آمریکا حلقه محاصره اقتصادی ایران را تنگتر می کند

پالایشگاه نفت
Image caption نیاز ایران به بنزین وارداتی ممکن است یکی از نقاط ضعف این کشور باشد

با افزایش فشارهای جهانی بر برنامه های اتمی ایران شواهدی وجود دارد که نشان می دهد آمریکا تلاش های بیشتری برای انزوای اقتصادی ایران بکار گرفته است.

طی هفته های اخیر کشورها و شرکت های گوناگونی واردات نفت خام خود را از ایران کاهش داده اند. برخی از شرکای تجاری اصلی ایران از جمله چین، ژاپن و هند در بین این کشورها هستند.

از طرف دیگر شرکت های بیشتری فروش بنزین به ایران را متوقف کرده اند. ایران بخش قابل توجهی از بنزین مصرفی خود را از خارج وارد می کند.

یک مقام عالیرتبه آمریکا این هفته صریحا خبر از تلاش های این کشور در این زمینه داد.

ویلیام برنز معاون وزارت خارجه آمریکا به کمیته ای در کنگره آمریکا گفت: "ما کوشش می کنیم از هر اهرمی که در اختیار داریم برای قطع رابطه شرکتهای خارجی با اقتصاد ایران استفاده کنیم."

کیت دوریان تحلیلگر انرژی موسسه پلتز در دبی می گوید: "افراد معدودی حاضرند مستقیما با ایران وارد معامله شوند."

حتی حمید حسینی رئیس اتحادیه صادرکنندگان فراورده های نفتی ایران تصدیق کرده که صادرات نفت ایران به چین، ژاپن و هند کاهش یافته اما او گفت این وضعیت اثری بر روی صادرات نفت ایران ندارد.

این فشارها در شرایطی وارد می شود که آمریکا بدنبال اعمال دور جدیدی از تحریم های سازمان ملل متحد علیه ایران است.

باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اظهار امیدواری کرده قطعنامه تحریم های جدید "بهار جاری" در شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب برسد.

دیپلماتهای آمریکایی دو ماه بیشتر وقت ندارند که این مذاکرات را به سرانجام برسانند.

معامله گران می گویند ایران بهای بالایی برای نفت خود تعیین می کند. در شرایطی که بازار نفت اشباع است نفت ایران به دلیل "سنگین" بودن مشتری کمتری دارد.

تحلیلگران موسسه پلت می گویند ایران با تولید 3 میلیون و 760 هزار بشکه نفت در روز ورای سقف تعیین شده اوپک رفته است. اما برخی دیگر نیز با اشاره به آمارهای حکومت تصویر چندان خوبی از ایران ترسیم نمی کنند و می گویند این کشور خیلی بیش از 3 میلیون و 500 هزار بشکه در روز تولید نمی کند.

آقای حسینی گفته است چین واردات نفت خود از ایران را از 400 هزار بشکه به 200 هزار بشکه در روز کاهش داده است.

ژاپن نیز خبر از کم کردن واردات نفت خام خود از ایران داده است. شرکت هند ریلاینس هم معاملات خود با ایران را کاهش داده و یا حتی قطع کرده است.

به گزارش ایسنا خبرگزاری دانشجویان ایران، ریلاینس روزانه بین 90 تا 100 هزار بشکه نفت از ایران می خرید.

ریلاینس همچنین یکی از تامین کنندگان اصلی بنزین به ایران بود. این شرکت یکی از شرکت هایی است که بدلیل فشار سیاسی معاملات خود با ایران را قطع و یا حداقل کاهش داده است.

شرکت روسی لوک اویل، بی پی، شل، ویتول، گلنکور، ترفیگورا و آی پی جی نیز جزء این کمپانی ها هستند.

وابستگی

مردم ایران عاشق ماشین های خود هستند و آشوب تابستان 2007 که بدنبال سهمیه بندی شدن بنزین در این کشور رخ داد نشان داد که وابستگی ایران به بنزین وارداتی یکی از نقاط ضعف این کشور است.

کنگره ایران با فشار بر باراک اوباما خواهان تحریم صادرکنندگان بنزین به ایران است، اما آقای اوباما تاکنون مخالفت کرده و یا حداقل اقدامی رسمی انجام نداده است.

برخی تحلیلگران می گویند ترکمنستان، ونزوئلا، کویت و مالزی نسبت به فروش بنزین به ایران ابراز آمادگی کرده اند و تهران می تواند نیاز خود را از این منابع تامین کند.

این هفته گزارش شد که یک تانکر چینی برای انتقال محموله بزرگی از بنزین به ایران آماده می شود. شرکت توتال فرانسه نیز هنوز به ایران بنزین می فروشد.

