ایران در هفته ای که گذشت؛ ۸ مرداد ۱۳۸۹

اقدامات ایران برای مقابله با تحریم های تازه و پیشین، ادامه صف کشی ها و اعتراضات پنهان در ارتباط با پرونده انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری و انتقادات نهادهای بین المللی حقوق بشر در مورد رفتار با فعالان سیاسی از مهم ترین خبرهای ایران در هفته گذشته بودند.

تحریم های تازه و اقدام های متقابل

Image caption علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرزی اتمی ایران، گشایش "طرح ملی گداخت هسته‌ای" را اعلام کرد

روز شنبه ۲ مرداد، علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران از آغاز فاز علمی "طرح ملی گداخت هسته ای" در این کشور خبر داد. گداخت هسته ای هم کاربرد غیرنظامی دارد و هم می تواند برای ساخت بمب هیدروژنی مورد استفاده قرار گیرد.

همزمان اعلام شد بیش از ۴۰ عضو مجلس نمایندگان آمریکا پیش نویس قطعنامه ای را امضا کرده اند که از حمله نظامی اسرائیل به ایران، در صورت عدم تغییر موضع اتمی تهران، حمایت می کند.

این نمایندگان از "حق اسرائیل برای استفاده از همه ابزارهای لازم برای مقابله با تهدیدهای اتمی ایران" پشتیبانی کردند.

قطعنامه های کنگره آمریکا برای کاخ سفید لازم الاجرا نیست؛ اما پیش نویس این قطعنامه، اظهارات مایکل هایدن، رئیس پیشین سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا (سیا) را به دنبال داشت که از افزایش احتمال اقدام نظامی علیه تاسیسات هسته ای ایران سخن گفت.

روز یکشنبه سوم مرداد، وزرای خارجه ترکیه و برزیل در دیدار با منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران، از ایران و کشورهای غربی خواستند گفتگوها در مورد برنامه هسته ای این کشور را هر چه زودتر، از سر بگیرند؛ اما روز بعد، وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در شهر بروکسل یک سلسله تحریم های جدید را علیه ایران تصویب کردند.

مقررات تحریم های تازه اتحادیه اروپا، که در نوع خود شدید ترین توصیف شد، علیه شصت و شش شرکت و شخص حقیقی که گفته می شود به نحوی با برنامه های هسته ای یا موشکی ایران ارتباط دارند، به اجرا گذاشته می شود.

این محدودیت ها برخی از موسسات بانکی، بیمه،کشتیرانی، و چند شرکت مربوط به سپاه پاسداران ایران را هم در بر می گیرد.

رابرت کوپر، از دیپلمات های ارشد اتحادیه اروپا به بی بی سی فارسی گفت که هدف اتحادیه اروپا از وضع این تحریم ها پیدا کردن یک راه حل صلح آمیز و دیپلماتیک برای برنامه های هسته ای ایران و مذاکره با این کشور است؛ اما مقامات روسیه وضع این تحریم ها را غیرقابل قبول دانستند و رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران این اقدام اتحادیه اروپا را بی اثر خواند و تاکید کرد که این مساله فقط به پیچیده تر شدن شرایط کمک خواهد کرد.

البته درخواست وزرای خارجه ترکیه و برزیل هم بی پاسخ نماند؛ ساعاتی پس از اعلام خبر تصویب تحریم های تازه اتحادیه اروپا، ایران در نامه ای به یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، برای شرکت در مذاکرات تبادل سوخت اعلام آمادگی کرد.

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران، آغاز دوباره مذاکرات با کشورهای غربی را به حضور نمایندگان کشورهای جدید و احراز حسن نیت کشورهای غربی و اعلام دیدگاه آنها در باره برنامه هسته ای اسرائیل، مشروط دانست؛ اما احمد داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه گفت که ایران موافقت کرده در صورت پذیرش طرح مورد نظرش برای مبادله سوخت اتمی با غرب، غنی سازی اورانیوم تا حد ۲۰ درصد را متوقف کند.

کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن استقبال از اعلام آمادگی ایران برای مذاکره درباره تبادل سوخت هسته ای گفت: "لازم است که ما بیشتر از جزئیات (این مساله) بدانیم."

فیلیپ کراولی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا هم ضمن ابراز امیدواری برای از سرگیری مذاکرات، اعلام کرد که ایالات متحده در حال بررسی پاسخ کتبی ایران به آژانس بین المللی انرژی اتمی است.

از سوی دیگر، یک روز پس از تصویب تحریم های جدید اتحادیه اروپا علیه ایران، مجید نامجو، وزیر نیروی ایران اعلام کرد که تولید برق در نیروگاه اتمی بوشهر از شهریورماه به صورت مرحله ای آغاز خواهد شد.

Image caption انتشار خبر فتوای اخیر آیت‌الله خامنه‌ای مبنی بر لزوم اطاعت از "دستورات ولی امر مسلمین" واکنش‌ها و مباحث گسترده ای را در رسانه ها به راه انداخت

همزمان، محمد جواد فرشباف، رئیس کل بیمه مرکزی ایران گفت: "بیمه مرکزی درصدد ایجاد کنسرسیومی از شرکت های بیمه است به گونه ای که به صورت متحد صنعت کشتیرانی را تحت پوشش قرار دهد." این تصمیم در راستای تلاش برای کم اثر کردن تحریم های جدید بین المللی علیه ایران ارزیابی شد.

مسعود میرکاظمی، وزیر نفت ایران هم از آماده باش مجتمع های پتروشیمی این کشور برای تولید آزمایشی روزانه بیش از ۱۵ میلیون لیتر بنزین برای مقابله با تحریم های بین المللی، خبر داد.

پیش تر نیز محمد رضا رحیمی، معاون اول رئیس جمهوری ایران اهمیت "از رده خارج کردن دلار و یورو" در معاملات خارجی ایران را مورد تأکید قرار داد.

همزمان با تصویب تحریم های تازه اتحادیه اروپا علیه ایران، استوارت لوی، معاون خزانه داری آمریکا و از طراحان اصلی تحریم ها علیه ایران در مصاحبه اختصاصی با بی بی سی، به جایگاه کنونی سپاه پاسداران در ساختار سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران اشاره کرد و گفت: "سپاه کانونی مهم در سیاست ایران است و در سیاست آمریکا در قبال ایران هم در کانون توجه ما قرار دارد."

در مقابل، مهدی کروبی، از رهبران مخالف دولت ایران در مصاحبه ای مکتوب با بی بی سی انگلیسی، نظامی کردن سیاست، دستگاه قضایی، اقتصاد و فرهنگ کشور را، نادیده گرفتن حقوق مردم تعبیر کرد و احاطه سپاه بر بخش مهمی از اقتصاد و صنعت کشور و بخش قابل توجهی از تجارت را امری غیر قانونی، غلط و مغایر شأن و وظائف سپاه خواند و بر مخالفت خود با هر گونه تحریم علیه ایران تأکید کرد.

با این حال مقام های ارشد دولت آمریکا در پایان این هفته گفتند که تا چند روز دیگر راهی آسیا خواهند شد تا برای اجرای کامل تحریم های ایران بر ژاپن، کره جنوبی، چین و امارات فشار بیاورند.

پرونده انتخابات؛ ادامه صف کشی ها

روز شنبه ۲ مرداد، سایت کلمه نزدیک به میرحسین موسوی، از رهبران مخالفان دولت ایران نتایج نظر سنجی جهاد دانشگاهی را در باره "وضعیت ایران بعد از انتخابات سال گذشته"، منتشر کرد.

در این نظرسنجی که به نوشته کلمه "به سفارش مراجع امنیتی" انجام شده بود اکثر پاسخگویان اوضاع کشور را مبهم و نگران کننده ارزیابی کرده و گفته بودند که دولت اعتراضات را کنترل نکرده بلکه این اعتراضات به صورت پنهانی همچنان ادامه دارد.

