بررسی روزنامه‌های صبح یکشنبه تهران؛ پنجم دی

تیترهای اول

"تقویت روابط منطقه ای ایران، به دنبال تحریم غرب" تیتر اول کیهان است، سیاست روز از "نقض تحریم‌ها علیه ایران از سوی آمریكا" خبر داده و قدس همین خبر را با عنوان " 10هزار مجوز به شركتهای آمریكایی برای معامله با ایران" منعکس کرده است.

"کارمندان به بهانه دورکاری اخراج نمی شوند" در صدر اخبار جام جم آمده، خراسان گزارش داده "سهم ۳۰ درصدی تعاون از درآمد واگذاری های اصل ۴۴ نادیده گرفته شد"، روزنامه جمهوری اسلامی از "وعده های جدید برای تثبیت قیمت مسکن" نوشته و ابتکار از "مخالفت با استقلال بانک مرکزی از دولت" خبر داده است.

تفاهم در تیتر اول خود نوشته "قیمت برق در سال 90 تغییری نمی کند"، رسالت و آفرینش از "آمادگی مجمع تشخیص مصلحت برای طرح هدفمند کردن یارانه ها" خبر داده اند، جهان صنعت نوشته "پرسش از چهار وزیر برای آثار هدفمند کردن یارانه ها"و دنیای اقتصاد از "نفت 100 دلاری برای سال 2011" گزارش داده است. آرمان از قول وزیر اطلاعات نوشته "بر ای میل ها تسلط داریم"، خبر از قول مشاور رییس جمهور نوشته "احمدی نژاد در حفظ رحیمی مصمم تر شد" و مردم سالاری از "هفت لیست برای انتخابات مجلس نهم" نوشته است.

گزیده مقالات

انتخابات مصر و شکست دیکتاتوری

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود نوشته اكنون كه حدود 10 ماه دیگر به انتخابات ریاست جمهوری مصر باقی مانده است، می‌توان پیش‌بینی كرد كه مبارك با ترتیب دادن یك انتخابات و شركت در آن، پیروز نیز خواهد شد. با این حال، این پیش بینی‌ها نیز نتوانسته نگرانی غرب و اسرائیل را از میان ببرد چرا كه اذعان كرده‌اند زمان حیات طبیعی و سیاسی مبارك به سرعت رو به پایان است. طرح جانشینی "جمال مبارك" و یا گزینه انتصاب ژنرال "عمر سلیمان" رئیس سازمان امنیت مصر كه به عنوان دومین فرد قدرتمند در صحنه سیاسی مصر مطرح است، نیز مشكلی را حل نخواهد كرد، چرا كه جامعه مصر به شدت از وضعیت فعلی منزجر و خسته است و مترصد فرصتی برای برهم زدن این سیستم می‌باشد.

به نظر این روزنامه شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه مصر این روزها به شدت در التهاب است و به اذعان محافل عربی و غربی این كشور در آستانه یك انفجار سیاسی قرار دارد. باوجود سركوب و خفقان حاكم بر جامعه، این روزها نقاط مختلف مصر مكرراً شاهد تظاهرات مردم خشمگین علیه حكومت است و رژیم قاهره از آن بیم دارد كه دامنه این تظاهرات آنچنان گسترده شود كه توان مهار آن را از دست بدهد.

روزنامه جمهوری اسلامی پیش بینی کرده گسترش اعتراض ها علیه رژیم حسنی مبارك موجب شود گروههای سیاسی نیز فشار علیه رژیم را افزایش دهند. گروههای معارض، پس از انتخابات نمایشی اخیر، اقدام به تشكیل مجلس موازی با مجلس حكومتی كردند كه در صحنه سیاسی مصر اقدامی بی سابقه و مهم تلقی می‌شود. در این میان حضور محمد البرادعی دبیركل سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در صف مخالفین رژیم مبارك، شرایط را برای رژیم بیش از پیش دشوار ساخته است.

