ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲۸ آبان ۱۳۸۹

محمد جواد لاریجانی
Image caption آقای لاریجانی تلاش کشورهای غربی برای محکوم کردن عملکرد حقوق بشر ایران در مجمع عمومی را "سوء استفاده سیاسی" خواند

توجه جهانی به پرونده حقوق بشر ایران و خبرها و گزارش های مرتبط با وضعیت حقوق بشر در این کشور سایر رخدادهای هفته گذشته ایران را تحت الشعاع خود قرار داد. در این هفته اختلافاتی هم بین دولت و دیگر نهادهای قانونی در رسانه ها بروز کرد.

پرونده حقوق بشر؛ حقوق زندانیان

محمد جواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران، این هفته به نیویورک رفت تا در یک نشست حقوق بشر سازمان ملل شرکت کند.

بنا به گفته فعالان حقوق بشر هدف او از این سفر، تلاش برای جلوگیری از تصویب پیش نویس قطعنامه کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره وضع حقوق بشر در ایران بوده است.

کمیته "اجتماعی، بشردوستانه و فرهنگی" مجمع عمومی پیش نویس قطعنامه ای حاوی ابراز نگرانی درباره اوضاع حقوق بشر در ایران را در دست بررسی دارد و به زودی آن را به رای می گذارد.

اما آقای لاریجانی تلاش کشورهای غربی برای محکوم کردن عملکرد حقوق بشر ایران در مجمع عمومی را "سوء استفاده سیاسی" خواند و نظام قضایی ایران را یکی از پیچیده ترین و دقیق ترین سیستم های قضایی در جهان توصیف و هرگونه نقض حقوق بشر در ایران را رد کرد.

روز جمعه۲۱ آبان، احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان ایران در بخشی از خطبه های نماز جمعه تهران دادن مرخصی به بازداشت شدگان حوادث بعد از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری را مانند "مرخصی دادن به سارقان" دانست و گفت: "این درست نیست که به زندانیانی که در فتنه علیه نظام اسلامی نقش داشتند و محکوم شده اند، مرخصی بدهند و آنها به اقدامات فتنه انگیزانه خود ادامه دهند."

در واکنش، مهدی کروبی، دبیرکل حزب اعتماد ملی و از رهبران مخالف دولت، در مصاحبه ای که متن آن در سایت سحام نیوز، پایگاه اطلاع رسانی این حزب، انتشار یافت اظهارات احمد جنتی را "به دور از انصاف و منطق" توصیف کرد و از او پرسید: "آیا شما در نماز جمعه از خون آنان که زیر شکنجه کشته شدند دفاع کردی و از این شکنجه ها سخن گفتی؟" مهدی کروبی از تمامی مراجع و بزرگان خواست که برای "جلوگیری از ضایع شدن حقوق زندانیان" اقدامی انجام دهند.

روز سه شنبه ۲۵ آبان، داریوش قنبری، سخنگوی فراکسیون اقلیت مجلس ایران، از دیدار خانواده های جمعی از بازداشت شدگان حوادث پس از انتخابات با اعضای این فراکسیون خبر داد.

او گفت این خانواده ها ضمن اشاره به فشارهای روانی زیادی که به زندانیان وارد می شود، گفته اند:"به بسیاری از زندانیان که مشکلات جسمی دارند اجازه مداوا داده نمی شود."

روز بعد، خانواده دکتر ابراهیم یزدی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، با انتشار نامه ای ضمن اشاره به وخیم بودن وضع جسمی او، از مسلمانان جهان خواستند تا "صدای اعتراض" آنان شوند و آزادی او را از سران جمهوری اسلامی بخواهند.

