فارغ التحصیلان در خانه کار می کنند

حمید حاجی عبدالوهاب، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار و امور اجتماعی ایران از اجرای طرح ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی خبر داده و گفته است که می توان بسیاری از افراد تحصیلکرده را در قالب این طرح، مشغول به کار کرد.

این مقام دولتی گفته است که در طرح ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی به کسانی که توانمندی لازم را دارند، ولی نمی توانند ابزارهای موردنیازشان را تامین کنند، وام بدون بهره داده می شود تا در خانه مشغول به کار شوند.

کلیات طرح ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، در فروردین ماه در مجلس شورای اسلامی تصویب شد، اما اعلام کلیات این طرح سوال های زیادی را برای افکار عمومی به همراه داشت. محسن شمشیری، خبرنگار اقتصادی در تهران، با اشاره به سخنان وزیر کار و امور اجتماعی در باره این طرح که گفته بود منظور آن نیست که برای مشاغل خانگی، مردم ترشی درست کنند یا سبزی پاک کنند به بی بی سی گفت طرح حمایت از مشاغل خانگی، بیش از همه به نفع مشاغل سنتی است که بسیاری از خانوارها در شهرها و روستاها به آنها مشغول بوده اند و خیلی از محصولات خانگی برای تامین مایحتاج سالانه از طریق همین مشاغل تولید می شده اند.

به گفته آقای شمشیری، وزیر کار گفته است که در این طرح، مشاغل سنتی را در نظر دارد ولی با توجه به گسترش اینترنت و پیشرفت های نرم افزاری، لازم نیست صاحبان بسیاری از مشاغل و تخصص ها یک مکان مشخص اداری برای کار کردن داشته باشند و با مشکلات مربوط به ایجاد یک مکان کاری، اجاره، سرقفلی، مالیات و عوارض روبه رو شوند.

از سوی دیگر، سعید مدنی، پژوهشگر مسایل اجتماعی، به نتایج تجربه های بین المللی در ایجاد مشاغل خانگی اشاره می کند و می گوید مطالعات نشان داده که افراد با تحصیلات متوسط ممکن است جذب این مشاغل شوند، ولی افراد با تحصیلات بالا مخصوصا تحصیلات دانشگاهی، کمتر جذب این نوع مشاغل می شوند.

کارشناسان مسایل دیگری را هم مطرح می کنند، از جمله پرداخت وام به کسانی که می خواهند در خانه مشغول به کار شوند و این که منابع مالی مورد نیاز برای پرداخت این وام ها چگونه باید تامین شود و با چه ضوابطی به افراد پرداخت گردد.

محسن شمشیری معتقد است نبود سرمایه، تنها مشکل شاغلان در خانه نیست. او می گوید افرادی که می خواهند در خانه مشغول به کار شوند باید مجوز کار و فعالیت داشته باشند و آموزش های لازم را دیده باشند. باید فرهنگ سازی هم صورت گیرد تا مشتریان این فعالیت ها، به شاغلان در خانه اعتماد کنند. او می گوید پرداخت ۱۰ تا ۵۰ میلیون تومان پول نقد به افراد به امید این که برای ۳ تا ۴ نفر شغل ایجاد شود کافی نیست، بلکه باید روش های تولید، استانداردهای بهداشتی، سلیقه و حقوق مصرف کننده هم رعایت شود.

با این حال، محسن شمشیری، ایجاد فرصت های شغلی برای افراد در داخل خانه هایشان را برای اقتصاد خانواده ها مفید می داند و می گوید: "از آنجا که سطح درآمدها در اقتصاد ایران متناسب با هزینه ها نیست، مشاغل خانگی می تواند در کاهش بیکاری پنهان و افزایش درآمد خانواده ها نقش ایفا کند."

Image caption "سطح درآمدها در ایران با هزینه ها متناسب نیست و مشاغل خانگی می تواند در افزایش درآمد خانواده ها موثر باشد."

ولی سعید مدنی معتقد است که انتظاراتی که از اجرای این طرح می رود، بیش از ظرفیت های آن است. به گفته او "وزیر کار و امور اجتماعی ادعا کرده که ۲۰۰ شغل خانگی پیش بینی شده است که ازطریق آن، یک میلیون شغل به وجود می آید، در حالی که اگر می شد به همین سادگی یک میلیون شغل ایجاد کرد، در سال های قبل این کار انجام می شد."

به گفته آقای مدنی، جنسیت افراد شاغل در خانه هم نقش مهمی ایفا می کند، چون مطالعات نشان داده است که مردان در مشاغل خانگی چندان موفق نیستند و از طرف دیگر گرایش به تحصیلات بالاتر، یکی از راه های گریز زنان از محیط خانه و ورود به حوزه اجتماعی بوده است و قابل پیش بینی است که زنان تحصیلکرده به احتمال زیاد حاضر نباشند که در محیط خانه بمانند و از طریق شغل خانگی به کار بپردازند.

با وجود تمام انتقادها، برخی صاحبنظران معتقدند که در صورت موفقیت این طرح، بخشی از مشکل اشتغال در ایران حل می شود و حتی در صورت فراهم بودن بازار مناسب برای محصولات تولیدی در خانه ها، می توان به تاثیر این فعالیت ها در رونق اقتصادی کشور هم امیدوار بود.

مطالب مرتبط