تشدید تحریم ها و نصیحت به مقامات

کیهان در سرمقاله خود با اشاره به تشدید تحریم دولت ایران توسط آمریکا نوشته تشدید و افزایش تحریم‌ها را می‌توان تنها سلاحی نام گذاشت كه آمریكا برای پیشبرد اهداف خود در مقابل ایران به آن دسترسی دارد، سلاحی كه مقامات آمریكایی بارها آن را به كار گرفته‌اند و با عدم نتیجه‌گیری از آن تنها به فكر افزایش و تشدید آن نسبت به دوره‌های قبل افتاده‌اند؛ آن ها حتی پس از تصویب قطعنامه تشدید تحریمی شورای امنیت هم با مشاهده پیشرفت‌های ایران و گسترش روابط با كشورهای دیگر در فكر تصویب سری جدید تحریم‌های داخلی افتادند؛ تحریم‌هایی كه برخی از مقامات داخلی آمریكا دم از آن می‌زنند و قرار است با بكارگیری تمام توان ایالات متحده بر سیاست‌های جمهوری اسلامی تاثیرگذار باشد..

سرمقاله کیهان سپس فعالان سه قوه و مجمع تشخیص مصلحت و همه صاحب منصبان و صاحبان نفوذ و تأثیر- از علما و سیاست پیشگان تا محافل و حلقه های سیاسی- را مخاطب قرار داده و نوشته از خود متشكر بودن و خودشیفتگی و خود پسندی- ولو به خاطر خوبی ها و فضایل واقعی یا متصور- و بی اعتنایی و بی پروایی نسبت به گمان و انتقاد اهل ایمان، رجال سیاسی را نفوذپذیر و آسیب پذیر می كند و این همان منطقه ممنوعه اعتماد به نفس است. همچنان كه در برخی دوره های قبلی با برخی صاحب منصبان و صاحبان آوازه و سابقه كرد.

این مقاله سپس با تاکید بر این که ایران باثبات ترین، امن ترین و عزتمندترین سال های تاریخ معاصر خود را می گذارند نوشته هرگونه حاشیه سازی فاقد توجیه یا مسئله تراشی تردیدافكن و اعتبارسوز- نظیر ماجرای آقای متكی و آقای مشایی و موازی كاری های كذایی بی ثمر، یا برخی حاشیه سازی ها در قوه قضائیه و مجلس و مجمع تشخیص در طول 81ماه گذشته- نقض غرض حركت كلی كشور در مسیر عدالت و پیشرفت است. البته دولت و رئیس جمهور محترم به عنوان مجموعه ای كه بار اصلی این حركت رو به جلو و درعین حال همراه مشكلات بر شانه اوست، به پرهیز از این حواشی سزاوارترند.

بومی گزینی یا انتخابات استانی

جاماسب محمدی بختیاری در سرمقاله ابتکار نوشته بحث کارآمدی مجلس و روزآمد کردن قوانین جاری برای کشور نه تنها فراتر از چهارچوب‌های حزبی و گروهی است ، بلکه دغدغه همه گروهها و نگرش‌های سیاسی است که دل در گرو ترقی ملت خود را دارند . یکی از دلایل عمده ناکارآمدی مجلس بحث ساختار آن است که به فرآیند تشکیل آن مرتبط می‌شود. ساز و کار انتخاب نمایندگان مجلس ما به گونه ای است که در درون هیچ کدام از تئوری‌های جامعه شناسی سیاسی گنجانده نمی‌شود.

به نظر این مقاله بومی گزینی نمایندگان از طریق بخش ،شهر و شهرستان ضربه ای بر مجلس وارد می‌کند که علاوه بر بی کیفیت و ناکارآمد کردن آن، هزینه ای بر کشور تحمیل می‌کند که تاوان آن را باید ملت بپردازد . ساز و کار انتخاب فعلی نمایندگان باعث تولد و تشکیل مجلسی ضعیف می‌شود که قطعا اگر بخواهد هم نمی‌تواند در راس امور قرار گیرد. رقیبان در وقت انتخابات با ورود به روستا و شهر حوزه انتخابی خود ناچارند به گونه ای صحبت و وعده و وعید‌هایی دهند که مطابق میل عوام باشند ، در همین راستا ابتدا خود به لحاظ فکری تا پایین ترین سطوح جامعه تنزل می‌یابند. افراد بر خلاف رسالت و وظایف قانون گذاری خود با وعده احداث پل، جاده و کارخانه و سایر امور عمرانی، در درون موکلین خود چنان توقعات و انتظاراتی به وجود می‌آورند که خود نیز به آن باورمند و معتقد می‌شوند.

