ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲۱ خرداد ۱۳۸۹

انصراف رهبران جنبش سبز از راهپیمایی در سالروز انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، تصویب قطعنامه تشدید تحریم ها علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل، پیامد های مراسم سالگرد درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی و ادامه اختلاف ها بین مجلس و رئیس جمهوری از مهم ترین رخدادهای ایران در روزهای گذشته بودند.

انصراف از برگزاری راهپیمایی

فردا ۲۲ خرداد اولین سالروز انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری است. میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالفان دولت در ایران گفته اند که به دلیل "حفظ جان و مال مردم" از برگزاری راهپیمایی در سالگرد انتخابات ریاست جمهوری صرف نظر کرده اند.

آنان پیش تر برای راهپیمایی در سالروز انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری درخواست مجوز کرده بودند.

علاوه بر آن احزاب و گروه های سیاسی اصلاح طلب نیز در دو مرحله از وزارت کشور ایران اجازه برگزاری راهپیمایی در این روز را درخواست کردند.

۹ حزب اصلاح طلب ایران از وزارت کشور درخواست مجوز راهپیمایی کرده و متعهد شده بودند که راهپیمایی سالگرد انتخابات در سکوت، بدون شعار، بدون سخنرانی، بدون قطعنامه، بدون حمل اسلحه، به طور مسالمت آمیز، با رعایت موازین امنیت ملی و تنها با استفاده از رنگ سبز و پلاکاردهای حاوی "درخواست اجرای بدون تنازل قانون اساسی" و "انتخابات آزاد" برگزار شود.

درخواست اصلاح طلبان برای اجازه برگزاری راهپیمایی در سکوت، هم بی پاسخ ماند، و سرانجام منابع خبری نزدیک به اصلاح طلبان از مخالفت قطعی دولت ایران با تقاضای مجوز راهپیمایی در سالروز انتخابات خبر دادند.

در روزهای گذشته نیروهای امنیتی و انتظامی در خیابان های تهران حضوری گسترده داشته اند.

پلیس علت این حضور گسترده را برگزاری مانور "ارتقاء امنیت در پایتخت" اعلام کرده است، اما مخالفان دولت می گویند نزدیک شدن به سالگرد انتخابات علت "امنیتی شدن" تهران است.

پلیس پیش تر اعلام کرد که در برخورد" با اخلالگران نظم و امنیت عمومی قاطعیت دارد و در این زمینه با هیچکس تعارف ندارد."

بالا بودن درجه احتمال برخورد خشونت آمیز با راهپیمایان، رهبران جنبش اعتراضی را بر آن داشت تا در آستانه سالروز انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری انصراف خود را از برگزاری راهپیمایی اعلام کنند.

آنان به " سابقه سیاه یک سال گذشته در سرکوب معترضان" اشاره کرده و از معترضان خواسته اند که "مطالبات به حق خود را از مجاری کم هزینه تر و موثرتری دنبال کنند".

در همین حال باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا در آستانه سالگرد انتخابات جنجال برانگیز ریاست جمهوری ایران از کشورهای جهان خواست که از مبارزه مردم ایران برای "آزادی" حمایت کنند.

او گفت: "این مسوولیت همه مردم و کشورهای آزاد است تا روشن کنند ما طرف کسانی هستیم که در پی آزادی، عدالت و عزت هستند."

قطعنامه ای که "پشیزی نمی ارزد"

روز چهارشنبه ۱۹ خرداد، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه جدیدی علیه ایران تصویب کرد که تحریم ها علیه این کشور را تشدید می کند.

قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت ۴۰ شرکت ایرانی را در فهرست تحریم های بین المللی قرار داد، ساخت تمام مراکز غنی سازی اورانیوم در داخل، کلیه فعالیت های اتمی تجاری ایران در خارج، انتقال برخی از سلاح های سنگین به ایران و تولید برخی از موشک ها را ممنوع اعلام کرد و اجازه داد محموله های دریایی "ممنوعه" ایران در آب های آزاد بازرسی و توقیف شود.

پیش تر هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، گفته بود که مجازات های مندرج در این قطعنامه "مهم ترین" تحریم هایی خواهد بود که ایران با آن مواجه شده است.

ترکیه و برزیل، اعضای غیر دائم شورای امنیت به این قطعنامه رأی منفی دادند و نمایندگان این دو کشور در سازمان ملل، از به رأی گذاشتن زود هنگام آن، انتقاد کردند. لبنان نیز به قطعنامه ۱۹۲۹ رای ممتنع داد.

