روزنامه هایی که تذکر می گیرند؛ قانونی که حمایت می کند

روزنامه ها
Image caption گزارشگران بدون مرز می گویند ایران بزرگترین زندان روزنامه نگاران خاور میانه است

هیات نظارت بر مطبوعات در جلسه روز دوشنبه ۲۳ فروردین ماه خود علاوه بر ارایه مجوزانتشار به ۴ ماهنامه و ۴ فصلنامه به ۸ نشریه در حال چاپ تذکر داد.

روزنامه های بهار، پول، مردم سالاری، جهان صنعت، آرمان روابط عمومی از جمله این نشریات هستند.

به گزارش خبرگزاری های ایران، روزنامه بهار، پول و مردم سالاری به دلیل آنچه "پخش شایعات و مطالب خلاف واقع" خوانده شده، تذکر گرفته اند.

تذکرروزنامه جهان صنعت هم به دلیل "اهانت به حجاب و ارزش های اسلامی و القای تروریست بودن مسلمانان" در عکس چاپ شده در یکی از شماره های این روزنامه، به مدیران این نشریه داده شده است.

روزنامه آرمان روابط عمومی هم به انتشار "مطلبی که موجب تحریص و تشویق افراد و گروهها به ارتکاب اعمال علیه امنیت عمومی" شده و نیز "پخش شایعات و مطالب خلاف واقع" از هیات نظارت بر مطبوعات تذکر گرفته است.

تذکر به روزنامه گل بر اساس "عدم پایبندی به رسالت مطبوعاتی " و تذکر به نشریه میبد به علت چاپ عکس "وابستگان رژیم گذشته" صورت گرفته است.

به نظر می رسد که برخی مواردی که موجب شده این نشریات تذکر بگیرند تعریف و چهارچوب مشخصی نداشته باشند. به عنوان مثال "عدم پایبندی به رسالت مطبوعاتی" موردی است که قابلیت در برگیری فراوانی دارد.

اما فصل دوم قانون مطبوعات ایران با عنوان "رسالت مطبوعات" اساسا بر همین پایه نگاشته شده است.

قانون مطبوعات که در این بخش نشریه ها را به رعایت رسالت مطبوعات ملزم کرده، این رسالت را "روشن کردن افکار عمومی و بالا بردن سطح معلومات و دانش مردم"، "پیشبرد اهدافی که در قانون اساسی جمهوری اسلامی بیان شده"، "مبارزه با مظاهر فرهنگ استعمار، تلاش برای نفی مرزبندی های کاذب و ترویج فرهنگ اصیل اسلامی" تعریف کرده است.

این در حالیست که هر یک از بندهای مذکور به خودی خود عرصه بسیار گسترده ای را شامل می شوند به گونه ای که انتشار هر مطلب یا عکسی که به هر دلیلی با سلیقه دولتمردان سازگار نباشد، می تواند در محدوده این بندها جا بگیرد.

به طور معمول از قانون انتظار می رود که چهار چوب مفاهیم انتزاعی را روشن کند و تکلیف شبهاتی که ممکن است در زمینه مربوط ایجاد شود را روشن کند اما به نظر می رسد قانون مطبوعات ایران از این رویه تبعیت نمی کند.

به عنوان مثال در ماده پنجم از فصل چهارم این قانون آمده است : "نشریات حق ندارند افراد و گروهها را به ارتکاب اعمالی علیه امنیت، حیثیت و منافع جمهوری اسلامی تحریص و تشویق کنند".

اینکه مصداق این "تحریص" و "تشویق" دقیقا کدام است و یا امنیت، منافع و حیثیت منافع جمهوری اسلامی شامل چه چیزهایی می شود در این قانون معلوم نشده است.

گستره این تشویق می تواند موارد بسیاری را شامل شود؛ از انتشار عکسی که به عنوان مثال موضوعی را به ذهن متبادر کند که در نهایت به تشویق بینجامد تا استفاده از جملات مستقیم در این باره.

نتیجه اینکه، مسئولان قادر خواهند بود از هر موضوعی که حتی ممکن است با این قصد منتشر نشده باشد، چنین برداشتی را عنوان کنند و با استفاده از آن و استناد به قانون مطبوعات به تعطیلی نشریات مبادرت کنند.

در همین حال برخی روزنامه نگاران و صاحبنظران معتقدند، در مدیریت جدید مطبوعات در وزارت ارشاد اساسا خیلی هم نیازی به استناد به قوانین حس نمی شود.

Image caption آقای رامین معتقد است قانون فعلی مطبوعات دست و پاگیر است

مسعود بهنود، روزنامه نگار در این باره به بی بی سی گفت، آنچه که به صورت تذکر هر روز بین وزارت ارشاد و روزنامه ها رد و بدل می شود نیاز آنچنانی به قانون ندارد.

آقای بهنود با استناد به سخنان آقای رامین، معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد ایران گفت، آقای رامین پیشتر هم گفته بود که در این شرایط نیازی به قانون نیست و این موردی است که در سایر رفتارهای دولت هم به چشم می خورد.

به گفته مسعود بهنود، قانون وقتی می نویسد روزنامه باید رسالت مطبوعاتی خود را انجام دهد هر حرکتی را از روزنامه ها می توان بر خلاف این رسالت تعبیر کرد و تعریف این رسالت هم بر عهده آقای رامین است.

در ماده چهارم فصل سوم قانون مطبوعات آمده است: "هیچ مقام دولتی و غیر دولتی حق ندارد برای چاپ مطلب یا مقاله ای در صدد اعمال فشار بر مطبوعات بر آید و یا به سانسور و کنترل نشریات مبادرت کند."

این در حالیست که دست اندر کاران مطبوعات ایران می گویند پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری و نا آرامی ها و اعتراضات به نتیجه آن، نمایندگانی از وزارت ارشاد و وزارت اطلاعات در چهار چاپخانه اصلی تهران مستقر شدند تا مطالب نشریات را پیش از انتشار کنترل کنند.

حدود یک ماه پیش محمد علی رامین، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد ایران اعلام کرد که با تغییر قانون مطبوعات به جای توقیف نشریه ها با روزنامه نگارانی که آنها را خاطی نامید برخورد خواهد کرد.

آقای رامین همچنین گفته بود برخوردهای صورت گرفته با مطبوعات به منظور "تلطیف" فضای رسانه ها بوده و چنانچه یک روزنامه "با تذکر متوجه نشود توقیف خواهد شد، چون اگر توقیف نشود کل فضای رسانه ای را آلوده می کند".

به گزارش برخی منابع خبری نزدیک به اصلاح طلبان محمد علی رامین در جریان بازدیدهایش از تحریریه روزنامه های مختلف به روزنامه فرهیختگان رفته و در پاسخ به اعتراض کارکنان این روزنامه به وضعیت حاکم بر مطبوعات، آنها را "دلقک" خطاب کرده بود.

انجمن دفاع از آزادی مطبوعات ایران چندی پیش در بیانیه ای روزهای حاضر را سخت ترین و سیاه ترین روزها برای آزادی مطبوعات در ایران عنوان کرده و وضع موجود را به شدت ناگوار و تاسف بار خوانده بود.

پیرو انتشار این بیانیه، نایب رییس این انجمن در ایران به بی بی سی گفته بود: در سه دهه گذشته هیچوقت فشار بر مطبوعات به اندازه امروز نبوده و فعالیت روزنامه نگاران تا این حد محدود نشده بوده است.

سازمان گزارشگران بدون مرز امسال برای دومین سال متوالی ایران را بزرگترین زندان روزنامه نگاران در خاورمیانه معرفی کرده است.

مطالب مرتبط