی به وزارت او خوشبین نیستند اما در هر حال برخی معتقدند این اتفاق خط قرمزی را شکست که سالها بود بسیاری از زنان برای آن تلاش می کردند.

در هر حال اتفاقات ماه های گذشته آسیب هایی را به جنبش زنان در ایران وارد کرد هر چند که بعضی معتقدند به علت شرایط امنیتی، اطلاعات کافی از وضعیت جدید وجود ندارد.

برخی از فعالان حوزه زنان بر این باورند باید خواسته های زنان را به دقت مشخص کرد. بسیاری معتقدند تجربه سی سال گذشته نشان داده زنان در هر اتفاق مهم سیاسی حضوری فعال و پررنگ داشتند و به ویژه در زمان انتخابات، کاندیداهای مختلف وعده و وعیدهای فراوانی برای بهتر شدن شرایط آنها داده اند اما در عمل اولویت به مسائل سیاسی داده شده است.

مطالب مرتبط