ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲ مهر ۱۳۸۹

درهفته ای که گذشت، سفر محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران به نیویورک و واکنش ها نسبت به اظهارات او در رسانه ها بازتاب گسترده ای داشت. انفجار در مهاباد و گزارش های مربوط به برخی از رخدادهای امنیتی، ادامه سختگیری ها نسبت به مخالفان دولت و تأثیر تحریم ها بر اقتصاد ایران نیز از مهم ترین خبرهای ایران در روزهای گذشته بودند.

Image caption این ششمین حضور محمود احمدی نژاد در مجمع عمومی سالیانه سازمان ملل است

احمدی نژاد در نیویورک

۱- توقف در دمشق

روز شنبه ۲۷ شهریور، محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران برای یک سفر هفت روزه و حضور و سخنرانی در نشست سران مجمع عمومی سازمان ملل متحد عازم نیویورک شد. او در آغاز سفرش توقفی کوتاه در فرودگاه دمشق و گفتگویی دو ساعته با بشار اسد، همتای سوری خود داشت.

از جزئیات این گفتگو گزارشی رسمی منتشر نشد، اما این دیدار نشان داد که با وجود تلاش آمریکا برای دور کردن دمشق از تهران، رابطه دوستانه میان دو پایتخت همچنان برقرار است. دو روز پیش از حضور محمود احمدی نژاد در سوریه، جورج میچل فرستاده ویژه دولت آمریکا در روند صلح خاورمیانه در دمشق با بشار اسد دیدار کرده بود.

۲- دیدار با بان کی مون

نخستین ملاقات رسمی محمود احمدی نژاد در نیویورک دیدار با بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد بود. بان کی مون در این دیدار با اشاره به اختلافات موجود بر سر برنامه اتمی ایران، خواستار دستیابی به "توافقی متقابل در راستای قطعنامه های شورای امنیت" شد.

شورای امنیت سازمان ملل متحد تاکنون چهار مرتبه تحریم هایی را علیه ایران تصویب کرده؛ اما این تحریم ها ایران را به توقف غنی سازی اورانیوم وادار نکرده است.

۳- واکنش به اظهارات هیلاری کلینتون

صبح یکشنبه ۲۸ شهریور، شبکه تلویزیونی ای بی سی اظهارات هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا را پخش کرد که در گفت و گو با این شبکه تلویزیونی گفت بسیاری از مردم در داخل ایران از قدرت گرفتن نظامیان در این کشور نگران هستند. او که پیش تر نیز گفته بود ایران به سمت تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی پیش می رود، این بار ابراز امیدواری کرد که "ایرانیان مسئول راهی برای به دست گرفتن قدرت در کشور" پیدا کنند.

ساعاتی بعد مصاحبه رئیس جمهوری ایران با همان شبکه تلویزیونی پخش شد. او در واکنش به اظهارات خانم کلینتون، گفت: "چگونه می شود ادعا کرد که در ایران نظامی ها حاکم شده اند در حالی که در انتخابات اخیر حدود ۸۵ درصد واجدان شرایط مشارکت داشتند، آیا همه این افراد نظامی هستند؟"

روز یعد، استوارت لوی، معاون وزیر خزانه داری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، در مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی آمریکا گفت که جمهوری اسلامی برای حفظ قدرت سیاسی و اجرای پروژه های اقتصادی به طور فزاینده به سپاه پاسداران وابسته شده است.

۴- واکنش نسبت به شمار اعدام ها

محمود احمدی نژاد در مصاحبه اش با شبکه تلویزیونی ای بی سی در نیویورک، همچنین گزارش نهادهای جهانی حقوق بشر مبنی بر چهار برابر شدن اعدام ها در دوران ریاست جمهوری خود را رد کرد و گفت که سکینه محمدی آشتیانی هرگز به سنگسار محکوم نشده بود.

پیش تر اعلام شده بود که سکینه محمدی آشتیانی بر اساس حکم مراجع قضایی ایران به اتهام زنای محصنه و مشارکت در قتل همسرش به اعدام محکوم شده است. ستاد حقوق بشر قوه قضاییه ایران هم چندی پیش با صدور اطلاعیه ای تصریح کرد که حکم سنگسار خانم محمدی آشتیانی صادر و قطعی شده، اما به دلیل تلاش های این ستاد، اجرای این حکم متوقف شده است.