در واکنش سریع نسبت به تصویب این قطعنامه، محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران آن را به دستمال مصرف شده ای تشبیه کرد و گفت: "این قطعنامه ها برای ملت ما پشیزی نمی ارزد."

منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران وضع تحریم های بین المللی علیه ایران را سیاستی شکست خورده توصیف کرد و گفت: "صادرکنندگان قطعنامه به حیثیت و اعتبار شورای امنیت سازمان ملل خدشه وارد کرده اند."

علی اصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی، گفت: "این اقدام هیچ چیز را عوض نخواهد کرد،" و رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت: "طرح موضوع صدور قطعنامه و تحریم ایران رویکرد غلطی است و با این رویکرد فقط اوضاع پیچیده تر می شود."

محمد خزاعی، سفیر ایران در سازمان ملل متحد، هم پیش تر، تصویب آن را "اشتباهی بزرگ" و اقدامی عجولانه خوانده بود.

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهوری برزیل تصویب این قطعنامه را باعث از دست رفتن یک فرصت تاریخی دانست و سلسو آموریم، وزیر امور خارجه این کشور گفت ممکن است این کشور و ترکیه اقدامات خود برای حل و فصل بحران هسته ای ایران از طریق مذاکره را متوقف کنند.

هوگو چاوز، رئیس جمهوری ونزوئلا، قطعنامه جدید شورای امنیت را بی ارزش تلقی کرد، گروه حزب الله آن را "تصمیمی غیرمنصفانه و ناعادلانه" خواند و جنبش حماس آن را نشانه سیاست یک بام و دو هوای شورای امنیت دانست.

از سوی دیگر باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا تحریم های تازه علیه ایران را "پیام صریحی" درخصوص برنامه های هسته ای این کشور توصیف کرد.

هاورد برمن، رئیس دموکرات کمیته سیاست خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، قطعنامه ۱۹۲۹ را یک "پیروزی دیپلماتیک مهم" خواند و پیش بینی کرد که تحریم های یک جانبه ایالات متحده علیه ایران نیز به زودی در کنگره آمریکا تصویب شود.

در اسرائیل، دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، با صدور بیانیه ای از صدور قطعنامه جدید شورای امنیت حمایت کرد. در این بیانیه آمده بود: "بزرگ ترین تهدید علیه صلح جهانی این است که کشوری با خطرناک ترین رژیم در جهان به خطرناک ترین اسلحه موجود مسلح شود."

در عین حال، هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، تاکید کرد قدرت های بزرگ همچنان حاضر به مذاکره اتمی با ایران هستند و سوزان رایس، نماینده آمریکا در سازمان ملل گفت که دولت آمریکا همچنان مایل به انجام گفت و گوهای سازنده با مسئولان دولت ایران است.

ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا تصویب این قطعنامه را فشاری مشروع و صلح آمیز بر دولت و سپاه پاسداران ایران توصیف، و تأکید کرد که پیشنهاد مذاکره با ایران همچنان به قوت خود باقی است.

کاترین اشتون، مسئول روابط خارجی اتحادیه اروپا هم تصویب قطعنامه تشدید تحریم های بین المللی علیه ایران را بخشی از "یک رویکرد" دوگانه توصیف، و نسبت به ادامه مذاکرات با ایران ابراز تمایل کرد.

همزمان آژانس بین المللی انرژی اتمی پاسخ دولت های آمریکا، فرانسه و روسیه به پیشنهاد مبادله سوخت مورد توافق ایران، ترکیه و برزیل را به مقامات ایران اطلاع داد.

در واکنش، علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران گفت: "پاسخ گروه وین با اقداماتی که در نیویورک انجام می شود در تعارض است".

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران هم گفت: "جمهوری اسلامی ایران رویکردهای دوگانه ای را که کشورهای غربی مطرح می کنند، رویکردی درست نمی داند." او بار دیگر صدور قطعنامه شورای امنیت را غیرقانونی و اشتباه خواند.

به دنبال تصویب قطعنامه تشدید تحریم ها، رسانه های ایران از احتمال کاهش سطح همکاری و روابط ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی خبر دادند.

