بررسی روزنامه های صبح تهران؛ سه شنبه 28 اردیبهشت

تیترهای اول

"توافق بزرگ هسته ای در تهران" عنوان اصلی آرمان است، "احتمال انفجار هسته‌ای در بورس" تیتر اول پول است، جهان صنعت نوشته "نگهداری اورانیوم ایران در ترکیه"، ابتکار نوشته "توافق در تهران، تبادل در ترکیه" و آفتاب یزد از "توافق ده ماده ای تبادل سوخت هسته ای" خبر داده است.

ایران با عنوان "کیش و مات آمریکا با توافق سه جانبه تهران" گزارش توافق های هسته ای را منعکس کرده، تهران امروز نوشته "امانت هسته ای ایران به ترکیه می رود"، جام جم "توافق هسته ای در تهران توپ در زمین غرب" دیده است و روزنامه جمهوری اسلامی از "موافقت رییس جمهور با تبادل سوخت هسته ای در خاک ترکیه" خبر داده است.

مردم سالاری از "اعتراض به روش هدفمندکردن يارانه ها" نوشته، کیهان از "اقتدار و هوشمندی ایران در بیانیه سه جانبه تهران" خبر داده، دنیای اقتصاد در گزارش اصلی خود از "توافق بزرگ هسته ای در تهران" نوشته و خراسان تیتر زده "بیانیه ایران، ترکیه و برزیل درباره سوخت هسته ای".

رسالت از زبان رهبر جمهوری اسلامی نوشته "گسترش روابط کشورهای مستقل راه تغییر جهان است".

گزیده مقالات

اگر غرب صداقت داشت

علاء الدین بروجردی در مقاله ای که آرمان آن را نقل کرده نوشته آمریکا سعی می‌کرد با تحریک افکار عمومی جهان از یک طرف و تحریک ذهنیت مسئولان کشورها و شورای امنیت سازمان ملل از سوی دیگر زمینه تحریم بیشتر علیه ایران را فراهم کند. اما بیانیه تهران خنثی کننده طراحی آمریکا برای پیچیده‌تر کردن مسائل هسته‌ای بود و اینک گروه 1+5 باید در مقابل این گام پاسخگو باشند.

رییس کمیسون امنیت ملی مجلس تاکید کرده این مطالبه از طرف نمایندگان مجلس به طور جدی مطرح است که شورای امنیت سازمان ملل باید قطعنامه‌های صادر شده علیه ایران درخصوص تحریم را ملغی کند و با این تفاهم زمینه برای مشارکت بسیاری از شرکتها جهت راه اندازی نیروگاه‌های هسته‌ای آماده می‌شود.

به نوشته سرمقاله آرمان بیانیه تهران یک آزمون بزرگی برای گروه 1+5 است تا نسبت به مسئولیت خود عمل کنند و هرگونه تخلف در این مسئولیت‌ها و عدم اجرای این تفاهم به عهده آمریکا خواهد بود. علی الاصول اگر غربی‌ها صداقتی داشته باشند باید از این توافق استقبال کنند و با توجه به این که آنها بارها در این زمینه تاکید می‌کردند اکنون باید از این توافق به خوبی استقبال کنند.

این عقب نشینی است

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود نوشته تاکنون سياست محوري نظام اين بود كه "مبادله سوخت اتمي فقط در ايران"، رهبر هم سال گذشته تبادل سوخت را مشروط به سه شرط دانست: تبادل همزمان سوخت 20 درصد در برابر اورانيوم 5/3 درصد، انجام مبادله فقط در خاك ايران و تعيين ميزان اورانيومي كه مبادله مي‌شود براساس نياز ايران. متأسفانه در بيانيه ديروز تهران، هيچيك از اين سه شرط رعايت نشده.

به نوشته این مقاله در بهمن ماه سال گذشته بعد از آنكه آمريكا و بعضي اعضاي گروه 1+5 ایران را به تحريم‌هاي بيشتر تهديد كردند، رئيس دولت دستور غني سازي 20 درصدي را صادر كرده تا نيازي به مبادله سوخت نداشته باشيم و بلافاصله رئيس سازمان انرژي اتمي كشورمان نيز اعلام كرد غني‌سازي 20 درصدي در تاسيسات هسته‌اي ايران شروع شده است. با توجه به اين اعلام و اين اقدام، ايران چه نيازي به امضاي توافق‌نامه‌اي دارد كه در آن اينهمه عقب‌نشيني وجود دارد؟

روزنامه جمهوری اسلامی با تاکید بر این که برخلاف آن چه در تبلیغات رسمی آمده بیانیه نه یک پیروزی بلکه یک عقب نشینی است پرسیده ميان تركيه و ساير كشورها چه تفاوتي وجود دارد كه آقايان مبادله در خاك تركيه را بي‌اشكال ميدانند؟ اگر آمريكا و ساير اعضاي گروه 1+5 درصدد خيانت به ايران باشند و نخواهند به تعهدات خود در توافقنامه عمل كنند، مي‌توانند در خاك تركيه نيز چنين كنند. بنابر اين، تأكيد بر مبادله در خاك ايران، سياست درستي است كه بايد بر آن پاي فشرد

