زندان‌های ایران؛ کرامت یا خشونت؟

غلامحسین اسماعیلی
Image caption رئیس سازمان زندان ها گفت: ۹۹ درصد زندانیان، امروز از رفتار زندانبانان گله ندارند.

غلامحسین اسماعیلی، رئیس سازمان زندان های ایران در گفت و گو با خبرگزاری ایسنا درباره عملکرد کمیته نظارت بر بازداشتگاه‌های امنیتی گفت: "امروز سازمان زندان ها دارای زندان ها، بازداشتگاه‌ها و کانون‌های اصلاح و تربیت متعدد است. برای اینکه با مشکل بازداشتگاه های امنیتی و غیر امنیتی روبه رو نباشیم، فهرست تمامی بازداشتگاه‌های امنیتی و غیر امنیتی تحت پوشش خود را به مراجع قضایی اعلام کرده و گفته‌ایم که زندانیان را به بازداشتگاه‌های این فهرست که نام مراکز مجاز در آن درج شده است، معرفی کنند."

آقای اسماعیلی همچنین گفته است: "از نظر ما بازداشتگاه‌ امنیتی و غیرامنیتی که تحت پوشش سازمان نباشد، وجود ندارد. این بازداشتگاه‌ها تعداد مشخصی دارند. ممکن است در بخشی، بر حسب ظاهر متهمان امنیتی وجود داشته باشد اما ما متولی بازداشتگاه‌ها هستیم و ناظر، مجموعه قضایی است."

اما نسرین ستوده، وکیل دادگستری در تهران، این اظهارات را مغایر با برخوردهای عینی در کارش دانست و به بی بی سی فارسی گفت: "مراجعات متعددی به دفتر وکالت من شده، که خانواده زندانیان اعلام می کردند که بستگان آنها در جای ناشناسی نگهداری می شدند. حتی آنجا کهریزک و یا زندان اوین هم نبوده است."

خانم ستوده به پرونده یکی از موکلانش، احمد نجاتی کارگر، یکی از کشته شدگان حوادث بعد از انتخابات، اشاره کرد و گفت: "مادر احمد نجاتی کارگر اعلام کرد پسرش تا زمانی که زنده بود به خانواده گفته بود نمی دانسته در کجا نگهداری شده است."

ضرب و شتم احمد نجاتی کارگر در دوره بازداشت منجر به مرگ او بعد از آزادی از زندان شد و خانواده اش هرگز از محل نهگداری او در دوران بازداشت باخبر نشدند.

نسرین ستوده با استناد به این موضوع گفت: "بنابراین نمی شود این تجربیات عینی را نادیده گرفت و به صرف ادعای رئیس امور زندان ها فرض را بر این گذاشت که هیچ بازداشتگاه غیر رسمی در ایران مشغول فعالیت نیست."

غلامحسین اسماعیلی، رئیس سازمان زندان ها در بخش دیگری از سخنانش درباره طبقه بندی زندانیان گفته است: "تلاش ما این است که زندانیان را گروه‌بندی کنیم. به این ترتیب که جرایم غیرعمد و محکومان مالی را در یک بخش، سارقان در یک بخش، جرایم خشن، آدم‌ربایی و سرقت مسلحانه در یک بخش و جرایم مواد مخدر در بخشی دیگر باشند."

Image caption حداقل سه نفر از بازداشت شدگان حوادث بعد از انتخابات بر اثر شکنجه در بازداشتگاه کهریزک جان خود را از دست دادند.

آقای اسماعیلی در این تقسیم بندی اشاره ای به زندانیان سیاسی نکرده است.

خانم ستوده با اشاره به اصل ۱۶۸ قانون اساسی ایران در این مورد گفت: "به موجب این اصل جرمی به نام جرم سیاسی به رسمیت شناخته شده است. نه تنها این جرم به رسمیت شناخته شده بلکه شرایطی برای متهمان سیاسی، محاکمه و دادگاه های آنها پیش بینی شده است."

اصل ۱۶۸ قانون اساسی بر این موضوع صراحت دارد که باید به جرایم سیاسی در دادگاه های عمومی به صورت علنی و با حضور هیات منصفه رسیدگی شود.