از سوی دیگر، در روزهای آغاز هفته دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران با صدور بیانیه ای از فتوای اخیر او در مورد الزام جامعه به اطاعت از "دستورات حکومتی ولی امر مسلمین" دفاع کرد.

این بیانیه به انتقادات برخی از رسانه ها پاسخ می داد که دیدگاه فقهی رهبر ایران در حوزه ولایت فقیه را نفی حق مردم در تاثیر گذاری بر سرنوشت خود تعبیر کرده بودند.

بنا به نظر رهبر ایران که اخیرا در قالب پاسخ به چند پرسش استفتایی منتشر شده، "تصميمات و اختيارات ولى فقيه در مواردى كه مربوط به مصالح عمومى اسلام و مسلمين است، در صورت تعارض با اراده و اختيار آحاد مردم، بر اختيارات و تصميمات آحاد امّت مقدّم و حاكم است."

روز دوشنبه ۴ مرداد، اسفندیار اختیاری و سعدالله نصیری، از نمایندگان مجلس ایران "موج جدید بازنشستگی اساتید" را تبعیض آمیز و ظلمی به طبقه علمی و دانشگاهی این کشور دانستند.

همزمان صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه ایران سخنان پیشین خود در مورد علوم انسانی را فراتر از فهم رسانه های خارجی دانست و تصریح کرد که برخلاف گفته عده‌ای، در ایران حملات سازمان‌یافته‌ای علیه علوم انسانی وجود ندارد.

اظهارات او واکنشی به انتقادات میرحسین موسوی تلقی شد که پیش تر "حمله سازمان یافته علیه علوم انسانی" در ایران را یادآور تجربه تلخ و هشدار دهنده حکومت شوروی سابق خوانده بود.

در روزهای میانی هفته گفته های میرحسین موسوی در دیدار با جمعی از اعضای تشکل های سیاسی کرج منتشر شد که تلویحا به محسن رفیقدوست به عنوان "آن وزیر سابق" اشاره کرد و از مصاحبه های اخیر او و مدیریت او بر بنیاد مستضعفان انتقاد کرد.

محسن رفیقدوست در زمان نخست وزیری میر حسین موسوی وزیر سپاه بود و پس از آن به مدت ده سال ریاست بنیاد مستضعفان را بر عهده داشت. او اخیرا گفته بود که در زمان وزارت او در سپاه، امکانات آن طور که نظامی ها می خواستند در خدمت جنگ قرار نمی گرفت.

روز سه شنبه ۵ مرداد، احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان قانون اساسی ایران در یک سخنرانی گفت سندی را به دست آورده که نشان می دهد ایالات متحده آمریکا از طریق عربستان سعودی یک میلیارد دلار به "سران فتنه" داده است. "سران فتنه" عنوانی است که برای رهبران مخالف دولت بکار برده می شود.

در اعتراض به این اظهارات، مهدی کروبی، یکی از رهبران مخالفان دولت در نامه ای سرگشاده به آقای جنتی نوشت که به اتهام بهتانی که زده علیه او در محاکم جمهوری اسلامی شکایت خواهد کرد.

انتقادات نهادهای بین المللی حقوق بشر

Image caption در ادامه اخبار مربوط به زندانیان سیاسی، خبر ناپدید شدن هدی صابر، فعال ملی-مذهبی، منتشر شد که گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر بازداشت او توسط نیروهای امنیتی را مطرح کرد

در آغاز هفته گزارش هایی از ناپدید شدن هدی صابر، فعال ملی - مذهبی منتشر شد. هدی صابر در پرونده بازداشت فعالان ملی - مذهبی در سال ۱۳۸۰ به چند سال حبس محکوم شده بود. به گفته محمد شریف، وکیل مدافع او، پیش تر هم نیروهای امنیتی برای بازداشت او به دفتر کارش مراجعه کرده بودند. آقای صابر بعد از چند روز با خانواده اش تماس گرفت و گفت در زندان اوین در بازداشت است.