بازیگران متنوع

احمد صدری در سرمقاله دنیای اقتصاد نوشته برزيل و تركيه با حمايت از ابتكار ايران و ميانجيگري غيررسمي در مناقشه هسته‌اي، عملا انحصار كنوني شوراي امنيت سازمان ملل و گروه 1+5 را شكسته‌اند. اين شكست انحصار، تاثيري دو سويه و احتمالا متعارض خواهد داشت ايالات‌متحده از اين پس ناگزير خواهد بود براي تشديد فشار به ايران، در حوزه گسترده‌تري امتياز بدهد، ايران هم با بازيگران بيشتر و خواسته‌هاي متنوع‌تري روبه‌رو خواهد شد.

این مقاله توجه داده که در کنار آثار مثبت بیانیه، ايران با پديده تازه‌اي مواجه مي‌شود كه بر آينده سياست خارجي اش تاثير جدي مي‌گذارد. برزيل براي بازيگري موثر در آمريكاي لاتين و تجارت خارجي خود به آمريكا چشم دوخته است و متقابلا آمريكا براي حفظ نفوذ خود در آمريكاي لاتين به همكاري برزيل نياز دارد. تركيه نيز براي عضويت كامل در اتحاديه اروپا و مصون ماندن از خطر روسيه و يونان در آسياي مركزي و بالكان، ناچار به همكاري با آمريكا است.

با این همه نتیجه گیری سرمقاله دنیای اقتصاد این است که آنچه تاكنون از قبل موافقتنامه تهران، نصيب ايران شده، اين است كه ابتكار عمل را به دست گرفته و بن‌بستي چند ساله را شكسته است. در دنياي ديپلماسي هم معمولا احتمال برنده شدن طرفي كه دستور مذاكره را تعيين مي‌كند، بيشتر است.

ماهیت ضدقدرتی

رسالت روزنامه هوادار دولت در سرمقاله خود از تحولات هسته ای استقبال و تجلیل کرده اما نوشته معلوم نيست با توجه به فرسودگي راکتور تحقيقاتي- راديو دارويي تهران لازم باشد که بيش از400 کيلو سوخت5 درصد از کشور خارج شود. (چون برخي از کارشناسان حداکثر نياز آ ينده به سوخت20 درصد را40 کيلوگرم مي دانند.

حشمت الله فلاحت پیشه در این مقاله تاکید کرده دستاورد ديپلماتيک تهران بويژه کسب حمايت برخي از قدرت هاي امروز غير متعهد و بهانه زدايي از اقدامات آينده5+1 ، مهمتر از موضوع ميزان سوخت قابل مبادله بوده است. به عبارتي ايراني ها، بعد از نه سال عهد شکني و سياست بازي قدرت هاي غربي به ابتکارات خارج از آن مجموعه عنايت پيدا کرده اند.

سرمقاله رسالت با اشاره به ماهيت ضد قدرتي جمهوري اسلامي نوشته به هر دليل اين ابتکار در شرايطي توپ را در زمين5+1 و بويژه سه کشور آمريکا، انگليس و فرانسه انداخته است که آنها به شدت تاکتيک تهاجمي به خود گرفته بودند و مجبورند بار ديگر بازي را از درون زمين خود دنبال کنند.

زیرکی های دولت ایران

کیهان در سرمقاله خود این که آن چه در تهران اتفاق افتاد "بیانیه" است و "توافقنامه" نیست را یکی از زیرکی های تیم ایرانی دانسته و از دیگر زیرکی ها نوشته در بند 9 بيانيه به آمادگي جمهوري اسلامي ايران براي گفت وگو با كشورهاي 1+5 اشاره شده است كه اين آمادگي نكته جديدي نيست و از مدتها قبل وجود داشته و اعلام شده بود. اما، در ادامه همين بند حوزه و ميدان گفت وگو مشخص شده و آمده است كه اين گفت وگوها «حول نگراني هاي مشترك بر مبناي تعهدات دستجمعي و براساس مشتركات دو بسته پيشنهادي» خواهد بود. تاكيد بيانيه بر «مشتركات دو بسته پيشنهادي» درخور توجه است. چرا كه بسته پيشنهادي جمهوري اسلامي ايران، فاقد موضوعات هسته اي است، بنابراين آن بخش از بسته پيشنهادي 1+5 كه شامل مسائل هسته اي است به طور طبيعي با بسته پيشنهادي ايران مشترك نبوده و نمي تواند در دستور كار گفت وگوهاي بعدي ايران و كشورهاي 1+5 قرار داشته باشد.

حسین شریعتمداری در این مقاله تاکید کرده برخي از رسانه ها و محافل سياسي غرب در اولين واكنش نسبت به بيانيه تهران، اين بيانيه را نشانه عقب نشيني جمهوري اسلامي از موضع قبلي خود ارزيابي كردند اما بسياري از محافل و مجامع ديگر با تحليل محتواي بيانيه، از آن به عنوان يك پيروزي براي جمهوري اسلامي ايران ياد كردند، اين مجامع به ويژه مشروط كردن مفاد بيانيه به پذيرش گروه وين را، نشانه هوشمندي طرف ايراني دانسته اند.

