تحولات مساله اتمی ایران: بررسی مبادله سوخت با برزیل؛ رایزنی چین و روسیه

احمدی نژاد
Image caption احمدی نژاد امکان بررسی پیشنهاد مبادله سوخت با برزیل را مطرح کرده است

ایران از امکان بررسی مبادله اورانیوم غنی شده سخن گفته و چین از رایزنی با روسیه در زمینه بحران اتمی ایران خبر داده است.

روز چهارشنبه، 15 اردیبهشت (5 مه)، سایت رسمی ریاست جمهوری ایران گزارش کرد که محمود احمدی نژاد در مکالمه تلفنی با هوگو چاوز، رئیس جمهوری ونزوئلا، پیشنهاد رئیس جمهوری برزیل در خصوص مبادله سوخت هسته ای را مورد بررسی قرار داد و "موافقت اصولی خود را با این پیشنهاد اعلام کرد."

در این گزارش آمده است که آقای احمدی نژاد، که در نیویورک به سر می برد، بر اهمیت گفتگوها در خصوص مسایل فنی این پیشنهاد در تهران تاکید کرد و آقای چاوز هم در این مکالمه تلفنی "بر حمایت کامل کشورش از برنامه صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران تاکید ورزید و اظهار داشت که ما از موضع شما بدون قید و شرط دفاع می کنیم."

قرار است رئیس جمهوری برزیل تا چند هفته دیگر از ایران دیدن کند و ممکن است اظهارات آقای احمدی نژاد در مورد "گفتگو در خصوص مسایل فنی در تهران" به این دیدار ارتباط داشته باشد.

برزیل در حال حاضر از اعضای دوره ای شورای امنیت است و جمهوری اسلامی در صدد بوده با جلب نظر این گروه از اعضای شورای امنیت، با تصویب قطعنامه تشدید تحریم های بین المللی در شورا مقابله کند.

برزیل از دهه 1970 با کمک کشورهای اروپایی به ایجاد تاسیسات هسته ای تولید برق مبادرت کرد و در حال حاضر، بخشی از برق مورد نیاز خود را از این طریق تامین می کند و براساس گزارش دفتر رئیس جمهوری ایران، ظاهرا طرحی را در ارتباط با پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی اتمی برای مبادله اورانیوم غنی شده ایران با سوخت مورد نیاز رآکتور اتمی تهران مطرح کرده است.

پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی اتمی برای مبادله اورانیوم غنی شده ایران با سوخت هسته ای تولید شده در خارج در ماه اکتبر سال گذشته در اجلاس نمایندگان جمهوری اسلامی و چند کشور عضو گروه 1+5 مطرح شد.

براساس این پیشنهاد، قرار بود ایران یکهزار و دویست کیلو از اورانیوم خلوص پائین را که در تاسیسات غنی سازی خود تولید کرده برای افزایش خلوص آن به روسیه ارسال دارد و محصول این فرآیند، برای تبدیل به سوخت مورد نیاز رآکتور تحقیقاتی تهران، به فرانسه فرستاده شود.

در صورت اجرای این پیشنهاد، بخش اعظم ذخیره اورانیوم غنی شده در ایران به میله های سوخت قابل استفاده در رآکتور اتمی تهران تبدیل می شد و در نتیجه، امکان ادامه غنی سازی ذخیره اورانیوم ایران و تبدیل آن به اورانیوم مناسب برای تولید اسلحه اتمی از میان می رفت.

Image caption ظاهرا لولا (وسط) پیشنهادی را برای حل اختلاف ایران و غرب مطرح کرده است

از آنجا که کشورهای غربی ایران را به تلاش برای تولید اورانیوم با خلوص مناسب برای تولید بمب اتمی متهم می کنند، پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی اتمی می توانست باعث رفع این نگرانی و حل بحران هسته ای جمهوری اسلامی شود.

دولت ایران تا کنون این پیشنهاد را رسما رد نکرده اما مقامات جمهوری اسلامی در مقاطع گوناگون، دیدگاه ها و اعتراضاتی را نسبت به نحوه اجرای این پیشنهاد مطرح ساخته اند و منتقدان برنامه های اتمی ایران گفته اند که هدف از طرح این اعتراضات، ایجاد شکاف در تلاش بین المللی برای وارد کردن فشار بر جمهوری اسلامی است تا دولت این کشور بتواند با بهره برداری از فرصت، به امکانات ساخت بمب اتمی دست یابد.