همچنین عیسی سحرخیز، روزنامه نگاری که از پس از انتخابات سال گذشته، همچنان در زندان به سر می برد، در نامه ای سرگشاده خطاب به رئیس قوه قضائیه ایران، اعلام کرد از رهبر، رئیس جمهوری و دادستان کل (وزیر اطلاعات سابق) ایران به دلیل "تخلفات علنی و مظالمی که علیه او و خانواده اش انجام شده" شکایت کرده و گفت اگر به این شکایت ها رسیدگی نشود، آنها را در دادگاه های بین المللی پیگیری خواهد کرد.

همزمان اعلام شد که برای برخی از فعالان دانشجویی احکام سنگین حبس صادر شده یا حکم های پیشین صادره علیه آنان در مراجع بالاتر تأیید شده است.

روز سه شنبه ۵ مرداد، سازمان گزارشگران بدون مرز با انتشار اطلاعیه ای نسبت به "هتک حرمت" عبدالرضا تاجیک روزنامه نگار و فعال حقوق بشر ایرانی انتقاد کرد و از کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد خواست که دراین باره و در باره آنچه از یک سال پیش در سکوت زندان‌های ایران می‌گذرد، هر چه زودتر اقدام کند.

این سازمان نگاهداری مخفیانه عبدالرضا تاجیک را در یک ماه آغاز بازداشت، شکلی از" ناپدید کردن اجباری" و نقض حقوق بین‌المللی دانست.

عبدالرضا تاجیک که از ۲۲ خرداد ۸۹ در بازداشت است، دو روز پیش تر، در ملاقات با خواهرش از "هتک حرمت" خود در زندان اوین و در حضور معاون دادستان خبر داده بود.

بنا به گفته محمد شریف، وکیل عبدالرضا تاجیک که تاکنون به پرونده موکل خود دسترسی نداشته و نتوانسته است او را ملاقات کند، "هتک حرمت" درپرونده های قضایی، می‌تواند به معنای "آزار جسمی و جنسی" باشد.

در پایان هفته، فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران هم از درخواست آزادی عبدالرضا تاجیک حمایت کرد.

روز چهارشنبه ۶ مرداد، سازمان دیده بان حقوق بشر با صدور بیانیه ای، هشدار داد که ۱۶ "دگراندیش" کرد در ایران به اتهام مبارزه مسلحانه جدایی طلبانه در معرض خطر اعدام هستند.

این سازمان از احتمال سکته مغزی محمد صدیق کبودوند، فعال مدنی و روزنامه نگار کرد خبر داد و خواستار معالجه فوری و آزادی او شد.

آقای کبودوند در سال ۱۳۸۶ بازداشت شد. او یک سال بعد در دادگاه انقلاب تهران به جرم نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی از طریق تشکیل "سازمان حقوق بشر کردستان" و فعالیت در آن، به ۱۱ سال حبس محکوم شد و هم اکنون در زندان اوین تهران محبوس است.

بنا به اعلام این نهاد مدافع حقوق بشر، نسرین ستوده، وکیل آقای کبودوند، پیش تر معالجه فوری موکلش را درخواست کرده، اما درخواستش بی جواب مانده است.

همچنین روز چهارشنبه ششم مرداد، سازمان عفو بین الملل با انتشار بیانیه ای ضمن اشاره به احتمال بازداشت محمد مصطفایی توسط نیروهای امنیتی و انتظامی، از ایران خواست که اذیت و آزار وکلای مدافع حقوق بشر در این کشور را متوقف کند.

محمد مصطفایی، وکیل فعال در زمینه پرونده های مرتبط با مسایل حقوق بشر، از آغاز هفته ناپدید و سپس از بازداشت همسر و برادر او نیز گزارش هایی منتشر شد.

گزارش های پایان هفته هم از اعتصاب غذای شماری از زندانیان سیاسی در زندان اوین تهران حکایت دارد که در اعتراض به رفتار زندانبانان و انتقال زندانیان سیاسی به سلول های انفرادی صورت گرفته است.