ایران در هفته ای که گذشت؛ ۹ اردیبهشت ۸۹

میر حسین موسوی
Image caption میر حسین موسوی گفته است پیشرفت جنبش سبز را نباید بر اساس میزان حضور خیابانی سنجید

سفر محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران به دو کشور آفریقایی، تلاش ها برای جلوگیری از تحریم های بیشتر و بحث در باره زمان انتخابات شوراها، مهمترین عناوین رخدادهای ایران در این هفته را تشکیل می دهند.

پس لرزه های یک زلزله

احمد جنتی که در خطبه اول نماز جمعه گذشته تهران در باره احتمال وقوع زلزله در پایتخت سخن می گفت، از خداوند خواست که زلزله تهران نیز همچون "زلزله های سیاسی" اخیر دفع شود.

این جمله کوتاه از سخنان او که در قالب دعا بیان شد، تلویحا به وقایع بعد از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران هم اشاره داشت.

جمعه پیش از آن نیز کاظم صدیقی، امام جمعه موقت تهران گفته بود: "آن زلزله سیاسی که پیش آمد عکس العمل برخی عمل ها بود."

استفاده از عنوان "زلزله سیاسی" نشان داد که حتی از دیدگاه جناح اصولگرای حاکم بر ایران نیز، رخدادهای پس از انتخابات تا چه حد تکان دهنده بوده است. اگرچه آنان تلاش می کنند تا با نادیده گرفتن پس لرزه های این زلزله سیاسی و نادیده گرفتن التهابات ادامه دار موجود در جامعه، این رخداد ها را فتنه ای خاتمه یافته و دفع شده تلقی کنند.

از سوی دیگر رخدادهای جاری و برخی از اظهارات رهبران مخالف دولت که در طول این هفته در رسانه های عمومی انتشار یافت، نشان داد که دست کم از نگاه مخالفان نه تنها اعتراضات پایان نیافته، بلکه جنبش اعتراضی همچنان به حیات سیاسی خود ادامه می دهد.

میر حسین موسوی، یکی از رهبران مخالفان دولت در یکی از تازه ترین اظهاراتش در این هفته گفته است که حکومت ایران ارتباط خود با مردم را از دست داده و ساخت قدرت بر اساس فساد و منافع حاکمان شکل گرفته است... میزان پیشرفت جنبش سبز را نباید بر اساس میزان حضور خیابانی سنجید بلکه باید بر اساس میزان بیشتر شدن آگاهی مردم از شرایط حکومت کشور توسط دولت و آگاهی ملت از حقوق خود سنجید.

مهدی کروبی، یکی دیگر از رهبران مخالفان دولت ایران در سخنانی که روز دوشنبه در سایت سحام نیوز منتشر شد، در دیدار با برخی از نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی، وقایع پس از انتخابات را "انفجار میلیونی" نامیده و آن را حاصل تنگ نظری های اعمال شده در انتخابات هفتمین و هشتمین دوره مجلس و نهمین و دهمین دوره ریاست جمهوری ایران دانسته است.

او در این دیدار با اشاره به این که وضع ایران ظاهرا آرام به نظر می رسد، هشدار داده که جامعه منتظر یک جرقه است.

مهدی کروبی صبح دوشنبه در خانه اش میزبان میر حسین موسوی بود. آنان در این دیدار، راهپیمایی در سالگرد برگزاری دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری را حق مخالفان دانستند، و از همه گروه ها و احزاب اصلاح طلب این کشور خواستند که برای راهپیمایی در روز ۲۲ خرداد درخواست مجوز کنند. آقای کروبی که خود دبیرکل حزب اعتماد ملی است، روز شنبه اعلام کرده بود که برای این تظاهرات تقاضای مجوز کرده است.

۱۸ حزب و تشکل مختلف در "شورای هماهنگی جبهه اصلاحات" در ایران که برای هماهنگی در فعالیت های انتخاباتی تشکیل شده بود، عضویت داشتند.

یکی از این تشکل ها، حزب اعتماد ملی است که دفتر آن، سال گذشته مهر و موم شد. اما این حزب هنوز همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران و جبهه مشارکت ایران اسلامی، دو تشکل عمده اصلاح طلب هم علیرغم تصمیم کمیسیون ماده ۱۰ احزاب مبنی بر توقیف پروانه آنها، همچنان فعال هستند. مسئولان این دو تشکل سه شنبه این هفته رسما اعلام کردند که به فعالیت خود بر اساس قانون ادامه می دهند و حق شکایت از این کمیسیون را برای خود محفوظ می دانند.