پرونده حقوق بشر؛ حقوق مدافعان

Image caption مهدی کروبی از مراجع و بزرگان خواست که برای "جلوگیری از ضایع شدن حقوق زندانیان" اقدامی انجام دهند

در آغاز هفته اعلام شد که جایزه ۳۰ هزار دلاری دانشگاه سانتاکلارا در ایالت کالیفرنیای آمریکا که هر سال به یک وکیل اعطا می شود، امسال به شادی صدر، وکیل ایرانی و فعال حقوق زنان تعلق گرفته است. این جایزه به خاطر "استفاده از مهارت حقوقی برای کاهش بی عدالتی و نابرابری" به وی داده شد و خانم صدر این جایزه را به نسرین ستوده و نازنین خسروانی اهدا کرد.

نسرین ستوده، وکیل دادگستری و از مدافعان حقوق بشر و نازنین خسروانی، از روزنامه نگاران اصلاح طلب، هر دو در اوین زندانی هستند.

روز شنبه ۲۲ آبان، صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه ایران در دیدار با اعضای هیات مدیره کانون وکلا، مصاحبه برخی از وکلا با "رسانه های بیگانه" را موجب وهن جامعه وکلا دانست و گفت: "متاسفانه اقدامات برخی افراد سودجو و تعدادی از واسطه گرها چهره وکالت را مخدوش کرده است."

روز بعد اعلام شد که هاجر صباغیان، مریم کرباسی و مریم کیان ارثی سه وکیل ایرانی هنگام بازگشت از کشور ترکیه در فرودگاه تهران بازداشت شده اند. عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران در گفت و گو با خبرگزاری فارس اتهام این وکلا را ارتکاب جرایم امنیتی و انجام اعمال خلاف شئونات جمهوری اسلامی در خارج از کشور اعلام کرد و گفت که دو وکیل دیگر نیز در ارتباط با این افراد بازداشت شده اند.

روز دوشنبه ۲۴ آبان اولین جلسه رسیدگی به اتهامات نسرین ستوده در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران برگزار شد. اقدام علیه امنیت ملی، اجتماع و تبانی به قصد بر هم زدن امنیت و نیز همکاری با کانون مدافعان حقوق بشر از جمله اتهامات اوست.

روز بعد، وزارت امور خارجه آمریکا با صدور بیانیه ای روند محاکمه نسرین ستوده را غیرشفاف و برخلاف موازین حقوقی ایران دانست و اعلام کرد: "ایالات متحده به طور جدی درباره آزار و اذیت، بازداشت و حبس مدافعان حقوق بشر توسط حکومت ایران نگران است."

روز چهارشنبه ۲۶ آبان، متن نامه سر گشاده محمد مصطفائی، وکیل پیشین سکینه محمدی آشتیانی، منتشر شد که خطاب به آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران نوشته بود.

این نامه پس از آن منتشر شد که تلویزیون ایران فیلمی از خانم آشتیانی، پسرش، وکیل وی و دو شهروند آلمانی پخش کرد. در این فیلم به آقای مصطفایی اتهاماتی وارد شده بود.

شامگاه روز دوشنبه، برنامه "بیست و سی" تلویزیون ایران فیلمی را از سکینه محمدی آشتیانی، سجاد قادرزاده، پسر، و هوتن کیان، وکیل مدافع جدید وی و همچنین دو شهروند آلمانی که در ارتباط با پرونده خانم آشتیانی بازداشت شده اند پخش کرد که در آن، همگی به اشتباه خود برای برانگیختن تلاش بین المللی علیه حکم سنگسار این زن ایرانی اعتراف کرده بودند.

پرونده حقوق بشر؛ حقوق اقلیت های مذهبی

Image caption تلویزیون ایران فیلمی از سکینه محمدی آشتیانی، پسر، وکیل مدافع وی و دو شهروند آلمانی پخش کرد.

در روزهای آغازین هفته اعلام شد که شعبه ۱۲ دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی، حکم محکومیت قطعی ۲۴ درویش سلسله نعمت اللهی گنابادی را تایید کرده است. ۱۴ تن از دراویش به تحمل سه ماه و یک روز حبس و بیست و پنج ضربه شلاق تعلیقی و ۱۰نفر از آنان به تحمل پنج ماه حبس و پنجاه ضربه شلاق تعزیری و اقامت اجباری به مدت یکسال در مناطق محروم محکوم شدند.