نکته نهائی سرمقاله کیهان این است که احتمال چنداني براي پذيرش مفاد بيانيه از سوي «گروه وين» وجود ندارد ولي جمهوري اسلامي ايران در هر دو حالت پذيرش يا عدم پذيرش گروه وين، برنده اين ميدان خواهد بود، چرا كه پذيرش بيانيه به مفهوم نفي ادعاهاي قبلي است و عدم پذيرش بيانيه به معناي آن خواهد بود كه برنامه هسته اي ايران براي حريف فقط يك بهانه جويي بيرون از بستر فني و حقوقي است- كه هست.

در غیاب روسیه

علي ودايع در سرمقاله مردم سالاری نوشته روس ها آنقدر بدقولي کردند و از ايران و غرب امتياز گرفتند تا ايران به اين نتيجه رسيد که بايد با کشورهاي ديگر نيز ديپلماسي گرمي داشته باشد. اين تغيير ديپلماسي قابل تقدير است که با کشورهاي ديگر که هم در جهان نفوذ دارند و هم با هنجاري هاي ايران هم خواني دارد وارد تعامل شده ايم.

به نوشته این مقاله از منظري ديگر توافقنامه مبادله سوخت قابل نقد است. چرا تحرکات ديپلماتيک ايران، آن گونه که شاهد آن هستيم تا پيش از تصويب 3 قطعنامه عليه ايران آغاز نشده بود تا از تضييع سرمايه هاي ايران جلوگيري کند؟

در ادامه سرمقاله مردم سالاری تاکید شده حجم بالا يي از اورانيم غني شده 20 درصد که با استقامت ايران اسلا مي به دست آمده براي مبادله از ايران خارج شود.اهرم فشاري بر غرب در صورت عهدشکني انديشيده نشده است.اين که قرار داد مبادله سوخت تا چه حدي بر حق مسلم ايران براي دستيابي به حق غني سازي اتمي ايستادگي کرده است مشخص نيست، البته تفاهم نامه مبادله سوخت ايران برطبق اصل 77 قانون اساسي احتمالا بايد منتظر بماند تا در خانه ملت مورد ارزيابي قرار گيرد.

تناقض ها

جهان صنعت در سرمقاله خود به تناقض هائی پرداخته که مدیران دولتی در مورد زمان اجرای هدفمند کردن یارانه ها دارند چرا که 19اردیبهشت بود که اسفندیار رحیم مشایی گفت طرح از نیمه دوم امسال در کشور اجرایی خواهد شد. اما دو روز بعد میرتاج‌الدینی، معاون پارلمانی رییس‌جمهور‌در جامعه وعاظ تهران از تصمیم دولت برای آغاز طرح از اول خرداد‌ماه خبر داد. تنها چند روز بعد رییس‌جمهور با تایید خبر رییس دفتر خود تمام این داستان را به سمت دیگری برد وگفت‌: طرح دو ماه قبل از شروع طرح (نیمه دوم سال)، پول‌ها به حساب افراد واریز می‌شود که این موضوع یعنی شروع واریز‌ها از تیر یا مرداد شروع می‌شود و اعلام واریز از خرداد‌ماه که توسط مرتبطان کابینه اعلام می‌شد، صحت ندارد!

به نوشته این روزنامه این تناقض‌های گفتاری به خوبی گویاست که زمان اجرا برای خود دولت نیز یا به خوبی روشن نبوده یا اینکه با رویکردی تاخیری، دولت مشغول فرصت‌سازی برای کاهش زمان پرداخت یارانه‌ها‌ست تا شاید بتواند در زمان کمتری 20 هزار میلیارد تومان یارانه بین مردم تقسیم کند. همین اثبات ساده هم‌دیروز مصباحی‌مقدم، رییس کمیسیون ویژه را واداشت تا بگوید نباید این قضیه به گونه‌ای باشد که اجرای قانون را به تاخیر بیندازد زیرا اگر منظور دولت از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌‌ها در شش ماهه دوم سال کسب 20 هزار میلیارد تومان باشد، قطعا این خلاف قانون است.

جهان صنعت نتیجه گرفته دولت با سیاست متناقض‌گویی در حال مدیریت زمان طرح است و در ظاهر با پذیرش نظر مجلس کار خود را می‌کند و به نوعی (خواسته یا نا‌خواسته) برای مردم سردرگمی ایجاد می‌کند. شاید این‌گونه پاسخ داده شود که دولت به دنبال اجرای بهتر این‌گونه عمل می‌کند اما باز هم باید به خاطر دولتمردان آورد که نتیجه اعلام زمان‌های متناقض‌، استرس ناشی از تورم پیش‌رو در جو خانوارهاست و نتیجه‌ای که داده‌، بلاتکلیفی اقتصاد عمومی و بروز شایعات بسیار در کوچه و بازار و محافل اقتصادی کشور است.