محمد سلامتی، دبیر سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی تصمیم کمیسیون در باره "عدم وجاهت قانونی فعالیت پس از توقیف پروانه" را نادرست خواند و انحلال حزب را مستلزم صدور رای قطعی در دادگاهی صالح با حضور هیأت منصفه دانست.

محسن صفایی فراهانی، رییس هیات اجرایی جبهه مشارکت هم تاکید کرد که ادامه فعالیت این حزب کاملا قانونی است و هیچ مرجعی به جز مرجع قضائی اختیاری برای منع فعالیت آن ندارد.

در این میان بحث بر سر زمان انتخابات شوراها هم بالا گرفت. پیش تر گمان می رفت که دولت می خواهد با برگزاری انتخابات شوراها در موعد معین، آب رفته را به جوی باز گرداند، و بر همه التهابات پیش آمده پس از آن "زلزله سیاسی" یا "انفجار میلیونی" نقطه پایانی بگذارد.

با وجود مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام برای "تجمیع انتخابات در ایران" که به نوعی تعویق زمان انتخابات شوراها را پیش بینی کرده است، بازهم مصطفی محمدنجار، وزیر کشور ایران اعلام کرده بود که انتخابات شوراهای شهر و روستا تا پایان سال جاری برگزار خواهد شد. حتی برخی از ناظران درخواست انحلال دو حزب عمده اصلاح طلب را نیز در ارتباط با نزدیک بودن زمان انتخابات شوراها ارزیابی کردند.

اینک که با وجود همه سخت گیری ها، باز هم اصلاح طلبان همچنان در صحنه سیاسی کشور حاضرند، این پرسش پیش می آید که آیا زمان برای یک انتخابات دیگر مناسب است؟ روز دوشنبه ۶ اردیبهشت گروهی از نمایندگان تهران در مجلس ایران ضمن مخالفت با برگزاری انتخابات شوراها در ماه های آینده، در خواست کردند که دوره کنونی شوراهای شهر و روستا در این کشور، ۲۲ ماه تمدید شود.

تحریم ها و تلاش های متقابل

در هفته ای که گذشت، تلاش های ایران برای جلب حمایت اعضای غیر دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از برنامه اتمی این کشور، به اوج رسید.

آمریکا در ماه های گذشته به خاطر عدم موافقت ایران با خواسته شورای امنیت برای توقف غنی سازی اورانیوم، تلاش خود را برای تشدید تحریم های این کشور افزایش داده، و در این راستا، فشار بر کشور ها و شرکت های تجاری طرف معامله با ایران را تشدید کرده است.

طی هفته های اخیر کشورها و شرکت های گوناگونی واردات نفت خام خود را از ایران کاهش داده اند. از طرف دیگر شرکت های بیشتری فروش بنزین به ایران را متوقف کرده اند.

ویلیام برنز معاون وزارت امور خارجه آمریکا به کمیته ای در کنگره آمریکا گفته است: "ما کوشش می کنیم از هر اهرمی که در اختیار داریم برای قطع رابطه شرکت های خارجی با اقتصاد ایران استفاده کنیم."

تاثیر منفی تشدید تحریم ها بر اقتصاد ایران، انتقاد مخالفان دولت این کشور را به همراه داشته است. روز دوشنبه این هفته، مهدی کروبی، از رهبران مخالفان دولت با انتقاد شدید از وضعیت نامناسب کارگران و بازار کار ایران، این وضعیت را ناشی از تحریم های اقتصادی اعمال شده علیه ایران دانست.

آمریکا علاوه بر سخت گیری در مورد تحریم های گذشته، رایزنی های گسترده ای را هم برای تصویب دور تازه ای از تحریم ها علیه ایران انجام داده، و در این راستا، طی هفته های گذشته تلاش کرده حمایت چین و روسیه به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت که روابط اقتصادی گسترده ای با ایران دارند را برای موافقت با این تحریم ها جلب کند.

