اوباما و انتخابات ایران؛ مرور سیاست یک ساله آمریکا

ناآرامی های ایران

با تصویب قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران، تلاش چند ماهه آمریکا و متحدانش برای مجازات این کشور به خاطر عدم توقف غنی سازی اورانیوم به ثمر رسید.

در پی تصویب این قطعنامه، باراک اوباما به ایران درباره عواقب فعالیت های هسته ای این کشور، "نقض حقوق بشر" و "حمایت از تروریسم" هشدار داد.

هر چند تشدید تحریم ها، موفقیتی برای آمریکا در برابر ایران در عرصه سیاست خارجی است ولی بسیاری از تحلیلگران از رویکرد دولت باراک اوباما به وضع حقوق بشر در ایران و جنبش اعتراضی در این کشور انتقاد دارند.

این انتقاد هم از سوی مخالفان آقای اوباما و هم از طرف گروه های طرفدار او مطرح شده است.

بیل کریستول، نومحافظه کار برجسته در آمریکا، معتقد است رویکرد دولت باراک اوباما به اعتراض های پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران با وعده های انتخاباتی او و سیاست هایش در تناقض است.

آقای کریستول می گوید: "من ازعدم حمایت دولت اوباما از جنبش سبز از ۲۲ خرداد پارسال تاکنون دلزده هستم."

"اوباما، یا با اونا، یا با ما"

در پی برگزاری انتخابات سال گذشته در ایران و بروز ناآرامی در این کشور، آمریکا خشونت علیه معترضان را محکوم کرد.

این واکنش در ابتدا محتاطانه بود و به تدریج شدیدتر شد و به همین علت منتقدان باراک اوباما او را به تعلل در برابر نقض حقوق بشر در ایران متهم کردند.

بعضی از معترضان ایرانی هم با شعار "اوباما، اوباما، یا با اونا، یا با ما" ناخرسندی خود را از رویکرد دولت آمریکا به وضع کشورشان نشان دادند.

Image caption باراک اوباما گفته بود نمی خواهد آمریکا به 'توپ فوتبال سیاسی' در بحران ایران تبدیل شود

گری سیک، از اعضای شورای امنیت ملی آمریکا در دولت های جرالد فورد و جیمی کارتر، روسای جمهوری پیشین آمریکا، می گوید که دولت اوباما برای مواجهه با شرایط بحرانی در ایران آماده نبود.

آقای سیک گفت: " در ابتدا دولت آمریکا خیلی گیج شده بود. آنها برای مدتی داشتند خود را برای مذاکره آماده می کردند ولی وقتی انتخابات برگزار و اعتراض ها شروع شد، دولت اوباما نمی دانست چه باید بکند. فکر می کنم وقت زیادی را از دست دادند."

هر چند باراک اوباما در چند نوبت از خشونت در ایران انتقاد کرد ولی همواره بر این نکته تاکید داشت از معترضان در برابر دولت ایران حمایت نمی کند.

به گفته آقای اوباما، آمریکا نمی خواهد با موضع گیری از جناح خاصی در ایران، به توپ فوتبال سیاسی در بحران این کشور تبدیل شود.

بعضی از کارشناسان، این برخورد آقای اوباما را در حفظ چهره مستقل جنبش اعتراضی ایران مهم می دانند.

به گفته تریتا پارسی، رئیس شورای ایرانیان آمریکا، آقای اوباما قصد نداشت در دعواهای داخلی ایران دخالت کند.

آقای پارسی گفت: "به نظرم عکس العمل آمریکا خوب بود... آقای اوباما می دانست هر وقت آمریکا سعی کرده در سیاست داخلی ایران تاثیر بگذارد، کار را بدتر کرده است."

کریم سجادپور، کارشناس موسسه تحقیقاتی کارنگی می گوید یکی از مشکلات دولت آمریکا نگرانی از واکنش احتمالی به موضع گیری آنها در برابر وضع ایران است.

آقای سجادپور گفت: "در بیشتر مواقع فعالان سیاسی ایرانی به دولت آمریکا می گویند که حمایت ایالات متحده استقلال حرکت های بومی مدافع حقوق بشر در ایران را به زیر سوال می برد."

