عاقبت مذاکره؛ نتایج توافق های اتمی با ایران چه بوده است؟

محمود احمدی نژاد حق نشر عکس BBC World Service

تازه ترین دور از مذاکرات اتمی ایران با جامعه جهانی مذاکرات استانبول است. این مذاکرات را از جانب ایران سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و از جانب گروه 1+5 کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا رهبری می کنند.

چند ماه پس از مطرح شدن موضوع اتمی ایران در سطح جهانی، سه کشور اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان وارد گفت و گو با ایران شدند. مدتی بعد سه کشور آمریکا، چین و روسیه هم به کشورهای مذاکره کننده با ایران پیوستند که گروه 1+5 را تشکیل دادند.

پیش از تشکیل این گروه و پس از آن دو طرف مذاکرات متعددی در کشورهای مختلف داشته اند که در مواردی به امضا توافقاتی هم انجامیده است.

این توافق ها در سطوح دیپلماتیک مختلف و شامل موضوعات متعددی بوده است. عمده ترین این توافق ها به قرار زیر است:

توافق نامه سعدآباد تهران؛ پذیرش پروتکل الحاقی و تعلیق غنی سازی

زمان: ۲۹ مهر ۱۳۸۲ برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۰۳ مکان: کاخ سعد آباد تهران

رئیس هیات مذاکره کننده ایرانی: حسن روحانی دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول وقت مذاکرات اتمی به همراه کمال خرازی وزیر امور خارجه وقت ایران

روسای هیات مذاکره کننده با ایران: دومینیک دوویلپن ویزیر خارجه وقت فرانسه، جک استرا وزیر خارجه وقت بریتانیا و یوشکا فیشر وزیر خارجه وقت آلمان

مفاد توافق: انجام بازرسی های گسترده تر از تاسیسات و پلمپ آن، تعلیق فعالیت های مربوط به غنی سازی اورانیوم و جلوگیری سه کشور اروپایی از ارسال پرونده اتمی ایران به شورای امنیت

سرنوشت توافق: دو سال بعد پلمپ تاسیسات در آخرین روز ریاست جمهور محمد خاتمی برداشته شد. چندی بعد مجلس هفتم، دولت ایران را ملزم به توقف اجرای پروتکل الحاقی کرد. در جریان این تحولات شورای حکام آژانس پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع کرد.

توافق نامه بروکسل؛ تعلیق ساخت و آزمایش سانترفیوژها

زمان: ۴ اسفند ماه ۱۳۸۲ برابر با ۲۳ فوریه ۲۰۰۴ مکان: بروکسل، مقر اتحادیه اروپا

رئیس هیات مذاکره کننده ایران: حسن روحانی دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول وقت مذاکرات اتمی

رئیس هیات مذاکره کننده با ایران: خاویر سولانا مسئول وقت سیاست خارجی اتحادیه اروپا

مفاد توافق: تعلیق مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژها و تعلیق ساخت داخلی قطعات سانتریفیوژ

سرنوشت توافق: حدود دو سال پس از امضا موافقت نامه بروکسل، با پایان دوره تعلیق برنامه های هسته ای و آغاز ساخت و آزمایش سانتریفیوزها در ایران، این توافق نامه عملا لغو شد.

توافق نامه پاریس؛ تعلیق کلیه فعالیت های مرتبط با غنی سازی

زمان: ۱۵ نوامبر ۲۰۰۴ مکان: کاخ وزارت امور خارجه فرانسه

رئیس هیات مذاکره کننده ایران: سیروس ناصری (به همراه سفیران وقت ایران در پاریس، لندن و برلین)

مفاد توافق نامه: یادآوری توافق سعدآباد، گسترش دامنه تعلیق به کلیه فعالیت های اتمی ایران. اروپا اعلام آمادگی کرد تا برای پذیرش درخواست ایران در عضویت سازمان تجارت جهانی تلاش کند.

سرنوشت توافق: کمتر از یک سال پس از امضا، با پایان دوره تعلیق برنامه های هسته ای و آغاز فعالیت تاسیسات اتمی ایران، این توافق نامه عملا باطل شد.

توافق ژنو؛ پذیرش مبادله سوخت و بازرسی از تاسیسات قم

زمان: نهم مهر ۱۳۸۸ برابر با اول اکتبر ۲۰۰۹ مکان: ویلای لوگرانسوژی در اطراف ژنو

رئیس هیات مذاکره کننده ایران: سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول مذاکرات اتمی

رئیس هیات مذاکره کننده با ایران: خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به همراه نمایندگان گروه ۱+۵

مفاد توافق: ایران درخواست آژانس برای بازرسی از تاسیسات قم را پذیرفت و موافقت اصولی خود را برای مبادله اورانیوم با غلظت پایین با اروانیوم غنی شده به عنوان سوخت راکتور تهران اعلام کرد.

سرنوشت توافق: بازرسان آژانس عازم قم شدند اما تهران درخواست ها برای مبادله سوخت در کشور ثالث را رد کرد و خواستار آن شد که مبادله سوخت در جزیره کیش انجام شود.

توافق نامه تهران؛ پذیرش مبادله سوخت در کشور ثالث

زمان: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۹ برابر با ۱۷ می ۲۰۱۰

مکان: کاخ سعدآباد تهران

رئیس هیات مذاکره کننده ایران: محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران

اعضای هیات مذاکره کننده با ایران: لولا دا سیلوا، رئیس جمهور برزیل و رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه

موضوع توافق: پذیرش تبادل سوخت رآکتور تهران در خارج از ایران

سرنوشت توافق: این طرح مورد موافقت گروه 1+5 قرار نگرفت و هنوز به مرحله اجرا در نیامده است.

مطالب مرتبط