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا اظهار امیدواری کرده قطعنامه تحریم های جدید علیه ایران، "بهار جاری" در شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب برسد. پس از آن که مقام های آمریکایی از عزم کشورشان برای رایزنی با دیگر اعضای گروه ۱+۵ به منظور وضع تحریم های دور چهارم علیه برنامه هسته ای ایران خبر دادند،

مقام های ایرانی اعلام کردند که قصد دارند با اعضای شورای امنیت سازمان ملل دیدار کنند تا آنها را متقاعد کنند که به این تحریم ها علیه ایران رای ندهند.

در ادامه تلاش های ایران برای جلب حمایت اعضای غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل، روز یکشنبه منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران در وین با همتای اتریشی خود دیدار کرد، و روز دوشنبه ایران میزبان وزیر امور خارجه برزیل بود.

برزیل یکی از اعضای غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل است. سلسو آموریم، وزیر امور خارجه این کشور که برای دیدار و گفتگو با مقامات ایرانی در مورد برنامه هسته ای ایران به تهران آمده بود، با علی لاریجانی، رییس مجلس ایران و سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرد.

وزیر امور خارجه برزیل در دیدار با دبیر شورای عالی امنیت ملی ضمن ابراز مخالفت با تحریم، تاکید کرد که تنها راه حل برنامه هسته ای ایران گفتگو و مذاکره است: "تحریم یک حرکت منفی است که نتیجه خاصی ندارد و عادلانه هم نخواهد بود". اما در آخرین اظهار نظر ها مشاور رییس جمهوری برزیل گفته است: "ما از ایران دفاع نمی کنیم، بلکه مشغول مذاکره با ایران هستیم تا بتوانیم راه حلی صلح آمیز برای خروج از این بن بست بیابیم."

همچنین در ادامه رایزنی های ایران با اعضای غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل، محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران در دیدارش از اوگاندا تلاش کرد حمایت این کشور را از ایران جلب کند تا به قطعنامه پیشنهادی آمریکا برای تشدید تحریم ها علیه ایران رای ندهد.

محمود احمدی نژاد، که پنجشنبه پیش، قبل از دیدار از اوگاندا به زیمبابوه رفته بود، در فرودگاه این کشور مورد استقبال رابرت موگابه، رییس جمهوری زیمبابوه قرار گرفت.

آقای احمدی نژاد از یک کارخانه مونتاژ و ساخت تراکتور که به وسیله سه شرکت ایرانی در شهر هراره، پایتخت زیمبابوه تاسیس شده است، بازدید کرد و کلید اولین تراکتور مونتاژ شده را به آقای موگابه هدیه کرد.

گروه های مدافع حقوق بشر و تشکل های روزنامه نگاران زیمبابوه، دعوت از محمود احمدی نژاد را به دلیل آنچه که نقض حقوق بشر توسط دولت او خواندند، مورد انتقاد قرار دادند.

جنبش تغییر دموکراتیک زیمبابوه، به رهبری مورگان چانگیرای، نخست وزیر این کشور از سفر محمود احمدی نژاد به هراره به شدت انتقاد کرد، و سفر رئیس جمهوری ایران را یک "افتضاح سیاسی بزرگ" دانست.

در بیانیه این جنبش آمده است: "سفر احمدی نژاد نه تنها توهین به مردم زیمبابوه که توهینی آشکار به دموکراسی و مردم ستمدیده ایران است."

اما سفر آقای احمدی نژاد به اوگاندا به ویژه از جهت سیاسی اهمیت داشت.

نخست آن که اوگاندا از اعضای غیردایم شورای امنیت سازمان ملل متحد است و برنامه هسته ای ایران، محور اصلی مذاکرات محمود احمدی نژاد با همتای اوگاندایی او را تشکیل می داد.

و دوم آن که کامپالا پایتخت اوگاندا تا یک ماه دیگر میزبان نخستین کنفرانس بازنگری اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی خواهد بود. این کنفرانس در حالی قرار است به بررسی جرم تجاوز به خاک کشورها بپردازد که در دو کشور همسایه ایران یعنی عراق و افغانستان ائتلافی از نیروهای نظامی خارجی به رهبری آمریکا حضور فعال دارند. مقام های ایرانی بارها خواهان خروج این نیروها شده و حضور این نیروها را عامل بحران در منطقه خوانده اند.