وقتی راه ابریشم از کنار سنترال پارک نیویورک می‌گذرد

شتر
Image caption موزه تاریخ طبیعی آمریکا می‌کوشد که آمریکایی‌ها را با فرهنگ مشرق زمین آشنا کند

این روزها هنگامی که بازدیدکنندگان موزه تاریخ طبیعی در نیویورک به ورودی تاریک نمایشگاه قدم می گذارند، از دیدن شتری بزرگ شوکه می شوند. البته این فقط یک مجسمه است، اما آنقدر واقعی به نظر می رسد که گویی به استقبال میهمانان نمایشگاه "سفر به راه ابریشم" آمده است.

موزه تاریخ طبیعی آمریکا که یک موزه آموزشی است، با برگزاری این نمایشگاه سعی دارد آمریکایی ها را با بخشی از تاریخ مشرق زمین آشنا کند.

در این نمایشگاه علاوه بر نمایش نقشه و موقعیت جغرافیایی راه ابریشم، نشانه های فراوانی از فرهنگ و سنت جوامع شرقی دیده می شود، چیزهایی مثل مجسمه های مذهبی، آلات موسیقی، تکه های از پارچه های آن زمان، کفش، لباس و …

گردش در بخش های مختلف این نمایشگاه، سفری است به پای دارهای قالی و بساط های پنبه ریسی، تورقی است به کتاب هایی قدیمی چینی و عربی و آشنایی است با قدم های اولیه علم نجوم با ابزارهای سنتی ستاره شناسی.

مارک نورل، متخصص در زمینه بیولوژی یکی از محققان و برگزار کنندگان پروژه سفر به جاده ابریشم است که تحت تاثیر تاریخ شرقی ها قرار گرفته است.

او به من گفت: "در حالیکه چهار هزار سال پیش، در مهمترین شهرهای اروپایی کمتر از ۵۰ هزار نفر سکونت داشتند، در شهری مثل شیان در چین بیش از ۲ میلیون انسان زندگی می کردند. تجارت و داد و ستد به صورت حرفه ای در راه ابریشم رونق داشته و حتی مردم برای تبلیغ و ترویج فرهنگ و مذهبشان از این فرصت استفاده می کردند."

نماهایی از بازارهای آن زمان با انواع میوه ها، سبزیجات، مواد خوراکی و کالاهای دیگر در نمایشگاه بازسازی شده که در آن مثلا ظروف سفالین با پشم گوسفند مبادله می شود.

آقای نورل می گوید: "ما در این نمایشگاه فقط به قرن های ششم تا ۱۲ میلادی می پردازیم که در کتاب های مربوط به تاریخ اروپای مرکزی از آن به عنوان عصر تاریکی یاد می شود، یعنی دوره ای که در آن هیچ اتفاقی نمی افتاد. اما در شرق نه تنها اینگونه نبود، بلکه زندگی به شکل پرتکاپویی جریان داشت."

در میان بازدید کنندگان نمایشگاه، بچه هایی دیده می شوند که مثل مردان آن دوران از چاه های بازسازی شده آب بیرون می کشند و بزرگترهایی که سعی می کنند از خط عربی برای خود منطقی بسازند و از آن سر در آورند.

آقای نورل خود ظاهرا تا پیش از سفر به مشرق زمین فرصتی برای آشنا شدن با این نمادها و نشانه ها را نیافته بود، اما بعدها توانست به شهرهایی چون سمرقند، بخارا، خاف و شیان سفر کند.

او از تجربیاتش در این سفر می گوید: "وقتی اسم سمرقند را می شنوی به نظر اسم عاشقانه ای می آید اما وقتی به این شهر سفر می کنی، شوکه می شوی، چون می بینی که دور بناهای تاریخی را ساختمان های خشک ساخت شوروی سابق گرفته اند."

راه ابریشم که تاثیر به سزایی در شکل گیری تمدن بشری داشته، الهام بخش یکی از طرح های سازمان یونسکو در سال های اخیر هم بوده است؛ این طرح که "راه گفت و گو" نام دارد مطالعه و تحقیق بیشتر در مورد راه ابریشم را تشویق می کند.

Image caption بازدیدکنندگان نمایشگاه می توانند با ابزارهای سنتی ستاره شناسی هم آشنا شوند

نمایشگاه "سفر به راه ابریشم" تا نیمه ماه اوت سال ۲۰۱۰ در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در نیویورک برپا خواهد بود.

راه ابریشم شبکه ای از مسیرهای بازرگانی در قاره آسیا بوده که شرق، غرب و جنوب آسیا را به شمال آفریقا و شرق اروپا متصل می‌کرده و از حدود ۴ هزار سال پیش برای انتقال حیوانات اهلی، ظرف های سفالین و کالاهای دیگر مورد استفاده قرار می گرفته است.

نام "راه ابریشم" را فردیناند ریختوفن، جغرافی دان آلمانی در سال ۱۸۷۷ برای این مسیر انتخاب کرد.

موزه تاریخ طبیعی آمریکا در شهر نیویورک یکی از مشهورترین موزه های دنیاست که در تاریخ ۱۸۶۹ افتتاح شده است.

این موزه که بیش از ۳۲ میلیون نمونه آسیب پذیر طبیعی را در ۲۵ سالن خود جای داده، به دلیل فیلمبرداری فیلم های "شبی در موزه" در آن هم مشهور است.