خانم ستوده عدم تعریف جرم سیاسی از سوی مسئولان را نادیده گرفتن حقوق شهروندی این متهمان دانست و گفت: "توصیه می شود به جای انکار اتهام، تکلیف این اتهام هرچه زودتر روشن شود، تا به اتهام این دسته از متهمان در دادگاه های صلاحیت دار و نه در دادگاه انقلاب رسیدگی شود."

رئیس سازمان زندان های ایران در گفت و گو با ایسنا برخی گلایه های زندانیان را به کمبود فضا مربوط دانسته و گفته است که در تعامل با زندانبانان گلایه ای وجود ندارد و زندانبانان توجه چندانی به گذشته افراد ندارند.

آقای اسماعیلی همچنین گفت: "معتقدیم فرد در گذشته مرتکب جرمی شده و مجازاتی برای او وضع شده است. ما از این‌جا به بعد می ‌خواهیم اصلاح و تربیت انجام دهیم تا فرد باز اجتماعی شود و دوباره به جامعه برگردد. بنابراین برای زندانیان فارغ از پرونده‌ قضایی ‌شان کرامت انسانی و حقوق اولیه انسانی قائلیم."

او در مورد گزارش هایی که از رفتار بد زندانبانان با زندانیان منتشر شده است گفت: " من در طول این مدت بالغ بر ۱۰۰ زندان را دیده‌ام و با زندانیان متعددی هم گفت‌وگو کرده‌ام. می ‌توانم ادعا کنم اکثریت قریب به اتفاق زندانیان، اگر نگویم ۱۰۰ درصد اما ۹۹ درصد زندانیان، امروز از رفتار زندانبانان گله ندارند."

این در حالی است که در ماه ها و روزهای اخیر، بارها خبرهایی از سوی خانواده زندانیان، وکلای آنها و سازمان های حقوق بشر منتشر شده است که از بدرفتاری با زندانیان و نگرانی از سلامت جسمی آنها حکایت دارد.

مهدی کروبی، یکی از سران مخالف دولت هم در سال گذشته در نامه ای به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس تشخیص مصلحت نظام، خواستار رسیدگی به موضوع آزار جنسی بعضی از بازداشت شدگان حوادث بعد از انتخابات شده بود.

نه تنها آقای کروبی، بلکه دیگر سران مخالفان دولت هم بارها نسبت به بدرفتاری با زندانیان هشدار داده اند.

نسرین ستوده در رابطه با سخنان آقای اسماعیلی مبنی بر رعایت حقوق اولیه و کرامت انسانی در زندان ها گفت: "معلوم می شود که ایشان اساسا توجهی به مفهوم کرامت انسانی ندارد. در کجا می شود انسان ها چنین گسترده و فله ای بازداشت شوند؟ بسیاری از آنها بدون قرار بازداشت و نیمه شب در منزل، با ایجاد رعب و وحشت برای خانواده و فرزندان خردسال دستگیر شده اند و در مراحل بازجویی از انواع روش های وحشت آور استفاده شده است و بعد ما از رفتار زندانبانان در جهت رعایت کرامت انسانی صحبت می کنیم؟"

خانم ستوده در ادامه گفت: "وقتی بازداشت در جامعه ای اینقدر گسترده و فله ای صورت می گیرد، هیچ یک از تشریفات دادرسی رعایت نمی شود. از جمله در ۹۹ درصد پرونده های موکلان من که پس از انتخابات بازداشت شدند، قرار بازداشت وجود ندارد. اساسا بازداشت آنها غیرقانونی است."

او همچنین گفت: "در مواردی، از جمله در مورد موکلم آقای حشمت الله طبرزدی، زندانی بعد از چندین روز با چشم بسته مورد بازپرسی قرار گرفته است. موضوع بسیار عینی و ساده در مورد بازداشت های گسترده این است که زندانیان حتی فضای کافی برای استراحت نخواهند داشت. فضای فشرده و متراکم، به همین نسبت روی وضعیت بهداشتی این زندانیان و تغذیه آنها قطعا تاثیر می گذارد."

خانم ستوده افزود: "با وجود چنین شرایط ناگواری برای زندانیانی که ماه ها در زندان بلاتکلیف رها می شوند و در انتظار تشکیل دادگاه هستند، نمی دانم چطور می شود که از رفتار زندانبانان به عنوان کرامت انسانی یاد کرد."

مطالب مرتبط