به روز شده:  09:48 گرينويچ - چهارشنبه 22 سپتامبر 2010 - 31 شهریور 1389

سپاه صدام؛ ساختار ارتشی که به ایران حمله کرد

صدام در کنار تجهیزات جنگی عراق

در هنگام شروع جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۰ ارتش عراق متشکل از تقریبا دویست هزار نیروی نظامی بود که در ۱۲ لشگر و ۳ گردان فعالیت می کرد

اولین هنگ ارتش عراق نوین یا ارتش شاهنشاهی عراق با نام هنگ امام موسی کاظم در سال ۱۹۲۱ در شهر کاظمین (امروزه منطقه ای در شمال بغداد) تشکیل شد. در آن زمان نیروهای بریتانیایی کنترل عراق را پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی در دست داشتند.

تعداد نیروهای ارتش عراق در سال ۱۹۲۲، ۳۶۱۸ نفر بود و تا سال ۱۹۲۵این رقم به ۷۵۰۰ نفر رسید که بیشتر آنان را افسران و سربازان سابق ارتش عثمانی تشکیل می دادند.

همچنین در سال ۱۹۳۱ نیروی هوایی و در سال ۱۹۳۷ نیروی دریایی عراق تاسیس شد. ارتش عراق اولین کودتای خود را در سال ۱۹۳۶ انجام داد. از این تاریخ تا سال ۱۹۴۱ ارتش، بارها در امور سیاسی کشور دخالت کرد و در مواردی حکومت های عراق به خواست ارتش تغییر کردند.

ارتش عراق اولین درگیری نظامی جدی با نیرو های خارجی را در سال ۱۹۴۱ تجربه کرد، در این سال و در بحبوحه جنگ جهانی دوم نیروی هوایی بریتانیا اقدام به بمباران عراق کرد. با توجه به تاخیر نیروهای هوایی کمکی آلمان این اقدام بریتانیا به سقوط حکومت ضد بریتانیایی وقت عراق منجر شد.

پس از اشغال عراق ارتش قدیم منحل اعلام شد و ارتش جدیدی تشکیل شد که تعداد نفرات آن در حال حاضر به دویست و پنجاه هزار نفر رسیده است.

چند سال پس از این ماجرا و در سال ۱۹۴۸ دولت اسراییل اعلام موجودیت کرد. در این زمان ارتش عراق برای کمک به نیرو های فلسطینی و اردنی که با نیرو های اسرائیلی درگیر شده بودند به اردن و فلسطین اعزام شد و در جنگ شرکت کرد.

در سال ۱۹۵۸ ارتش عراق به رهبری ژنرال عبدالکریم قاسم، کودتایی را علیه حکومت شاهنشاهی عراق انجام داد و با ساقط کردن نظام پادشاهی، کشور را جمهوری اعلام کرد. ژنرال قاسم در سال ۱۹۶۳ توسط بعثی ها کشته شد و بدین گونه بود که اولین حکومت بعثی در عراق تشکیل شد.

این حکومت سه سال بیشتر دوام نیاورد و در سال ۱۹۶۶ با کودتای مجدد ارتش برکنار شد.

عمرحکومت جدید نیز به درازا نکشید و در سال ۱۹۶۸ و توسط کودتای دیگری که حزب بعث آن را هدایت کرد، سرنگون شد. در دست گرفتن دوباره زمام امور توسط بعثی ها، سر آغاز گسترش سریع ارتش در عراق بود.

قبل از این کودتا و در سال ۱۹۶۷ جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل به وقوع پیوست که ارتش عراق در آن مشارکت نداشت و به ارسال کمک های لجستیکی به ارتش های عربی شرکت کننده در این جنگ اکتفا کرد.

جنگ با ایران

در هنگام شروع جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۰ ارتش عراق متشکل از تقریبا دویست هزار نیروی نظامی بود که در ۱۲ لشگر و ۳ گردان فعالیت می کردند. تعداد این نیرو ها در سال ۱۹۸۵ یعنی پنج سال پس از آغاز جنگ هشت ساله به پانصد هزار نفر رسید که در ۲۳ لشگر و ۹ تیپ ارتش و گارد ریاست جمهوری توزیع شده بودند.