رئیس شرکت توتال گفته است که این شرکت پیام "غیرمستقیمی" از واشنگتن درباره فروش بنزین به ایران دریافت کرده است.

این فشارها حداقل به این معناست که ایران شاید بتواند منابع جایگزینی برای خرید بنزین پیدا کند، اما مجبور است بهای بیشتری برای این منظور بپردازد.

فشارها بر ایران نشان می دهد چگونه آمریکا از قدرت اقتصادی خود بعنوان اهرم سیاسی استفاده می کند.

برای نمونه لوک اویل با وجود آنکه شرکتی روسی است سهامداران آمریکایی زیادی و پمپ بنزین های زنجیره های متعددی در آمریکا دارد.

ریلاینس هند نیز منافع مهمی در آمریکا دارد.

فشار آمریکا

مدتهاست که مقام های آمریکایی از این اهرمها برای ممانعت از نقل و انتقالهای مالی ایران استفاده می کنند.

بانکهای اروپایی پیام ساده ای از واشنگتن دریافت کرده اند: یا با ایران معامله کنید یا با آمریکا.

مقام های وزارت خزانه داری آمریکا برای انتقال این پیام حداقل دو سفر به اروپا داشته اند.

به این ترتیب انتقال پول به ایران و یا از این کشور بسیار دشوار و دریافت اعتبار نامه نیز تقریبا غیرممکن شده است. این مسئله یکی از دلایل کاهش معاملات نفتی با ایران است.

آمریکا از اتحاد خود با عربستان سعودی استفاده می کند تا منبع جایگزینی برای کشورهای آسیایی که از مشتریان اصلی نفت ایران هستند تامین کند.

فشار وسیعی نیز بر شرکتهای غیرآمریکایی برای جلوگیری از معامله با ایران در جریان است.

شرکت خودروسازی دایملر این هفته اعلام کرد که از ایران خارج می شود. گزارش شده که آنگلا مرکل صدراعظم آلمان موافقت کرده مادامیکه واشنگتن بطور علنی فشار نمی آورد شرکتهای آلمانی را ترغیب به توقف رابطه با ایران کند.

اما اتریش همچنان فعالانه و بطور علنی روابط تجاری با ایران را تشویق می کند.

اختلافات داخلی

بر اساس برخی تحلیلهای غربی از آمار بانک مرکزی ایران، کاهش درآمد نفتی ذخایر ارزی این کشور را بطور جدی کاهش داده است. هزینه های زیاد محمود احمدی نژاد نیز اوضاع را وخیمتر کرده است.

بر اساس این تحلیلها ذخایر ارزی ایران ممکن است تا یکسال دیگر به سطح بسیار خطرناکی نزول کند و دولت را مجبور به کاهش ارزش ریال و یا اتخاذ سیاست شدیدی کند.

یکی از مشکلات اصلی آقای احمدی نژاد این است که بدنبال انتخابات ریاست جمهوری تابستان گذشته بسیار ضعیف شده است. دولت او اغلب نمی تواند تصمیم گیری کند و گاه حتی به آستانه فلج شدن رسیده است.

او حتی در بین بسیاری از محافظه کاران از محبوبیت ناچیزی برخوردار است.

تاثیرات این وضعیت در تغییرات شدید سیاست هسته ای ایران به چشم می خورد. اما مشکل اصلی مدیریت اقتصاد است.

یکی از راه های مقابله با بحران مالی ممکن است کاهش یارانه ها بخصوص یارانه بنزین باشد که آقای احمدی نژاد در صدد اجرای آن است.

اما رئیس جمهور ایران دچار اختلاف با مجلس بر سر وسعت اصلاح یارانه هاست و بنظر نیز نمی رسد این مشکل بزودی حل شود.

فشارهای اقتصادی آمریکا معطوف به تشویق آقای احمدی نژاد برای حضور بر سر میز مذاکرات هسته ای است. اما تاکنون نشانه های زیادی از نتیجه بخش بودن این تلاش ها به چشم نمی خورد. علاوه بر این نشانه های چندانی از اقتدار کافی آقای احمدی نژاد برای حل این مسئله حتی اگر بخواهد هم به چشم نمی خورد.

اما سیاست های غرب ممکن است بازی بلندمدتی هم باشد. غربی ها ممکن است امیدوار باشند که فشارهای اقتصادی در دراز مدت موقعیت آقای احمدی نژاد را تضعیف کند و یا حتی نهایتا اساس حمهوری اسلامی را تهدید کنید.

مطالب مرتبط