به دنبال انکار صدور حکم سنگسار برای خانم محمدی آشتیانی، کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران، با انتشار تصاویری که گفته می شود مدارک رسمی حکم سنگسار اوست، از جامعه بین المللی، رهبران جهان و مدافعان حقوق بشر حاضر در اجلاس نیویورک خواست به "دروغ های آشکار" آقای احمدی نژاد اعتراض کنند.

از سوی دیگر، رئیس جمهوری ایران از بی توجهی رسانه ها نسبت به حکم اعدام ترزا لوئیس هم انتقاد کرد. خانم لوئیس، زنی ۴۱ ساله بود که در ایالت ویرجینیا به جرم تبانی در قتل همسر و پسر خوانده خود به اعدام محکوم شده بود. او پنجشنبه شب، اول مهر اعدام شد.

۵- درخواست آزادی زندانیان

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران پیش از سفر به نیویورک در گفت و گو با شبکه خبر تلویزیون ایران گفت که دولت ایران خانم شورد، زن آمریکایی بازداشت شده در ایران را به دلیل احترامی که برای زنان قائل است آزاد کرده و در قبال آزادی او توقعی از دولت آمریکا ندارد؛ با این حال "توقع طبیعی افکار عمومی" این است که دولت آمریکا هم در پاسخ به اقدام ایران، گامی مشابه بردارد.

خانم شورد که بیش از ۱۳ ماه قبل به همراه دو مرد جوان آمریکایی به نام های جاشوا فتال و شین بائر در منطقه مرزی ایران و عراق توسط نیروهای ایرانی دستگیر و به ورود غیر قانونی و جاسوسی متهم شده بود، روز سه شنبه ۲۳ شهریور آزاد شد و به کشورش بازگشت.

او روز یکشنبه ۲۸ شهریور در یک کنفرانس خبری در نیویورک بازداشت خود و همراهانش را "یک سوءتفاهم عظیم" خواند و گفت که آنها "هیچ جرمی" مرتکب نشده اند.

رئیس جمهوری ایران آزادی خانم شورد را "یک اقدام بزرگ انسان دوستانه" خواند و از آمریکا خواست در اقدامی مشابه هشت ایرانی را که به طور "غیرقانونی" در آن کشور زندانی هستند، آزاد کند.

او ظاهرا به افرادی اشاره داشت که به اتهام صدور تجهیزات نظامی به ایران در آمریکا زندانی شده اند.

در روزهای بعد، شورای روابط آمریکا و جهان اسلام و تعدادی دیگر از گروه های اسلامی در ایالات متحده از رئیس جمهوری ایران خواستند که دو آمریکایی زندانی در تهران را هم آزاد کند.

۶- اقدام نظامی

باراک اوباما گفت: ما همچنان درها را به روی راه های دیپلماتیک برای حل مشکل هسته ای ایران باز می بینیم

روز دوشنبه ۲۹ شهریور، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، ایران دارای سلاح اتمی را "یک مشکل واقعی" توصیف کرد و گفت: "ما همچنان درها را به روی راه های دیپلماتیک برای حل این موضوع باز می بینیم. فکر نمی کنیم که جنگ میان اسرائیل و ایران یا گزینه های نظامی راهی ایده آل برای حل این مساله باشد. اما همه گزینه ها را همچنان حفظ می کنیم."

روز بعد، آقای احمدی نژاد در جلسه مطبوعاتی با خبرنگاران و سردبیران رسانه های آمریکا و در پاسخ به سوالی درباره احتمال حمایت آمریکا از حمله هوایی اسرائیل علیه تاسیسات هسته ای ایران گفت که در صورت حمله به تاسیسات هسته ای ایران، آمریکا با جنگی رو به رو خواهد شد که "حد و مرزی" نمی شناسد.

پیش تر، سرلشکر یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی رهبر ایران، نیز گفت که با توجه به دو هزار کیلومتر سواحل ایران در خلیج فارس، همه ناوهای آمریکایی در این منطقه در تیررس موشک های ساحل به دریای ایران قرار دارند.

۷- "مدیریت مشترک جهان"

روز سه شنبه ۳۰ شهریور، رییس جمهوری ایران در کنفرانس "اهداف توسعه هزاره" ریشه اکثر گرفتاری هایی که بشر امروز با آن مواجه است را "مدیریت غیر دموکراتیک و ناعادلانه در جهان" دانست. این کنفرانس در مورد مبارزه با فقر با حضور سران کشورهای جهان در مقر سازمان ملل برگزار شده بود.

