نگرانی از لغو پروانه های نشر در ایران

نمایشگاه کتاب
Image caption اظهارات معاون فرهنگی وزارت ارشاد ایران موجب بروز نگرانی هایی در میان ناشران داخلی شده که پروانه نشر آنها دائمی است

وزارت فرهنگ و ارشاد ایران اعلام کرده که نه هزار ناشر داخلی در ایران به ثبت رسیده اند که در حال حاضر از این تعداد فقط ۴ هزار ناشر فعال هستند.

محسن پرویز، معاون فرهنگی وزارت ارشاد، اخیرا با انتقاد شدید از سیاست های فرهنگی دوره اصلاحات، مسئولان پیشین این وزارتخانه را به افزایش بی رویه تعداد ناشران متهم کرده است.

این در حالی است که مطابق آمارهای رسمی، پیش از دوره اصلاحات حدود هشت هزار ناشر ثبت شده در صنعت نشر ایران فعال بودند که به بسیاری از آنها "ناشر مولف" می گفتند.

ناشر مولف به افرادی گفته می شد که به عنوان مولف، ناشر کتاب های خود بودند.

علی اصغر رمضانپور، معاون فرهنگی پیشین وزارت ارشاد می گوید، دلیل صدور مجوز موقت نشر کتاب در آن زمان، سیاست کنترلی بود که بعد از انقلاب برای نظارت بر ناشران داخلی اجرا می شد.

به گفته آقای رمضانپور، در دوره اصلاحات سیاست صدور مجوز دائمی برای این قبیل ناشران، نوعی به رسمیت شناختن اعتبار ناشر بود و البته در همان زمان هم این سیاست توسط نهادهای نظارتی و امنیتی با مخالفت روبرو می شد.

آقای پرویز اخیرا در حاشیه برگزاری نمایشگاه کتاب تهران با لحن تندی در مورد پروانه های دائمی نشر گفت: "امروز یک ساندویج فروش هم هر ساله به وزارت بهداشت می رود و یک سری آزمایش ها را می دهد تا پروانه آن تمدید شود."

حامد یوسفی، پژوهشگر امور فرهنگی به بی بی سی فارسی گفت، نگاهی که معتقد باشد صنعت نشر ممکن است دچار بیماری هایی شود و مثل وزارت بهداشت باید مراقب بیماری هایش بود، قبول ندارد که فرهنگ کشور از درون خود تولیداتی را پدید می آورد.

یکی از ناشران ایرانی که نمی خواست نامش فاش شود به بی بی سی فارسی گفت: "حرف های آقای پرویز به معنی آن است که پروانه های دائمی نشر صادر شده در دولت آقای خاتمی باید لغو شود."

گفته می شود فضای این دوره از نمایشگاه کتاب تهران به شدت توسط نیروهای امنیتی کنترل می شد. بعضی از کارشناسان حوزه کتاب می گویند بخشی از این سیاست امنیتی وزارت ارشاد، نشان دهنده نگرانی مسئولان نمایشگاه کتاب تهران از امکان ارتباط نزدیک مردم با گروهی از ناشران مخالف دولت است.

سیاست های دوگانه

بررسی کتاب و صدور مجوز نشر در قوانین جاری ایران تصریح نشده و آئین نامه های مصوب در مورد کتاب حق نظارت بر این حوزه را به شورای فرهنگ عمومی محول کرده است.

با این همه در ایران بررسی کتاب قبل از چاپ به روالی تبدیل شده که ناشران همواره به آن اعتراض داشته اند.

حامد یوسفی، پژوهشگر امور فرهنگی می گوید که استراتژی ممیزی و فشار دولت در بخش های فرهنگی و هنری تغییر کرده است، از یک سو دولت با حمایت از سینمای توقیف شده قبلی، خط قرمزهای پیشین را برمی دارد، اما در مورد کتاب از اساس با تردید به ناشران نگاه می کند.

به گفته آقای یوسفی این سیاست دوگانه به خاطر این است که کتاب مسئله سرگرمی نیست تا به شکلی مردم را از سیاست دور کند، بنابراین خط قرمزها بیشتر می شود.

بعضی از کارشناسان حوزه کتاب می گویند که فاصله میان نویسندگان و ناشران مستقل با مقامات دولتی ایران هیچ گاه به این حد نبوده است. آنها همچنین از تداوم سیاست های موجود در حوزه فرهنگ و بروز خودسانسوری بیشتر بر جامعه نشر ایران ابراز نگرانی می کنند.

مطالب مرتبط