ممنوعیت برنج های آلوده در ایران؛ تأخیر ۷ ساله

شالیزار برنج
Image caption ورود و توزیع بعضی نمونه های برنج در ایران به دلیل آلودگی به آرسنیک و سرب ممنوع اعلام شده است

کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ایران از تأیید نهایی آلودگی برخی از انواع برنج‌های وارداتی به ایران خبر داده است اما درباره‌ زمان ورود و توزیع این ۱۳ نوع برنج هندی به بازارهای داخلی ایران هنوز می‌توان سؤالات دیگری را مطرح کرد.

برنج‌ باسماتی ایالت‌های پنجاب و هاریانا در بازارهای ایران عرضه می‌شوند، اما اکثر برنج‌هایی که در بازارهای ایران به فروش می‌رسند محصول شالیزارهای ایالت بنگال غربی هند هستند.

این در حالی است که گزارش‌های پزشکی و زیست محیطی متعددی از دهه ۱۹۸۰ درباره آلودگی منابع آب ایالت بنگال غربی به آرسنیک در نشریات علمی به چاپ ‌رسیده است.

تحقیقات پزشکی متعدد در دهه ۱۹۹۰ نیز نشان داد افزایش غیرمنتظره ‌سوزش چشم، التهابات کبدی، بیماری‌های ریوی، تورم پا و سرطان پوست در میان شهروندان این ایالت ناشی از افزایش غلظت سم آرسنیک در بدن بیماران بوده است.

تحقیقات بیشتر در این زمینه از آلودگی آب آشامیدنی این ایالت به آرسنیک حکایت داشت.

علاوه بر بالا بودن میزان طبیعی آرسنیک در خاک بنگال غربی، استفاده بی‌رویه از آفت کش‌ها در مزارع کشاورزی نیز باعث شده است که ایالت بنگال غربی به عنوان آلوده‌ترین نقطه جهان به آرسنیک شناخته شود.

در دنیای شیمی از آرسنیک (که با علامت اختصاری As شناخته می‌شود) به عنوان مرگبارترین سلاح طبیعت نام برده شده است.

علت این نامگذاری در میزان بالای سمی بودن آرسنیک است و معروف‌ترین مورد استفاده آن هم در تولید مرگ موش است.

یکی از معروف‌ترین گزارش‌های علمی در مورد آلودگی شالیزارهای بنگال غربی به آرسنیک هفت سال پیش، یعنی در سال ۲۰۰۳ منتشر شد.

این گزارش که توسط گروه سم‌شناسی مرکز ملی تحقیقات گیاه شناسی هند تهیه شده بود، نشان می‌داد که آلودگی به آرسنیک به طرز نگران کننده‌ای در بنگال غربی زیاد است و محصول برنج این ایالت می‌تواند بیش از میزان استاندارد حاوی آرسنیک باشد.

از جنبه بهداشتی، میزان استاندارد آرسنیک در مواد غذایی باید کمتر از ۱۰ قسمت در میلیارد باشد، در حالی که بر اساس گزارش پژوهشگران هندی این میزان در محصولات ایالت بنگال به ۴۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافته بود.

یکی از نکات قابل توجه گزارش مذکور این بود که در آن از آلودگی برنج به عنوان اصلی‌ترین عامل انتقال آرسنیک به بدن بیماران یاد شده بود.

گزارش گروه سم شناسان هندی بلافاصله با انتشار گزارش‌های متعدد دیگری در مورد غلظت زیاد آرسنیک در برنج‌های هندی و به خصوص محصولات بنگال غربی دنبال شد و حالا یکی از نگرانی‌های بخش کشاورزی هند این است که چگونه آلودگی فراتر از استاندارد برنج‌های هندی را می‌توان برطرف کرد.

اما نکته قابل توجه در انتشار گزارش روز گذشته (۱۵ تیر - هفتم ژوئیه) کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ایران این است که از زمان انتشار گزارش پژوهشگران هندی درباره آلودگی برنح‌های کشور خودشان به آرسنیک تا توقف واردات این برنج‌ها به ایران هفت سال فاصله زمانی وجود دارد.

آیا می توان گفت با وجود سپری شدن هفت سال از نخستین گزارش ها در این مورد، ملاحظات اقتصادی و سیاسی مانع از توقف واردات برنج هندی به ایران شده یا به سرانجام رسیدن آزمایشات بهداشتی در ایران به چنین زمان طولانی نیاز داشته است؟