آمریکا در تحریم ایران چقدر جدی است؟

فیلیپ کرولی
Image caption سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا می گوید کشورهایی که بخواهند از مسئولیت خود در برابر برنامه اتمی ایران شانه خالی کنند، با عواقب آن روبرو خواهند شد

برای بانک ها، شرکت های نفتی و دیگر اقتصادهای بزرگ در جهان، از هند تا ژاپن و از روسیه تا آلمان، آمریکا اکنون یک پیام روشن دارد: "یا باید با ما باشید، یا با ایران".

تجارت کردن با هر دو طرف دیگر امکانپذیر نیست، حداقل به لحاظ نظری.

فیلیپ کرولی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در گفت و گویی با بی بی سی گفت: "دیگر نمی توان مثل همیشه تجارت کرد، ما فکر می کنیم که اینها همه تازه بخشی از آن چیزی است که باید دنبال شود."

تحریم های یک جانبه تصویب شده توسط کنگره آمریکا که در اول ژوئیه به امضای باراک اوباما، رئیس جمهوری این کشور رسید، از چهارمین دور تحریم های مصوب ماه ژوئن در شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران فراتر می رود.

واشنگتن حالا شرکت هایی را مجازات می کند که بیش از ۲۰ میلیون دلار در پروژه هایی سرمایه گزاری می کنند که مشخصاً به افزایش توانایی ایران در توسعه منابع نفتی منجر می شود.

جلوگیری از صدور محصولات نفتی تصفیه شده به ایران، هدف دیگر تحریم های کنگره است که البته در تحریم های پیشین سازمان ملل و آمریکا هم در نظر گرفته شده بود.

شرکت هایی که در صادرات نفت به ایران مقصر شناخته شوند، از حالا می توانند خود را رانده شده از نظام مالی آمریکا ببینند.

استوارت لوی، مرد قدرتمند بخش تحریم ها در وزارت دارایی آمریکا به بی بی سی گفت که این تصمیمات ناشی از عصبانیت آمریکا نیست، شرکت ها باید تصمیم بگیرند که یا "با ایران تجارت کنند یا با ایالات متحده آمریکا."

لازمه اجرای قانون جدید آن است که آمریکایی ها و شرکت های اقتصادی خارجی که به دنبال بستن قرارداد با دولت آمریکا هستند، بتوانند نشان دهند که در تجارت ممنوعه با ایران مشارکت نمی کنند. تحریم هایی که به تازگی وضع شده است از حد تحریم های یک جانبه پیشین آمریکا فراتر می رود، زیرا قدرت رئیس جمهوری را در تعلیق تحریم ها بر اساس "ضرورت های امنیت ملی" سلب می کند.

ضرورت های امنیت ملی هنگامی مطرح می شود که اعمال تحریم ها دست و پای دولت را در اعمال سیاست خارجی می بندد یا متحدان آمریکا را می رنجاند.

نهایت این که بر اساس قانون تحریم های سال ۱۹۹۶، شرکت های خارجی مشمول تحریم نمی شدند، اما این بار اوضاع تغییر کرده است.

به جای حق تعلیق نا محدود، رئیس جمهوری آمریکا این بار فقط می تواند تحریم ها را به صورت موردی و برای مدت ۱۲ ماه معلق کند، آن هم به شرطی که بتواند کنگره را قانع کند که کشوری که شرکت بهره مند از تعلیق در آن قرار دارد، در تلاش های چند جانبه برای منزوی ساختن ایران مشارکت می کند.

هوارد برمن، رئیس خانه روابط خارجی که یکی از قانونگذاران فعال در زمینه وضع تحریم علیه ایران است، می گوید: "این گونه تعلیق ها هم می تواند اعتبار کاخ سفید را مخدوش کند و هم دارای هزینه سیاسی است."

بانک های عمده در ژاپن و آلمان، شرکت های نفتی در هند و جاهای مختلف دیگر این قانونگذاری ها را به دقت دنبال می کنند تا ببینند تا چه حد بر تجارت آنها اثر خواهد گذاشت.

اتحادیه اروپا هم در حال ارائه تدابیر یک جانبه سختگیرانه ای شبیه تحریم های اعمال شده از سوی آمریکا است.

چند روز پس از آنکه تحریم های آمریکا تصویب شد، نیروپما رائو، وزیر امور خارجه هند گفت که کشورش نگران "تحریم های یک جانبه ای است که اخیراً کشورها به تنهایی آن را تصویب کرده اند" و می تواند "تاثیرات مستقیم و شدیدی بر شرکت های هندی و از آن مهم تر امنیت انرژی ما داشته باشد."

اینگونه واکنش ها از جانب متحدان و حتی رقبایی مانند چین بود که در گذشته آمریکا را از اعمال رژیم های تحریمی دقیق و مؤثر باز می داشت.

اما یک تحلیل ارائه شده از سوی نیویورک تایمز در ماه مارس گذشته نشان داد که میلیادها دلار از پول مالیات دهندگان آمریکایی در ایران هزینه شده است. از جمله پانزده میلیارد دلاری که به شرکت های نفتی پرداخت شده بود که در توسعه منابع نفت و گاز ایران سرمایه گذاری و از این طریق تحریم های وضع شده از سوی آمریکا را نقض کرده بودند.

حالا رابرت اینهورن، هماهنگ کننده تحریم های علیه ایران در وزارت امور خارجه آمریکا می گوید که ایالات متحده همه کسانی را که قانون کنگره را زیر پا بگذارند، به شدت تعقیب خواهد کرد.

الزامات اجرای قانون تحریم ها، انجام مجموعه ای از گفت و گوهای دقیق را میان آمریکا و کشورها دیگر، چه در سطح سیاسی و چه در سطوح فنی ایجاب می کند.

به شرکت های خارجی که به عنوان ناقض قوانین تحریم ها شناخته شوند، پیش از هرگونه اقدام تنبیهی یا مناقشه دیپلماتیک، فرصت داده خواهد شد تا توافق خود را با ایران لغو کند.

روابط اقتصادی نزدیک چین با ایران یکی از موضوعات نگران کننده است، زیرا ممکن است شرکت های چینی بکوشند جای خالی شرکت هایی را که از ایران خارج می شوند، پر کنند.

آقای کرولی سخنگوی وزارت امور خارجه گفته است: "اگر چین بخواهد در سراسر دنیا تجارت کند، باید مواظب اعتبار خود باشد. اگر شما به عنوان کشوری شناخته شوید که می کوشد از مسئولیت های بین المللی خود طفره رود یا آن را دور بزند، با پیامدهای درازمدت آن رو برو خواهید بود."

آقای کرولی افزود: "ما درک می کنیم که چین نگرانی های مالی خودش را دارد، اما مسئولیت های بین المللی آنها هم روشن است."

همه اینها به لحاظ نظری درست است، اما در عمل با وجود تحریم ها علیه یک کشور، همیشه نقاط کوری وجود دارد و شرکت هایی هستند که ممکن است حاضر باشند هزینه از دست دادن حضور در نظام مالی آمریکا را بپردازند.

امکان استفاده از اختیارات رئیس جمهوری آمریکا در به تعلیق در آوردن تحریم ها اکنون محدودتر شده است، اما هنوز یک امکان به شمار می رود. اگر روسیه بپذیرد که از راه های دیگر به تلاش های بین المللی برای منزوی کردن ایران کمک کند، شرکتهای نفتی روسی ممکن است باز هم بتوانند راهی برای ادامه کارهای خود پیدا کنند.

مطالب مرتبط