سرمقاله ابتکار اظهار نظر کرده برای پرهیز از ورود نمایندگان به حیطه بویی گرایی و وقوف و غوطه ور شدن در آن، ابتدا باید بومی گزینی را حذف نمود و انتخاب نمایندگان را از سطح شهر و شهرستان به سطح استان ارتقا داد . اصلاح سیستم انتخابات کشور و تغییر بومی گزینی و تبدیل آن به استانی شدن به فرآیند تشکیل مجلس واقعی ، با کیفیت تاثیر گذاری بالایی می‌انجامد که از شان و منزلت ویژه ای برخوردار است . در طرح استانی شدن مجلس افراد دون پایه و ناکارآمد از دور خارج شده و کسانی انتخاب می‌شوند که دارای برجستگی و قدرت عرض اندام در گستره استانی و یا ملی هستند.

"وزارت بهداشت درست نمی گوید"

انوشیروان محسنی بندپی در مقاله ای در آرمان نوشته در سال گذشته میزان مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا طبق آمار ارائه شده از سوی مراکز علمی، میزان فوت را 1400 نفردر ماه و شانزده هزار نفر در سال بیان کرده بود. وزارت بهداشت آمار درستی در خصوص میزان مرگ و میر و تلفات ناشی از آلودگی هوا در اختیار مراکز پژوهشی و رسانه‌ها قرار نمی‌دهد اما آمار مراکز دیگر را تکذیب می کند.

به نظر این نماینده مجلس عموما تحقیقات در استخراج آمار تلفات آلودگی هوا کار سختی است زیرا آلودگی‌هوا همیشه نقش جانبی در فوت‌ها و بروز بیماری‌ها دارد. تحقیقات نشان می‌دهد آلودگی هوا بر سقط جنین، تشدید بیماری های قلبی، مشکلات بیماران تالاسمی و تشدید سرطان ریه موثراست و به نظر می‌رسد مرگ ناشی از وجود بیش از حد منوکسیدهای کربن که به جای اکسیژن در ریه ایجاد خفگی می‌کند و اعداد و آمار اعلامی نگران‌کننده و هشداردهنده است. به همین دلیل وزارت بهداشت این مطلب را دلیلی برای عدم ارائه آمار مرگ و میرها در این خصوص عنوان کرده است. اینکه بگوییم نیروی انتظامی، شهرداری، وزارت صنایع و یا سازمان محیط زیست مقصر است و دنبال مقصر بگردیم کار درستی نیست.

اما به نوشته آرمان مجلس می‌تواند با جدی قلمداد کردن این موضوع از مسئولین در وزارت بهداشت برای ارائه آمار مرگ ومیر بر اثر آلودگی هوا که نقش مهمی در یافتن راه چاره ای برای این موضوع باشد را پیگیری نماید و همچنین کار مسئولین اجرایی در سازمان محیط زیست را بررسی و ضمن تذکر و اجبار مبنی بر ارائه راهکار موثر در این باره هشدار دهد.

دیپلماسی انرژی و مقایسه ایران با ترکمنستان

آفرینش نوشته تا چند سال گذشته کمتر کسی در ایران به نقش خزنده و پیش رونده ترکمنستان در بازار تعاملات انرژی جهان اذعان داشت اما اینک به نظر می‌رسد دیپلماسی پررنگ و موفق ترکمن ها در حوزه انرژی نه تنها کارشناسان خارجی بلکه بسیاری را در ایران نیزبه این نکته معتقد ساخته است که ترکمنستان از حداکثر پتانسیل های خود در بازار منطقه ای و بین المللی انرژی استفاده کرده و خود را در جایگاه یک رقیب مهم و تاثیر گذار در حوزه صادرات گاز برای کشورهای مسیر روسیه و ایران در آورده اند.

