یک سال پس از آیت الله حسینعلی منتظری

یک سال پس از درگذشت آیت الله حسینعلی منتظری از مراجع بلندپایه شیعه در قم و قائم مقام عزل شده بنیانگذار جمهوری اسلامی گذشته است. آیا آیت الله منتظری هنوز بر فضای سیاسی، اجتماعی و مذهبی جامعه ایران تاثیرگذار است؟

نظریه پرداز ناکام؛ تجربه تلخ آیت الله میان دو ولی فقیه

آیت الله حسینعلی منتظری چنان تمام عیار دل در گرو فقه نهاده بود که نتوانست با برداشت آیت الله خمینی از ولایت فقیه کنار بیاید.

او آن اندازه خود را مقید به حدود فقه کرده بود که فقه‌گریزی آیت الله خمینی به بهانه‌ مصلحت را برنمی‌تابید. زندگی آیت الله منتظری محصول کشاکش بیش از نیم‌قرن سیاست و فقه در ذهن او بود که در نهایت حل‌نشده باقی ماند و دو دهه‌ای دشوار برای پایان عمر او رقم زد.

آیت الله منتظری از فقهیان سرآمد عصر خود بود. جمهوری اسلامی بسیاری از روحانیان را به دلیل نزدیکی به قدرت سیاسی آیت الله و فقیه خطاب کرد. اگر جمهوری اسلامی نبود کسان بسیاری که امروزه با موقعیتی فقیهی در میان توده‌ مردم شناخته می‌شوند جایگاهی در حوزه‌ی علمیه نداشتند.

ادامه مطلب

میراث فقیه تقدس زدا

یک سال از درگذشت آیت الله حسینعلی منتظری، مردی که او را باید یک استثنا در جمهوری اسلامی نامید، گذشت.

او کارگزاران حکومت اسلامی را می شناخت و می دانست که تلاش برای اعمال اصلاحات اساسی در نظام حکومتی تحمل نخواهد شد؛ زیرا به باور سران نظام، این اصلاح، بنیانی را فرو می ریخت که ده سال برای استقرار و استحکام آن تلاش شده بود.

سران جمهوری اسلامی در دهه اول حاکمیت، تلاش گسترده ای انجام دادند تا به حکومت خود چهره ای «قدسی» و «آسمانی» ببخشند و تن دادن به اصلاحات مدنظر قائم مقام وقت رهبر ایران، «خطا پذیری گسترده» و «زمینی» بودن حکومت را اثبات می کرد و سرمایه گذاری های ده ساله - و شاید ده ها ساله - را بی خاصیت می کرد.

ادامه مطلب

آیت الله منتظری چگونه تدریس می کرد؟

آیت الله حسینعلی منتظری در حوزه علمیه و در میان مراجع دینی، مکتب خاصی را بنیان نهاد که ویژگی آن نه تنها در شیوه تحقیقات اجتهادی بلکه در نگاه متفاوت هم به ابزار و منابع تحقیقی و هم در تجزیه و تحلیل و تفسیر متون، بود.

دروس حوزوی از سه مرحله مقدمات، سطح و خارج تشکیل می شود. استادی که درس «خارج» ارائه می کند، در واقع در مسیر تربیت مجتهد حرکت می کند.

آیت الله منتظری در بالاترین مرحله دروس حوزوی، درس «خارج» تدریس می کرد.

در سال های اول انقلاب اسلامی، پرانتزی در بحث «خارج فقه» باز کرده بود و مساله حکومت اسلامی و به تعبیر دقیق تر «ولایت فقیه» را مطرح می کرد.

در بحث ولایت و حاکمیت، قبل از هرگونه ابراز نظری، ابتدا متونی را از تاریخ بیان و سپس فتواهای فقیهان شیعه و سنی را تجزیه و تحلیل می کرد.

ادامه مطلب