علاوه بر آن ممکن است تصویب این قطعنامه بر روابط ایران و روسیه هم تأثیر بگذارد. محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران یک روز پیش از تصویب قطعنامه، بار دیگر در مورد روابط ایران و روسیه گفت: "تذکری به همسایه داده شده که مراقب باشد در کنار دشمنان ملت ایران قرار نگیرد." او پس از تصویب قطعنامه هم در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای شرکت نداشت.

در سازمان همکاری شانگهای دو کشور چین و روسیه عضویت دارند. هر دو کشور عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد هستند و هر دو کشور به قطعنامه تشدید تحریم ها علیه ایران رای مثبت دادند.

برداشت های متفاوت از آموزه های بنیانگذار جمهوری اسلامی

انتشار خبر نیمه تمام ماندن سخنرانی حسن خمینی، در مراسم سالگرد درگذشت آیت الله روح الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی در روز جمعه ۱۴ خرداد، واکنش های متفاوتی به همراه داشت.

در این مراسم به هنگام سخنرانی حسن خمینی، نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی، عده ای از حاضران علیه رهبران مخالفان دولت و منتقدان حکومت شعار دادند و با بر هم زدن آرامش، او را مجبور به ناتمام گذاشتن سخنانش کردند.

" فرزند واقعی روح الله، سید حسن نصرالله" یکی از شعارهای آنان بود که نشان می داد به باور آنها حسن خمینی از خطی که پدربزرگش ترسیم کرده، خارج شده است.

در این مراسم، محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران هم در سخنرانیش گفت: "از عجایب تاریخ ماست که عده ای در صف دشمنان قسم خورده امام، یعنی سلطنت طلبان، منافقان و رسانه های استکباری و سران استکبار بایستند و آنگاه ادعای پیروزی و مالکیت انحصاری امام و خط امام را داشته باشند."

آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران نیز در خطبه نماز جمعه ۱۴ خرداد شاخص اصلی در جلوگیری از تلاش "دشمن" برای از پای در آوردن انقلاب ایران را خصوصیات آیت الله خمینی دانست. او گفت برخی از کسانی که "زمانی جزو پیروان و مروجان امام بوده اند" پس از آن که "سال های متمادی برای امام و این هدف حرف زدند و حرکت کردند بر خلاف این مبانی می ایستند و حرف می زنند."

همزمان مهدی کروبی، یکی از رهبران مخالفان دولت ایران در پیامی ویدیویی نسبت به "انحراف از مسیر آیت الله خمینی در هدایت انقلاب اسلامی" هشدار داد و گفت: "امام هم در وصیتشان و هم در عمل و سیره ایشان به شدت مخالف بود که نیروهای مسلح وارد دسته بندی های سیاسی شوند."

مهدی کروبی به دنبال ناتمام ماندن سخنرانی حسن خمینی بار دیگر خطاب به او گفت: "امروز مروج و مفسر خط امام کسانی شده اند که در برابر امام صف بندی کرده بودند و یاور شرکاء در قتل های زنجیره ای بودند."

میرحسین موسوی، یکی دیگر از رهبران مخالفان دولت ایران هم در پیامی از جریانی که بدنبال "امام زدایی" و "تحجر و خودرایی" است به شدت انتقاد کرد.

مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم طی بیانیه ای بر هم زدن سخنرانی سید حسن خمینی را ناشی از رفتار معدود افراد تحریک شده و بی خبر دانست که "هرگز از امام خمینی و انقلاب ایشان چیزی نمی دانند."

آیت الله بیات زنجانی، از مراجع تقلید، اخلال در سخنرانی حسن خمینی را در امتداد خطی خواند که "می کوشد با تمسک به نام امام و مصالح جمهوری اسلامی، از امام و یاران امام انتقام بگیرد."

انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران هم با صدور بیانیه ای اقدام کسانی که سخنرانی نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی را ناتمام گذاشتند "صدای کینه" هایی دانست که این افراد از آیت الله خمینی در دل داشته اند و اکنون آن را ابراز می کنند.

اظهارات مقام های سیاسی از یک سو و دیدگاه های مخالفان و منتقدان دولت از طرف دیگر، نشان داد که برداشت آنان از آموزه های بنیانگذار جمهوری اسلامی تا چه حد متفاوت است.

آیت الله یوسف صانعی، از مراجع تقلید شیعه برخورد صورت گرفته در مراسم سالگرد فوت آیت الله خمینی، را کار "افرادی معلوم الحال" دانست که دچار "جنون سیاسی" هستند.