آقای احمدی نژاد دهه اول هزاره را "سرشار از جنگ، اشغال، کشتار، آوارگی، فقر و تهدید" توصیف کرد و گفت: "زیاده خواهی سرمایه داری لیبرال و شرکت های چند ملیتی به بهای رنج زنان، مردان و کودکان بیشمار در بسیاری از کشورها تمام شده است."

او پیشنهاد کرد سازمان ملل متحد دهه آینده میلادی را "دهه مدیریت مشترک جهان" نامگذاری کند.

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران، دو روز بعد، در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بار دیگر از ساختار نظم جهانی انتقاد کرد و علت "ناتوانی" سازمان ملل متحد را "ساختار ناعادلانه" آن دانست.

او گفت که بر اساس یک نظریه، حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به برج های نیویورک "توسط بخش هایی از دولت آمریکا و برای ایجاد تغییر در روند نزول اقتصاد آمریکا و سیطره او بر خاورمیانه و همچنین نجات رژیم صهیونیستی انجام شده است. اکثریت مردم آمریکا و ملت ها و سیاستمداران بر این باورند."

محمود احمدی نژاد پیشنهاد کرد که "سازمان ملل درباره ۱۱ سپتامبر یک گروه حقیقت یاب مستقل تعیین نماید تا بعدها عده‌ای اظهار نظر درباره آن را ممنوع نکنند."

۸- "روابط دیپلماتیک غیررسمی"

در روزهای پایانی هفته به نقل از روزنامه اسرائیلی هاآرتص اعلام شدکه مقام های ایرانی و آمریکایی در نیویورک درباره طرح ایالات متحده برای برقراری "روابط دیپلماتیک غیررسمی" گفتگوهایی داشته اند.

فیلیپ کراولی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: "من از هرگونه تماس مستقیم بین مقام های ایالات متحده و ایران بی اطلاع هستم." او تاکید کرد که آمریکا توانایی آن را دارد که از طریق کشورهای دیگر که با ایران رابطه دیپلماتیک دارند مواضع خود را به جمهوری اسلامی ابلاغ کند.

روز پنجشنبه اول مهر، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، در نطق خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بار دیگر بر آمادگی کشورش برای مذاکره چندجانبه با ایران تاکید کرد.

او گفت که ایالات متحده و جامعه بین المللی در پی حل و فصل اختلافات با ایران است و اگر ایران تمایل داشته باشد در دیپلماسی همچنان به روی ایران باز است.

در مقابل، محمود احمدی نژاد بر آمادگی کشورش برای گفتگو با قدرت های بزرگ بر اساس "احترام وعدالت" تأکید کرد و گفت: " آنان که در برابر منطق روشن ملت ایران از تهدید و تحریم استفاده کردند در واقع باقی مانده حیثیت شورای امنیت و اعتماد ملت ها به این نهاد مهم را قربانی، و ناعادلانه بودن آن شورا را یک بار دیگر اثبات کردند."

حوزه امنیت؛ گروگانگیری، انفجار و سوء قصد

Image caption انفجار مهاباد ده ها مجروح بر جای گذاشت

روز شنبه ۲۷ شهریور، جلال سیاح، معاون امنیتی استاندار سیستان و بلوچستان اعلام کرد که پنج نفر از شش نفری که دو روز پیش تر در مسیر چابهار به زاهدان گروگان گرفته شده بودند، آزاد شده اند، اما نفر ششم کشته شده است.

علی عبداللهی، معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور ایران گروگان ها را سربازان عادی خوانده و گفته بود: "قطعا گروگانگیری از سوی افراد گروه جندالله و ریگی نبوده است و گروگان گیران اشرار بوده اند."

اما وبلاگی تحت عنوان "جنبش مقاومت ایران (جندالله)" که خود را ارگان اطلاع رسانی گروه جندالله معرفی می کند، اعلام کرده بود گروگان ها از نظامیان پایگاه هوایی کنارک هستند و در اختیار این گروه قرار دارند.

روز پنجشنبه اول مهر، سرتیپ محمد پاکپور، فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران گفت که در جریان عملیات آزاد کردن گروگان ها، خدابخش شه بخش از فرماندهان گروه جندالله کشته شده است.

جندالله یک گروه مسلح سنی در سیستان و بلوچستان است که علیه حکومت ایران فعالیت می کند.