اگرچه آنان به اتهام تمرد در برابر ماموران دولتی و اخلال در نظم عمومی مورد محاکمه قرار گرفته بودند، اما مصطفی آزمایش، سخنگوی برون مرزی دراویش گنابادی به بی بی سی فارسی گفت: "تمامی افراد محکوم شده شهروندان عادی اند که تنها جرم آن ها ارتباط با مکتب درویشی گنابادی است."

در روزهای پایانی هفته، گزارش سالانه وزارت امور خارجه آمریکا منتشر شد که در آن دولت ایران به نقض آزادی اقلیت های مذهبی و زیر پا گذاشتن حقوق اقلیت های دینی و ایجاد فضایی تهدید آمیز علیه بهائیان، صوفی ها، مسیحیان پیرو فرقه انجیلی، یهودیان و گروه های شیعه دارای نظرات مغایر دولت، متهم شده بود.

بنا بر این گزارش، برخی از مراکز مذهبی مسیحی در ایران بسته شده، بازداشت و حبس های خودسرانه و نیز مصادره اموال صوفیان ادامه داشته و دست کم چهل و پنج بهایی در ایران زندانی هستند و هفت تن از سرپرستان سابق جامعه بهائیان به ده سال حبس محکوم شده اند.

دولت و رهبری

روز سه شنبه ۲۵ آبان، رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا گفت که تحریم های وضع شده علیه ایران ممکن است باعث ایجاد شکاف میان رییس جمهوری و رهبر ایران شده باشد.

او به "شواهدی" اشاره کرد که به عقیده وی نشان می دهد رهبر جمهوری اسلامی به تدریج دچار تردید می شود که شاید رئیس جمهوری این کشور در مورد میزان تاثیر تحریم ها بر اقتصاد ایران، به او "دروغ" گفته باشد؛ اما در مورد این شواهد توضیحی نداد.

روز بعد، آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، ایجاد شکاف میان ملت، فاصله انداختن میان مردم و مسئولان و ایجاد سوءظن را، روزنه امید دشمن دانست و با انتقاد شدید از افرادی که با "منفی بافی و ایجاد بدبینی و یأس و تفرقه"، حکومت را به "مسائل دلخواه بیگانگان" متهم می کنند، اقدام آنها را یک "خیانت واضح" خواند و تأکید کرد کسانی که با تحریم به فکر به زانو درآوردن این ملت هستند، آب در هاون می کوبند.

دولت و مجلس خبرگان

روز جمعه ۲۱ آبان، احمد جنتی با اشاره به آن دسته از مخالفان دولت که به گفته او در حوادث سال گذشته ایران دست داشتند و در خارج از کشور هستند، گفت: "اگر چنین افرادی به کشور باز گشتند، باید سریعا دستگیر شوند."

اگر چه او از کسی نام نبرد، اما ناظران اظهارات او را با وضعیت مهدی هاشمی، پسر اکبر هاشمی رفسنجانی رییس مجلس خبرگان مرتبط دانستند.

مهدی هاشمی در جریان دادگاه های دسته جمعی متهمان وقایع پس از انتخابات سال گذشته ایران، بر پایه اقرار دیگران، به استفاده از اموال عمومی برای فعالیت انتخاباتی علیه محمود احمدی نژاد و عملکرد دولت او متهم شده و اکنون در خارج از کشور است.

Image caption بر اساس مصوبه مجلس، رئیس جمهور از ترکیب مجمع عمومی بانک مرکزی کنار گذاشته می شود

به دنبال آن، حبیب الله عسگراولادی، از اعضای اصلی حزب مؤتلفه اسلامی از افزایش فشارها بر اکبر هاشمی رفسنجانی انتقاد کرد و گفت: "می خواهند ایشان را شهروندی بی شناسنامه کنند که نباید این طور باشد."

