اختلاف بر سر حذف نام ۳۵ بنای تاریخی از فهرست آثار ملی ایران

بنای تاریخی
Image caption با رای دیوان عدالت اداری، نام ۳۵ اثر از فهرست آثار ملی حذف شد

مسعود علویان صدر، معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، حذف ۳۵ اثر از فهرست آثار ملی توسط دیوان عدالت اداری را خلاف قانون و تهدید جدی برای آثار فرهنگی دانست.

به تازگی بر اساس حکم دیوان عدالت اداری برخی از آثار ثبت شده از فهرست آثار ملی خارج شده است.

محمد جعفری منتظری، رئیس دیوان عدالت اداری، در دفاع از رای این دیوان برای خارج کردن ۳۵ اثر تاریخی از فهرست آثار ملی در پی شکایت مالکان به خبرگزاری دانشجویان ایران، گفته است که در این حکم به قانون و استفساریه شورای نگهبان استناد شده است.

آقای جعفری منتظری از سازمان میراث فرهنگی به دلیل محدود کردن حوزه مالکیت مردم و ثبت برخی اموال و املاک شخصی انتقاد کرده است.

معاون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هم در حاشیه نخستین همایش ثبت آثار ملی گفت: " دیوان عدالت اداری به یک استفساریه‌ شورای نگهبان که این استفساریه پیش از قانون است، استناد کرده، ولی قانون بعد از آن وضع شده و لازم‌الاجراست. اکنون اختلاف ما با دیوان عدالت اداری بر سر همین موضوع است."

در ایران فهرستی به نام آثار ملی کشور وجود دارد که به تشخیص سازمان میراث فرهنگی، نام ساختمان ها، بناها، محوطه ها و هر اثر منقول یا غیر منقولی که دارای ارزش های تاریخی، فرهنگی، هنری و معماری باشد در آن ثبت می شود.

بیژن روحانی حفاظتگر و پژوهشگر میراث فرهنگی در گفت و گو با بخش فارسی بی بی سی گفت: "طبق نظر معاون میراث فرهنگی ایران ظرف دو سال گذشته حذف بناهای تاریخی از فهرست آثار ملی شدت گرفته است. در گذشته هرگز به این شدت نبوده و موارد بسیار جزئی مشاهده شده است."

آقای روحانی گفت: "دیوان عدالت اداری محل طرح شکایت شهروندان از افراد یا نهادهای اداری و دولتی است. این دیوان می تواند رای صادر کند و همچنین اگر تشخیص دهد که آیین نامه ها علیه حقوق شهروندان است آنها را نقض کند."

بیژن روحانی در رابطه با نظر کارشناسان و مسئولان میراث فرهنگی در این زمینه گفت: "اگر قرار است نهاد یا شخص دیگری تشخیص دهد که چه اثری می تواند در فهرست آثار ملی باشد یا نباشد پس جایگاه سازمان میراث فرهنگی چه می شود؟ با این استدلال امکان اینکه متقاضیان بیشتری برای خروج بناها از این فهرست مراجعه کنند، بیشتر می شود."

به گفته این پژوهشگر میراث فرهنگی "هر سازمان قوانین و مقررات مخصوص به خود را دارد. به عنوان مثال ممکن است شخصی بخواهد در زمین خود ساختمان بیست طبقه ای بسازد و شهرداری با توجه به قوانین تراکم به او این اجازه را ندهد. در رابطه با میراث فرهنگی هم همین طور است ممکن است شما بخواهید یک ساختمان تاریخی را تبدیل به یک ساختمان مدرن ده طبقه کنید، اما قوانین میراث فرهنگی این اجازه را به شما نمی دهد. در حقیقت کسانی که می توانند تشخیص دهند که چه ساختمانی می تواند در فهرست آثار ملی باشد، همان کارشناسان سازمان میراث فرهنگی هستند."

آقای روحانی در باره مشخصات این بناها گفت: "میراث فرهنگی هنوز نام این بناها را اعلام نکرده و گفته است که این کار را نمی کند چون ممکن است این حکم و این رای قطعی نباشد و هنوز امیدواری برای نقض این حکم و یا تجدید نظر در آن وجود دارد."