دولت ایران بر صلح آمیز بودن برنامه های اتمی خود تاکید کرده و تلاش برای تولید بمب اتمی را منتفی دانسته است اما برخی از ناظران گفته اند که رهبران جمهوری اسلامی، در صورت دستیابی به امکان تولید اسلحه اتمی، به سادگی می توانند با استناد به موضوعاتی مانند وجود تهدید اتمی خارجی، که اخیرا هم مورد تاکید آنان بوده، موضع خود را تغییر دهند.

در هر حال، بعید به نظر می رسد که اظهارات محمود احمدی نژاد در مورد بررسی پیشنهاد برزیل بدون گامی عملی در این زمینه با استقبال کشورهای غربی و کاهش فشار آنان بر ایران مواجه شود.

مذاکره چین و روسیه

همزمان، مقامات چینی هم از مذاکره با روسیه در مورد بحران هسته ای ایران خبر داده اند.

روز چهارشنبه، اعلام شد که هو جینتائو، رئیس جمهوری چین، روز 8 ماه مه برای دیداری دو روزه و مذاکره با رئیس جمهوری و نخست وزیر روسیه به مسکو سفر خواهد کرد.

معاون وزیر امور خارجه چین، ضمن اعلام این خبر در یک نشست مطبوعاتی در روز چهارشنبه، گفت که رهبران دو کشور به تبادل نظر پیرامون مسایل بین المللی و منطقه ای مورد علاقه طرفین خواهد پرداخت "که البته شامل مساله هسته ای ایران هم خواهد شد."

وی افزود "چین و روسیه دیدگاه های مشابهی در مورد این مساله دارند."

Image caption قرار است برنامه اتمی ایران در مذاکرات هو و مدودف در مسکو مطرح شود

دو کشور روسیه و چین، در کنار آمریکا، بریتانیا و فرانسه، از اعضای دایم و دارای حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل، و همراه با آلمان، اعضای تشکیل دهنده گروه 1+5 هستند که رهبری تلاش های بین المللی برای حل بحران هسته ای ایران را برعهده دارد.

کشورهای غربی عضو این گروه معتقدند که ایران به دلیل نادیده گرفتن مصوبات قبلی شورای امنیت شامل درخواست تعلیق غنی سازی و همکاری شفاف با آژانس بین المللی درباره برنامه های اتمی خود، باید هدف تحریم های شدیدتری قرار گیرد.

در مقابل، مواضع روسیه و چین، که دارای روابط تجاری و سیاسی نزدیکی با جمهوری اسلامی بوده اند، در مورد تشدید تحریم های بین المللی چندان روشن نبوده است.

روسیه تا چند ماه پیش کمابیش با وضع تحریم های جدید علیه جمهوری اسلامی مخالفت می ورزید اما به خصوص پس از آنکه ایران اعلام کرد تاسیسات غنی سازی اورانیوم را گسترش داده و در صدد تولید اورانیوم با خلوص حدود 20 در صد است، روسیه موضع سختگیرانه تری در این زمینه اتخاذ کرده است.

مقامات ارشد روسیه در ماه های اخیر وضع تحریم های بین المللی علیه ایران را، در صورت خودداری جمهوری اسلامی از قبول پیشنهادهای بین المللی برای حل این بحران، منتفی ندانسته اند.

به گفته ناظران، موضع روسیه، به دلیل وجود ابهاماتی که در مورد برنامه های اتمی و دیدگاه دولت ایران وجود دارد، و همچنین به خاطر حل برخی اختلاف نظرها با ایالات متحده، تغییر یافته است.

در مقابل، دولت چین تا هفته های اخیر همچنان مذاکره را تنها راه حل بحران هسته ای ایران می دانست و عملا وضع تحریم های شدید علیه جمهوری اسلامی را، که می تواند به کاهش صدور نفت ایران و همچنین کاهش توانایی جمهوری اسلامی برای وارد کردن اجناس چینی منجر شود، رد می کرد.

با اینهمه، هفته گذشته سرپرست سیاست خارجی اتحادیه اروپا که به چین سفر کرده بود، پس از ملاقات با مقامات ارشد آن کشور گفت که دولت چین در اصول، با وضع تحریم های جدید علیه ایران موافق است اما در مورد نوع تحریم ها نظرات خاصی دارد.

به گفته این مقام اتحادیه اروپا، چین معتقد است که تحریم ها باید هدف هایی را در نظر بگیرد که باعث وارد شدن فشار بیش از حد بر مردم عادی ایران نشود.

کشورهای غربی هم تاکید داشته اند که تحریم های جدید شورای امنیت باید مشخصا مقامات و نهادهای اصلی حکومتی در جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار دهد و حتی الامکان، از ایجاد مشکلات بیشتر برای مردم عادی، که به گفته آنان در حال حاضر نیز با دشواری های سیاسی و اقتصادی روبرو هستند، اجتناب کند.

مطالب مرتبط