جبهه مشارکت، از احزاب اصلاح طلب ایران در نامه سرگشاده ای خطاب به مراجع تقلید نوشت "عده ای کاملا شناخته شده و سازمان یافته" تحت عنوان حمله به سید حسن خمینی بدنبال "مرعوب ساختن و منکوب کردن بیوت مرجعیت و فقاهت" هستند.

علی مطهری، نماینده مجلس ایران و محمد علی انصاری، رئیس موسسه حفظ و نشر آثار آیت الله خمینی مدت زمان سخنرانی محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران را در ارتباط با جلوگیری از سخنرانی سید حسن خمینی ارزیابی کردند. اما روزنامه کیهان بر هم زدن سخنرانی سید حسن خمینی را نه اقدام یک "اقلیت اندک و تحریک شده"، بلکه اعتراض سراسری، میلیونی و یکپارچه مردم توصیف کرد.

بسیج دانشجویی دانشگاه تهران و برخی از نمایندگان مجلس هم وقایع ۱۴ خرداد را با اقدامات حسن خمینی و برخی از اعضای خانواده بنیانگذار جمهوری اسلامی مرتبط دانستند.

"بدترین قباحت"

طی این هفته، اختلافات مجلس و رییس جمهوری ایران هم در صدر خبرها بود. روز یکشنبه ۱۶ خرداد، علی لاریجانی، رییس مجلس ایران در جلسه علنی گفت که " موارد تخلف دولت از قوانین موجود است و اگر اصرار شود موارد تخلف دولت از قانون انکار شود، آنها را به اطلاع مردم می رسانیم ... قوه مجریه باید به حقوق و اختیارات خود پایبند باشد و حق ورود به عرصه قانونگذاری و اظهار نظر در باره مصوبه مجلس را ندارد."

او پیش تر نیز در نشست شورای اداری استان گیلان بدون نام بردن از کسی گفت: "بدترین قباحت برای یک مدیر این است که بگوید من قانون را اجرا نمی کنم."

همچنین احمد توکلی، نماینده اصولگرا و رئیس مرکز پژوهش های مجلس ایران، با انتقاد از اطرافیان آقای احمدی نژاد گفت: "حتی اگر قانون نیز اشتباه باشد قوه مجریه حق هیچ مقاومتی ندارد."

در واکنش به تهدید رئیس مجلس ایران در زمینه افشای تخلفات دولت از قانون، محمود احمدی نژاد در نامه ای به احمد جنتی دبیر شورای نگهبان سه قانون مصوب مجلس را خلاف قانون اساسی اعلام، و تاکید کرد که مجلس نباید در امور اجرایی و لوازم آن دخالت کند و تصمیماتی بگیرد که از وظایف قوه مجریه است. او پیش تر نیز مجلس ایران را متهم کرده بود که ۱۳۰ قانون مغایر شرع و قانون اساسی تصویب کرده است. در مقابل برخی از نمایندگان مجلس هم گفته اند که در سال گذشته بیشتر از یکصد مصوبه دولت مغایر با قوانین مصوب مجلس بوده است.

از سوی دیگر برخی از نمایندگان مجلس ایران خواستار "اخراج" علی مطهری، نماینده مجلس ایران از فراکسیون اصولگرایان مجلس شدند. او پیش تر سخنرانی محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران در روز ۱۴ خرداد را تفرقه انگیز خوانده و احمدی نژاد را به کودک عزیز کرده یک خانواده تشبیه کرده بود که هر چه دیگران را اذیت می کند مورد تشویق قرار می گیرد.

به دنبال افزایش اختلافات میان مجلس و دولت ایران از یک سو و تنش بین نمایندگان اصولگرای مجلس از سوی دیگر، آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران خواستار اعمال نظارت بیشتر بر کار نمایندگان مجلس شد.

او خطاب به مسئولان مجلس شورای اسلامی گفت: "باید یک ساز و کار نظارتی در مجلس تعریف کنید که اگر کسی در مقام نمایندگی کوتاهی یا سوء استفاده کرد، بتوانید او را مواخذه کنید."

او همچنین گفت: "نباید در دولت هیچگونه انگیزه نافرمانی از مجلس به وجود آید و در مجلس نیز نباید مطلقا انگیزه معطل کردن دولت وجود داشته باشد."