اعتصاب غذا؛ آخرین راه اعتراض

Image caption اورلاندو زاپاتا تامایو، زندانی سیاسی در کوبا بعد از 85 روز اعتصاب غذا در فوریه 2010 میلادی درگذشت

اعتصاب غذا فقط مختص معترضان ایرانی نیست. خیلی از فعالان سیاسی در کشورهای مختلف، برای نشان دادن اعتراض، در دوره ای زمانی، از خوردن مواد غذایی خودداری کرده اند.

رضا معینی، مسول بخش ایران و افغانستان در سازمان گزارشگران بدون مرز، به مرگ یکی از مخالفان سیاسی دولت کوبا در زندان و بر اثر اعتصاب غذا در ۲۴ فوریه امسال اشاره می کند.

او با این توضیح که تعداد زیادی از زندانیان سیاسی در کوبا از روزنامه نگاران بوده اند، می گوید: "رژیم کوبا مثل سایر رژیم های توتالیتر، به شکلی مشخص و علنی به افکار عمومی جهان توجهی ندارد و عملا جان انسان ها برایش مهم نیست. به همین دلیل هم یکی از مخالفان دولت این کشور جان خود را بر اثر اعتصاب غذا از دست داد. هرچند همین اتفاق باعث شد مذاکراتی طولانی مدت از طرف واتیکان و نیز دولت اسپانیا با دولت کوبا انجام شود که در نهایت آزادی تعدادی از مخالفان دولت کوبا را از زندان های این کشور به دنبال داشت."

آزادی مخالفان دولت کوبا از زندان، نتیجه اعتصاب غذای یکی از همان زندانیان بود، ولی آیا زندانیان سیاسی در ایران که دست به اعتصاب غذا زده اند، به دنبال آزادی از زندان هستند؟

پرستو سرمدی، همسر حسین نورانی نژاد، زندانی سیاسی در ایران، یک هفته پس از اعتصاب غذای همسرش می گوید که این اعتصاب با تحقق چند خواسته "کوچک" شکسته می شود.

او توضیح می دهد: "ما خواسته زیادی نداریم. فقط به دنبال آن هستیم که این زندانیان به بند عمومی برگردند و با ما تماس بگیرند تا هم ما اعتصابمان را بشکنیم و هم آنها. اینها خواسته های کوچکی هستند که جای تعجب است چرا هنوز جوابی به آنها داده نشده."

در ماده ۱۸۲ آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب سال ۱۳۸۴ تصریح شده است که زوج یا زوجه، پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان محکوم یا متهم و نیز پدر و مادر همسر وی حق دارند بر اساس شرایط ملاقات های هفتگی با محکوم ملاقات کنند.

اما چرا زندانیان سیاسی و خانواده هایشان برای رسیدن به چنین خواسته ای که در قانون بر آن تاکید شده، باید دست به اعتصاب غذا بزنند؟ رضا معینی این کار را آخرین راه می داند.

او می گوید: "وقتی کسی دست به اعتصاب غذا می زند و سلامت و جانش را به خطر می اندازد، یعنی به نقطه ای رسیده است که دیگر هیچ امکان قانونی برای پیگیری خواسته هایش ندارد."

آقای معینی اضافه می کند: "وقتی حقوق زندانی، پایمال و به طور خودسرانه و غیرقانونی بازداشت و محاکمه می شود؛ مغایر با تمام موازین داخلی و بین المللی محکوم می شود و در زندان هم از اندک حقوقی که طبق آیین نامه زندان ها در ایران دارد، محروم می شود، فقط یک مفر پیش رویش خواهد بود، یعنی تنها راه حلی که برای مشکلاتش می ماند، اعتصاب غذا و به خطر انداختن جانش است."

او می گوید: "اعتصاب غذای اخیر زندانیان سیاسی در ایران در شرایطی انجام می شود که سازمان گزارشگران بدون مرز از ماه می سال گذشته به طور مداوم در باره وضعیت زندانیان در ایران هشدار و تذکر می داد، ولی مقامات ایران از همان ابتدا این هشدارها و حقوق زندانیان را نادیده گرفته اند."

Image caption 'مسولیت حفظ جان زندانی، در هر وضعیتی به عهده مقامات زندان است'

کارشناسان حقوقی با تاکید بر این که در قوانین ایران، اعتصاب غذای زندانیان پیش بینی نشده است، تصریح می کنند که مسئولیت حفظ جان زندانی، در هر وضعیتی به عهده مقامات زندان است و این مقامات هر زمان که متوجه اعتصاب غذای زندانیان شوند، باید وضعیت سلامت آنها را تحت نظر داشته باشند.

به جز خانواده های زندانیان سیاسی، تعدادی از دانشجویان ایرانی مقیم اروپا و استرالیا هم در حمایت از خواسته های زندانیان سیاسی ایران، دست به تحصن و اعتصاب غذا زدند هرچند؛ برخی فعالان سیاسی هم هستند که اعتصاب غذا را نوعی اقدام شخص علیه خودش می دانند.

پرستو سرمدی، تاکید می کند که خانواده های زندانیان سیاسی برای پیگیری وضعیت زندانیانشان به تمام مراجع قضایی مرتبط با پرونده آنها مراجعه کرده اند و چون هیچ جوابی از آنها نگرفته اند، تصمیم گرفته اند که همزمان با زندانیان سیاسی دست به اعتصاب غذا بزنند، چون هیچ راه دیگری پیش رو نداشتند.

او می گوید: "امیدواریم این اعتراض ها و مراجعه هر روزه مان به مراجع قضایی، ثمربخش باشد، یعنی زندانیانی که اعتصاب غذا کرده اند به بند عمومی منتقل شوند و اعتصابشان را بشکنند، چون الان در وضعیت ناگواری هستند."

مطالب مرتبط