روز چهارشنبه، ۳۱ شهریور، بر اثر انفجار یک بمب در حاشیه مراسم رژه نیروهای مسلح در شهر مهاباد، دست کم ۱۲ نفر کشته و ده ها نفر مجروح شدند. وحید جلال زاده، استاندار استان آذربایجان غربی گفت که "تقریبا همه مجروحان و شهیدان حادثه" زنان و کودکان بوده اند و به نیروهای نظامی آسیبی نرسیده است.

در مهاباد سه روز عزای عمومی اعلام شد و برخی از مقام های ارشد ایران، گروه ها و احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی و نیز دولت آمریکا این بمبگذاری را محکوم کردند.

در پایان هفته، حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات ایران با اشاره به انفجار در مراسم رژه نظامی در شهر مهاباد، گفت که مجموعه ای که این حرکت را انجام داده شناسایی شده است.

همچنین در روزهای پایانی هفته دکتر عبدالرضا سودبخش، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، با شلیک گلوله فردی ناشناس کشته شد و دکتر غلامرضا سرابی، دیگر پزشک متخصص ایرانی هم مورد سوء قصد قرار گرفت که روز جمعه در اثر شدت جراحات درگذشت.

حوزه اقتصاد؛ تأثیر تحریم ها

روز شنبه ۲۷ شهریور، روزنامه دنیای اقتصاد با اشاره به کسادی بازار کسب و کار در ایران، نوشت که در خرداد ماه سال جاری، بیش از ۵۰۰ هزار برگ چک برگشت خورده در اتاق پایاپای تهران ثبت شده است.

روز یکشنبه ۲۸ شهریور، رییس جمهوری ایران در دیدارش با دبیر کل سازمان ملل گفت که تحریم ها "بطور قاطع" تاثیری در اقتصاد ایران ندارد.

روز بعد، باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا گفت: "ما شدیدترین تحریم ها تا به امروز را علیه ایران وضع کردیم، که تاثیر هم گذاشته است."

استوارت لوی، معاون وزیر خزانه داری آمریکا هم گفت: "ما بر این باوریم که سرعت، شدت و دامنه تحریم ها هیات حاکمه ایران را که اراده جامعه بین المللی را دست کم گرفته بود، غافلگیر کرد."

همزمان، محمد نهاوندیان، رئیس اتاق بازگانی ایران هم گفت: "واقعیت این است که محدودیت ها و تحریم ها یک هزینه های غیر قابل قبولی به مبادلات، تجارت و تولید اقتصاد در کشور تحمیل می‌کند."

روز سه شنبه ۳۰ شهریور، توافقنامه صادرات نفت ترکمنستان به هند و پاکستان از طریق افغانستان امضا شد. خبرگزاری پرس تراست هند، این طرح را "رقیب طرح خط لوله انتقال گاز ایران به هند" توصیف کرد.

حوزه سیاست؛ رهبر و مخالفان

Image caption مهدی کروبی پیش از آغاز اجلاس خبرگان به رییس این مجلس نامه داد

روز شنبه ۲۷ شهریور، متن نامه مهدی کروبی، یکی از رهبران مخالفان دولت ایران، خطاب به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان منتشر شد. او پیش از آغاز اجلاسیه اخیر خبرگان با ارسال این نامه و با اشاره به "تجاوز به حقوق عمومی توسط نهادهای تحت پوشش رهبری" نظارت بر عملکرد رهبر ایران و نهادهای تحت نظر او را درخواست کرده بود.

روز سه شنبه ۳۰ شهریور، سایت رسمی آقای هاشمی رفسنجانی گزارش دیدار او با جمعی از اعضای خانواده های تعدادی از زندانیان سیاسی را منتشر کرد. او قول داد که خواسته های این خانواده ها را نزد آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران مطرح و پیگیری کند.

در واکنش به این دیدار، روز بعد فاطمه آلیا، نماینده اصولگرای مجلس، گفت: "مردم توقع دارند که هاشمی رفسنجانی یار رهبر باشد نه این که به کانون امید فتنه گران تبدیل شود."

همزمان گزارش شد که خانواده های حمید باکری و محمد ابراهیم همت، که قصد دیدار با مهدی کروبی، از رهبران مخالفان دولت در ایران را داشته اند، مورد حمله افراد لباس شخصی قرار کرفته اند.

حمید باکری، مهدی باکری و محمد ابراهیم همت از سرشناس ترین فرماندهان سپاه در دوران جنگ ایران و عراق بودند که در جریان نبرد با نیروهای عراقی جان باختند.