بررسی پرونده ایران در آژانس انرژی اتمی؛ انتقاد ایران از روسیه

آمانو
Image caption آمانو پیشتر گزارش خود در مورد فعالیت اتمی ایران را به شورای حکام داده است

آژانس بین المللی انرژی اتمی پرونده هسته ای ایران را بررسی می کند وچند مقام ایرانی موضعگیری روسیه در قبال این پرونده را مورد انتقاد قرار داده اند.

شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی یاز روز دوشنبه، 17 خرداد (7 ژوئن)، اجلاس یک هفته ای خود را آغاز کرده و انتظار می رود برنامه های اتمی ایران و سوریه همراه با فعالیت های هسته ای در منطقه خاورمیانه بخش اصلی مذاکرات این اجلاس را تشکیل دهد.

اجلاس یک هفته ای شورای حکام در حالی برگزار می شود که کشورهای عمده جهانی بر سر تصویب قطعنامه ای حاوی یک رشته تنبیه های بین المللی علیه جمهوری اسلامی به توافق رسیده اند.

هفته گذشته یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین المللی، گزارش جدید خود در مورد برنامه هسته ای ایران را بین اعضای شورای حکام توزیع کرد که در آن آمده بود که این کشور به خواست شورای امنیت در مورد توقف برخی برنامه های هسته ای خود عمل نکرده است.

شورای امنیت با تصویب قطعنامه هایی خواست هایی را در مورد برنامه های اتمی ایران مطرح کرده و از جمله خواستار تعلیق فعالیت این کشور در زمینه غنی سازی اورانیوم شده اما جمهوری اسلامی این قطعنامه ها را غیرقانونی خوانده و اجرای آنها سر باز زده است.

در حالیکه برخی کشورهای غربی خواستار تشدید تحریم های بین المللی علیه ایران بوده اند، در ماه اکتبر سال گذشته، گروه 1+5، متشکل از کشورهای عضو دایم شورای امنیت و آلمان، راه حلی شامل مبادله اورانیوم غنی شده در ایران با سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران را مطرح کردند.

براساس این طرح، که توسط آژانس بین المللی در مذاکرات نمایندگان آمریکا، روسیه و فرانسه ( به نمایندگی از گروه 1+5)، با نمایندگان ایران در نشستی در وین مطرح شد، قرار بود بخش عمده ذخیره اورانیوم غنی شده ایران در برابر دریافت اورانیوم قابل استفاده در رآکتور تهران به خارج ارسال شود.

کشورهای گروه 1+5 این طرح را پذیرفتند اما ایران از اعلام نظر قطعی او در این مورد خودداری ورزید و علاوه بر آن، به تولید اورانیوم با خلوص بالاتر مبادرت کرد که فشار کشورهای غربی برای تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت را در پی آورد.

در حالیکه به نظر می رسید زمان تصویب قطعنامه جدید نزدیک می شود، ماه گذشته، ایران طرح پیشنهادی ترکیه و برزیل برای مبادله اورانیوم را پذیرفت که شامل انتقال بخش عمده ذخیره اورانیوم غنی شده ایران با سوخت رآکتور تهران بود اما برخلاف پیشنهاد آژانس بین المللی، نظارتی از سوی گروه 1+5 بر این مبادله اعمال نمی شد.

انتقاد از روسیه

این طرح، که به آن نام بیانیه تهران داده شده است، با حضور رئیسان جمهوری برزیل، ترکیه و ایران به امضا رسید و رهبران این سه کشور ظاهرا انتظار داشتند راه حل مورد توافق آنان با استقبال کشورهای جامعه جهانی و به خصوص کشورهای گروه 1+5 مواجه شود و از وضع تحریم های جدید شورای امنیت علیه ایران جلوگیری کند.

Image caption مواضع رهبران روسیه با انتظارات مقامات جمهوری اسلامی از آنان تفاوت داشته است

با اینهمه، پس از انتشار خبر امضای این بیانیه نه تنها کشورهای غربی آن را برای حل مساله هسته ای ایران کافی ندانستند بلکه چین و روسیه نیز استقبال چندانی از آن نکردند.

به خصوص رهبران روسیه، که قبل از سفر رئیس جمهوری برزیل به تهران به نظر می رسید طرح پیشنهادی برزیل و ترکیه را با دیدی مثبت تلقی می کنند، پس از صدور بیانیه تهران، بر لزوم اجرای طرح پیشنهادی آژانس تاکید نهادند و از تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران حمایت کردند.

در واکنش نست به موضعگیری روسیه، محمود احمدی نژاد در سخنانی در کرمان از اظهارات دمیتری مدودف، رئیس جمهوری روسیه، در حمایت از تشدید تحریم های بین المللی علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرد و آن کشور را به همسویی با "دشمنان ملت ایران" متهم ساخت.

در مقابل، یکی از مشاوران آقای مدودف سخنان آقای احمدی نژاد را عوامفریبانه خواند و وزیر خارجه روسیه نیز این اظهارات را سخنانی از سر احساسات توصیف کرد.

موضعگیری روسیه باعث شد تا روز دوشنبه، محمد رضا میر تاج الدینی، معاون پارلمانی رئیس جمهوری ایران در مصاحبه با خبرگزاری مهر، اعلام کند که "اظهارات جدید مدودف باورنکردنی است."

به گزارش مهر، آقای تاج الدینی با اشاره به سخنان دمیتری مدودف که در سفر به آلمان گفته است که تصویب تحریم های جدید علیه ایران قطعی است و ایران باید صدای غرب را بشنود، هشدار داد که "این موضعگیری سران روسیه به ضرر خودشان خواهد بود" و افزود که "دنباله روی روسیها از آمریکایی ها برای آنان گران تمام خواهد شد و قطعا روسها را در میان افکار عمومی جهان و ملت ها محکوم خواهد کرد."

این مقام ایرانی گفت که پس از سخنان آقای احمدی نژاد در کرمان، مقامات روسیه در تماس با مقامات جمهوری اسلامی نشان دادند که خواستار "تغییر در رفتارشان" هستند و به همین دلیل هم سخنان اخیر آقای مدودف و "موضعگیری های وی علیه جمهوری اسلامی برای ما جای سئوال دارد."

به گزارش همین خبرگزاری، کاظم جلالی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، هم گفته است که روس ها "نباید از جریان تند و افراطگرایی آمریکایی دنباله کنند" و افزودکه "در چنین شرایطی، اگر این رویه روس ها ادامه پیدا کند، تجدید نظر در سطح روابط با این کشور الزامی است."

برخی ناظران گفته اند که مقامات روسیه نه تنها به دلیل ارجحیتی که برای روابط با ایالات متحده قایل اند، بلکه در تلاش برای ارائه تصویری از خود به عنوان رهبران یک قدرت جهانی و دارای مسئولیت بین المللی، ناگزیر از هماهنگی با مواضع کشورهای غربی در قبال بحران اتمی ایران بوده اند.

روسیه در سال های اخیر در تلاش برای حفظ موقعیت خود به عنوان یک قدربت جهانی، در مواردی درگیر اختلاف نظرهایی با ایالات متحده و سایر کشورهای غربی بوده است.

درهمانحال، به نظر می رسد که مقامات جمهوری اسلامی تلاش روسیه برای امتیاز گیری از غرب را ناشی از تعارض اجتناب ناپذیر دو طرف دانسته و آن را به عنوان عنصری مهم و بنیادی در تدوین سیاست خارجی و هسته ای خود منظور کرده اند.

مطالب مرتبط