به نوشته علی رمضانی در این مقاله هر چند ترکمنستان و ایران هر دو عضو سازمان نوبنیاد کشور های صادر کننده گاز به شمار می‌روند اما پتانسیل صادراتی و حجم منابع گازی ایران با ترکمنستان غیر قابل مقایسه است چه اینکه کشور ما با داشتن حداقل 17 در صد منابع گازی جهان در واقع دومین دارنده ذخایر گازی جهان است اما ترکمنستان در واقع جایگاه پنجم جهانی قرار دارد در این حال ترکمن ها در دوره به قدرت رسیدن رئیس جمهور جدید «قربان قلی بردی محمد اف» و سیاست متنوع سازی صادرات و رها شدن از نگاه تک محوری صادرات به روسیه در دو سال گذشته پیشرفت‌های چشمگیری را در حوزه انرژی داشته اند به گونه ای که امروزه به عنوان رقیبی مهم برای آینده صادرات گاز ایران در آمده اند.

سرمقاله آفرینش به این نتیجه رسیده که ایران بیشتر از هر چیزی به واردات گاز از ترکمنستان دست زده در حالی که دولت گر چه در چند سال گذشته کوشیده است تا سرمایه گذاری خارجی را در منابع گازی تشویق کند و به سرمایه گذاری های داخلی نیز در این حوزه بویژه در پارس جنوبی دست زند اما واقعیت ان است که باتوجه به منابع و پتانسیلهای گازی کشور مانتوانسته ایم نقشی چشمگیر در صاردات گاز در منطقه و جهان داشته باشیم و به طور مثال بازار های مهمی همچون بازار هند رادر رقابت با ترکمنستان از دست داده ایم .

اول هزینه‌ها و اینک درآمدهای دولت‌

پویا نعمت‌اللهی‌ در سرمقاله جهان صنعت نوشته اگر ترتیب دولت را در طرح تحول قبول داشته باشیم، باید بعد از یارانه‌ها به سراغ بخش‌های مالیات، بانکی نظام ارزی، گمرک، بهره‌وری و نظام توزیع برود. پس باید در آینده شاهد تغییر و تحولاتی در سایر بخش‌های اقتصادی باشیم، به نظر می‌رسد در این‌باره، دولت با هوشیاری بعد از تعیین‌تکلیف هزینه‌های خود (یارانه‌ها) باید به سراغ درآمدهای خود برود و فکری به حال افزایش درآمدها از مسیر مالیات‌ها بکند. اما با کدام احکام و مستندات.

نویسنده مقاله با تاکید بر این که آماربه اندازه‌کافی گویاست نوشته سهم مالیات‌های غیرمستقیم به‌نسبت مالیات‌های مستقیم در سال‌حدود 55 درصد و در سال 1386 حدود 51 درصد و در سال 1387 حدود 43 درصد بوده است. بر اساس بودجه مصوب کشور این رقم در سال 1388 قرار بوده که حدود 55 درصد باشد اگر این مبالغ را در کنار هزینه‌های جاری دولت مقایسه کنیم متوجه می‌شویم که سهم مالیات‌ها در تامین این هزینه به طور متوسط از سال 84 تا 1388 حدود 45 درصد بوده است.

نتیجه گیری سرمقاله جهان صنعت این است که مولفه اصلی بودجه دولت، چیزی جز درآمدهای نفتی نیست به عبارت دیگر، سیاست‌های مالی دولت (اعم از کمی و کیفی) از عاملی تاثیر می‌پذیرد که در حیطه کنترل مدیریت اقتصادی کشور قرار ندارد. دقیقا به خاطر همین وضعیت است که لزوم تسریع در چاره‌سازی دولت برای سایر محورهای طرح تحول اقتصادی هم قابل‌طرح و پرسشگری است.