روز دوشنبه ۲۴ آبان روزنامه جمهوری اسلامی از حذف تصویر اکبر هاشمی رفسنجانی، از میان تصاویر زندانیان سیاسی معروف حکومت پهلوی در موزه "عبرت" خبر داد. موزه عبرت، محل "کمیته مشترک ضد خرابکاری" ساواک و شهربانی پیش از انقلاب است که در آن عکس‌های کسانی که توسط این کمیته بازداشت شده اند در معرض بازدید مردم قرار گرفته است.

دولت و مجلس شورای اسلامی

روز یکشنبه ۲۳ آبان، مجلس ایران به مصوبه ای رأی داد که به موجب آن رئیس جمهوری از عضویت و ریاست مجمع عمومی بانک مرکزی ایران حذف و چند اقتصاددان به اعضای این مجمع افزوده شد.

در واکنش، محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی گفت: "کشور را نمی توان بر اساس نظر اقتصاددانان اداره کرد." و شمس الدین حسینی، وزیر امور اقتصادی و دارایی با انتقاد از این مصوبه، از احتمال بازنگری این مصوبه در کمیسیون تلفیق مجلس خبر داد.

همچنین این هفته، نمایندگان مجلس، دولت را موظف کردند سالانه یک درصد بر میزان مالیات بر ارزش افزوده اضافه کند.

میزان مالیات بر ارزش افزوده، اکنون سه درصد است و تولید کنندگان و فروشندگان محصولات آن را از مشتریان خود می گیرند و به دولت تحویل می دهند؛ اما دولت در اجرای این قانون با مشکلات زیادی مواجه شده و نتوانسته موافقت برخی از اصناف را کسب کند. دولت و اتاق بازرگانی

اختلاف بین دولت و اتاق بازرگانی ایران آنگاه خود را نشان داد که وزارت بازرگانی در اولین گام در راستای مدیریت واردات، بر تخصصی شدن واردات تأکید و اعلام کرد هر وارد کننده تنها می تواند یک نوع کالا وارد کند.

این تغییرات واکنش تند بازرگانان ایرانی را به دنبال داشت و در آغاز هفته، یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی تهران گفت: "شکل جدید واردات عملا شدنی نیست و اتاق بازرگانی تهران به صورت صد درصد مخالف آن است."

اما روز دوشنبه ۲۴ آبان، بابک افقهی،معاون وزیر بازرگانی ایران، به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت در اصل موضوع که تجارت باید به سمت تخصصی شدن برود، هیچ تفاوتی بین نظر ما و اتاق نیست.

دولت و شورای شهر تهران

در این هفته، همزمان با جدی تر شدن طرح جدا کردن شهرری از تهران از سوی دولت، مخالفت برخی از اعضای شورای شهر تهران با این طرح هم پررنگ تر جلوه کرد.

مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، روز سه شنبه ۲۵ آبان، طرح جدا کردن شهر ری از تهران را آغاز یک فاجعه دانست و گفت که مشخص نیست پس از جدائی شهرری از تهران، شرکت واحد اتوبوسرانی، برق، آب، فاضلاب و سایر خدمات شهری را باید چگونه در تهران مدیریت کرد.

معصومه ابتکار، عضو شورای شهر تهران هم طرح جداسازی ری از تهران را یک تصمیم "خلق الساعه و سیاسی" دانست.

اما پروین احمدی نژاد، دیگر عضو شورای شهر تهران با اشاره به قبرهای بیست میلیونی بهشت زهرا در منطقه شهرری که درآمد آن به صندوق شهرداری تهران سرازیر می شود، تأکید کرد که با اجرای این طرح، در آمد حاصل در اطراف شهرری در همان منطقه صرف می شود و بافت های فرسوده نابسامان شهرری مورد بازسازی قرار می گیرند.