علاوه بر این، کاخ سفید از یک جهت دیگر نیز در وضع نامطمئنی قرار داشت.

باراک اوباما تنها چند ماه قبل از انتخابات ایران به حکومت این کشور پیشنهاد گفتگو داده بود و شرایط جدید در تهران، سیاست جدید واشنگتن را به چالش می کشید.

در هر حال، دو هفته پس از آغاز ناآرامی ها در ایران، هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، تصمیم کشورش برای مذاکره با ایران را تصمیمی راهبردی دانست که همچنان برقرار بود.

به گفته دانیل برامبرگ، استاد دانشگاه جورج تاون در واشنگتن و کارشناس مسائل ایران، آمریکا از سرنگونی حکومت ایران با اعتراض های مخالفان مطمئن نبود.

آقای برامبرگ گفت: "دولت اوباما با این واقعیت هم مواجه بود که به رغم تظاهرات گسترده، حکومت ایران سرنگون نمی شد و به هر حال آنها در موقعیت های بعدی باید با همین حکومت تعامل می کرد."

پایان 'دیپلماسی هات داگ'

با گسترش ناآرامی در ایران و افزایش فشار داخلی بر دولت اوباما، سیاست آمریکا در برابر ایران به تدریج از گفتگو به سمت تشدید تحریم های بین المللی متمایل شد.

Image caption گسترش ناآرامی در ایران و افزایش فشار داخلی باعث شد آمریکا دعوت از دیپلمات های ایرانی را پس بگیرد

در نخستین قدم به سمت عقب، آمریکا دعوت خود را از دیپلمات های ایرانی برای شرکت در مراسم روز استقلال آمریکا در سفارتخانه های این کشور در سراسر جهان پس گرفت.

دولت آمریکا تنها چند هفته قبل، از دیپلمات های ایرانی برای اولین بار پس از قطع روابط برای شرکت در مراسم چهارم ژوئیه دعوت کرده بود.

در نهایت با نتیجه ندادن گفتگوهای هسته ای در ترغیب ایران به توقف غنی سازی اورانیوم و انتشار گزارش فعالیت های محرمانه ایران در تاسیسات غنی سازی دوم در نزدیکی قم، آمریکا در جهت تشدید تحریم ها حرکت کرد و پس از چند ماه توانست قطعنامه ۱۹۲۹ را در شورای امنیت به تصویب برساند.

در این حال، کارشناسان رویکرد آمریکا به وضع حقوق بشر و برخورد حکومت با جنبش اعتراضی در این کشور را نقطه ضعف سیاست خارجی ایالات متحده در برابر ایران می دانند.

بیل کریستول می گوید دولت اوباما که با شعار تغییر بر سر کار آمد نمی خواهد درباره وضع حقوق بشر در خاورمیانه صحبت کند زیرا دولت جورج بوش بر این موضوع تاکید داشت.

آقای کریستول گفت: " واقعا شرم آور است که یک سال از انتخابات ایران گذشته است و آمریکا هنوز فشار خود را بر سر مساله نقض حقوق بشر در ایران افزایش نداده است. از آن جایی که جورج بوش درباره حقوق بشر صحبت می کرد، آنها از این کار می ترسند.

به گفته تریتا پارسی، توجه بیشتر به موضوع حقوق بشر در ایران می تواند به تقویت سیاست خارجی باراک اوباما کمک کند.

آقای پارسی گفت: " یکی از نقاط ضعف سیاست اوباما این بود که خیلی طول کشید تا درباره نقص حقوق بشر در ایران صحبت کند. به نظر من سیاست آقای اوباما می توانست خیلی قوی تر باشد اگر از یک طرف حاضر بود با ایران مذاکره کند و از طرف دیگر راجع به وضع حقوق بشر در ایران ساکت نباشد."

دانیل برامبرگ مشکلات سیاست خارجی باراک اوباما در مقابل ایران را این طور خلاصه می کند: "فقدان راهبرد مشخص."

آقای برامبرگ گفت: "زمانی که سیاستگزاری شما فاقد یک استراتژی مشخص است و تمام تلاش شما این است که حرکات شما هیچ کدام از طرفین دعوا را آزرده نکند، در نهایت در وضعی قرار می گیرید که همه را آزرده خاطر کرده اید."

مطالب مرتبط