در پایان جنگ با ایران و قبل از حمله به کویت، تعداد این نیرو ها باز هم افزایش یافت و به حدود هشتصد هزار نفر رسید.

در این زمان ارتش عراق ۴۵۰۰ تانک و ۴۰۰۰ نفربر و ماشین آلات زرهی و هم چنین ۷۳۰۰ توپخانه و ضد هوایی در اختیار داشت.

نیروهای ویژه

صدام

گارد ریاست جمهوری عراق که وظیفه اصلی آن حفظ جان صدام و امنیت بغداد بود در طول جنگ با ایران به مهمترین عنصر تهاجمی عراق تبدیل شد

گارد ریاست جمهوری عراق در سال ۱۹۸۰ و به دستور صدام تشکیل شد. در ابتدا وظیفه اصلی آن حفظ جان صدام و امنیت بغداد بود ولی در طول جنگ با ایران به مهمترین عنصر تهاجمی عراق تبدیل شد.

دو سال پس از پایان جنگ هشت ساله و در سال ۱۹۹۰ تعداد افراد این گارد به صد و پنجاه هزار رسید. ولی پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۱۹۹۱ به شصت هزار نفر کاهش یافت.

گارد ویژه ریاست جمهوری هم در دهه ۹۰ تشکیل شد و وظیفه حمایت از شخص صدام را به جای گارد ریاست جمهوری بر عهده گرفت. تعداد اعضای این گارد بیش از پانزده هزار نفر بود.

علاوه بر این نیروها، تشکیلات نظامی جدیدی در عراق با نام نیروهای مردمی یا ارتش مردمی در سال ۱۹۷۰ تاسیس شد.تعداد اعضای آن در سال ۱۹۸۷ به ششصد هزار نفر رسید.

اعضای این ارتش که معمولا کسبه و کارمندان دولت بودند، بیشتر در پشت جبهه ها خدمت می کردند و وظیفه حمایت از ساختمان ها و تاسیسات را در پشت جبهه به عهده داشتند.

این نیرو ها، کارایی نظامی واقعی و مفیدی در طول جنگ با ایران نداشتند.

جنگ کویت و حمله آمریکا

گفته می شود که پیش از حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ تعداد نفرات ارتش و گارد ریاست جمهوری عراق به اندکی کمتر از یک میلیون نفر رسید. این نیرو ها در ۶۰ الی ۷۰ لشگر فعالیت می کردند.

نیروی هوایی عراق در سال ۱۹۹۰ دارای ۵۰۰ هواپیمای قابل استفاده نظامی بود که اکثرا ساخت روسیه و فرانسه بودند. اگر چه عراق تعدادی هواپیمای ساخت چین و مونتاژ مصر را نیز در اختیار داشت.

البته بیشتر این تجهیزات با تکنولوژی قدیمی دهه های ۱۹۵۰ و۶۰ روسیه و چین ساخته شده بودند و توانایی رقابت با تجهیزات جدید آمریکایی را نداشتند.

صدام و فرماندهان ارتش

بسیاری از فرماندهان ارتش عراق پس از حمله آمریکا و نیروهای ائتلاف در لیست سیاه قرار گرفتند

در بحبوحه جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بیش از ۱۳۰ هواپیمای نظامی و غیر نظامی عراق با دستور صدام به ایران فرستاده شدند. ایران اگرچه چند فروند از این هواپیماها را به رهبران حکومت جدید عراق تحویل داده، اما آن را به عنوان قسمتی از غرامت های جنگی طلب می کند.

پس از شکست در برابر آمریکا، تعداد نیرو های ارتش عراق به ۳۵۰ هزار نفر کاهش یافت که تا سال ۲۰۰۳ و حمله مجدد آمریکا به عراق ثابت ماند. پس از اشغال عراق، ارتش قدیم منحل اعلام شد و ارتش جدیدی تشکیل شد که تعداد نفرات آن در حال حاضر به دویست و پنجاه هزار نفر رسیده است.

این ارتش از ماشین آلات و سلاح های سنگین به خصوص هواپیما و ناو های جنگی بی بهره است، اگر چه قرار است که تا پایان سال ۲۰۱۱ به بعضی از این سلاح ها مجهز شود.

جنگ ایران و عراق:‌ سی سال بعد

مطالب پرخواننده کنونی

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.