طرح افزایش تعرفه واردات خودرو: برنامه مجلس یا فشار خودروسازان

خودروهای وارداتی در بندر خرمشهر
Image caption بنابر گزارشها درآمد دولت در سال گذشته از محل واردات خودرو تقریبا نیمی از پیش بینی بودجه بوده است

مجلس ایران فوریت طرحی را تصویب کرده که بر اساس آن تعرفه واردات خودرو که در بودجه امسال به 70 درصد کاهش پیدا کرده بود، دوباره به 90 درصد افزایش پیدا کند.

طرح افزایش تعرفه واردات به صورت دوفوریتی تهیه شده بود اما نمایندگان به دوفوریت آن رای ندادند. بعد از آن یک فوریت آن به رای گذاشته شد که با 140 رای موافق و 64 رای مخالف به تصویب رسید.

در این طرح اشاره ای به کاهش تعرفه واردات خودرو نشده ولی در صورت تصویب آن در مجلس، دوباره مسئولیت تعیین تعرفه به عهده دولت می افتد و پیش بینی می شود که دولت دوباره همان تعرفه 90 درصد را برای واردات خودرو به کار ببندد.

عنوان طرح مجلس "ارتقاء کیفی تولید خودروهای داخلی" است و در صورت تصویب نهایی، دولت موظف می شود که در مدت سه ماه برنامه خود را برای افزایش کیفی خودروهای ساخت داخل تهیه کند و آن را به اطلاع مجلس برساند.

برخی نمایندگان مجلس مخالف این طرح بودند. مصطفی کواکبیان نماینده اصلاح طلب سمنان گفت که "هنوز جوهر بودجه خشک نشده نمی توان آن را اصلاح کرد."

در مقابل موافقان به سخنان آیت الله علی خامنه ای در باره بهبود کیفیت خودروهای داخلی اشاره داشتند اما آقای کواکبیان گفت که "رهبری نگفت که مجلس مصوبه قبلی خود را لغو کند."

مخالفان فقط به اصلاح طلبان محدود نمی شدند. مهدی کوچک زاده نماینده حامی دولت گفت که برخی واردکنندگان خودرو در هنگام تصویب بودجه با برخی نمایندگان در مجلس دیدار کرده اند که "فیلم و عکس آن موجود است."

به عقیده این نماینده طرفدار دولت، این کار به شان مجلس صدمه می زند و آبروی نمایندگان را می برد اما علی لاریجانی در پاسخ گفت که بی خود دیگران را متهم نکنید، در زمان بودجه یا هر طرح دیگری وارد کنندگان، صادرکنندگان یا تولید کنندگان با نمایندگان ملاقات می کنند و نمایندگان حرفهای آنها را می شنوند ولی "مجلس هم باید با استقلال خودش این کار را انجام دهد."

در روزهای پایانی اسفند مجلس در هنگام بررسی لایحه بودجه، تعرفه واردات را از 90 درصد به 70 درصد کاهش داد.

یکی از مهمترین دلایل کاهش عوارض خودرو این بود که تجار خودروهای بیشتری وارد کنند و دولت درآمد بیشتری به دست بیاورد.

تجدید نظر مجلس

دولت در لایحه بودجه سال آینده خورشیدی پیش بینی کرده بود که حدود ۷۰۰ میلیارد تومان (۷۰۰ میلیون دلار) از محل واردات درآمد داشته باشد ولی نمایندگان مجلس درآمد دولت از محل واردات را به یک هزار میلیارد تومان (یک میلیارد دلار) افزایش دادند.

Image caption بخش عمده تولید شرکت های داخلی، خودروهایی است که سالهاست تولید آنها در جهان متوقف شده است

درآمد دولت در سال جاری خورشیدی از محل واردات خودروهای خارجی یک هزار میلیارد تومان (یک میلیارد دلار) بوده است اما گزارشها نشان می دهد که در نه ماه اول سال بیشتر از ۲۶ هزار دستگاه خودرو به ارزش حدود ۵۳۰ میلیون دلار وارد ایران شده که نسبت به سال گذشته تقریبا نصف شده است.

یک حساب سر انگشتی نشان می دهد که درآمد دولت از محل واردات باید در حد ارزش خودروهای وارداتی باشد اما این رقم نصف پیش بینی بودجه در سال گذشته است.

به نظر می رسد کاهش واردات خودرو در سال جاری باعث شده بود تا دولت درآمدهای ناشی از واردات خودرو را در لایحه بودجه سال آینده پائین تر در نظر بگیرد اما مجلس با کاهش نرخ تعرفه در نظر داشت که درآمد دولت را بیشتر کند.

بعد از گذشت کمتر از سه هفته، نمایندگان در تصمیم خود تجدید نظر کرده و سعی دارند راه را برای افزایش دوباره تعرفه واردات باز کنند.

البته برخی می گویند که فشار خودروسازان داخلی که بیشتر از یک میلیون خودرو تولید می کنند و بازار داخلی را در کنترل خود دارند، به چنین تصمیمی منجر شده است.

در سالهای اخیر به دلیل بالا بودن تعرفه خودرو، عمده خودروهایی که وارد ایران شده، خودروهای لوکس و گرانقیمت بود اما کاهش بیست درصدی تعرفه می توانست راه برای ورود خودروهای ارزانتر باز کند.

خودروسازان داخلی بازار خودروهای ارزان قیمت را در اختیار دارند. این گروه عمدتا خودروهای از رده خارج چند شرکت بزرگ خارجی را همچنان در تیراژ وسیع تولید و به مشتریان داخلی می فروشند، ولی کاهش تعرفه زنگ خطر را برای آنها به صدا در آورد که ممکن است با ورود خودروهای ارزانتر اشتیاق برای خرید خودروهای داخلی کم شود.

بنابر طرحی که چند سال پیش تصویب شده، قرار بود هر ساله به میزان ده درصد از تعرفه وارداتی خودرو کم شود و شرکت های خودروسازی داخلی که در شرایط گلخانه ای و بدون رقیب کار کرده بودند، فرصت داشته باشند تا خودروهایی با تکنولوژی روز و ارزان قیمت تولید کنند.

اما در تمام سی سال گذشته، شرکت های خودروسازی داخلی گخ بازار بزرگ و بی رقیبی در اختیار داشتند و دولت نیز حمایت گسترده ای از این صنعت می کرد، تلاشی برای بهبود وضعیت خودروهای داخلی نکرده اند.

تولید و مونتاژ خودروهایی که سالهای پیش خودروسازان فرانسوی و کره ای تولید آنها را متوقف کرده اند، از جمله مواردی است که نشان می دهد خودروسازان هنوز خودروهای وارداتی را رقیب جدی نمی دانند.

تولید خودروهایی نظیر پژو ۴۰۵ یا پراید نمونه هایی از این دست است که سالهاست شرکت های سازنده، تولید آن را کنار گذاشته اند ولی شرکت های داخلی، همچنان آنها را تولید و با قیمت های بالا به متقاضیان داخلی می فروشند.

در یازده ماه اول سال گذشته ،نزدیک به ۵۰۰ هزار دستگاه پراید و ۱۵۵ هزار دستگاه پژو ۴۰۵ در دو شرکت بزرگ خودروسازی تولید شده که حدود ۶۰ درصد خودروهای تولید داخل را در بر می گیرد.

مطالب مرتبط