نگاهی به چند رویداد شاخص ادبی در سال ۲۰۱۰

Image caption ماریو وارگاس یوسا در مراسم بزرگداشتش در خانه ادبیات پرو، پس از دریافت جایزه نوبل

در دنیای ادبیات، آغاز سال ۲۰۱۰ با پایان زندگی جی. دی. سالینجر، نویسنده گوشه‌گیر رمان ناتوردشت همراه شد و با درگذشت نویسندگان دیگری از جمله ژوزه ساراماگو، نویسنده پرتغالی رمان کوری، ادامه یافت.

در این سال ماریو وارگاس یوسا، نویسنده متولد پرو که تابعیت اسپانیایی نیز دارد، نوبل گرفت و نویسندگان شاخص دیگری برنده مهم‌ترین جوایز ادبی دنیا از جمله بوکر، گنکور، و پرنس استوریاس شدند.

در سال ۲۰۱۰ خیلی از نویسندگان صاحب نام همچون مارتین ایمیس، تی سی بویل، پیتر کری، استیون کینگ، دن دلیلو، پل آستر، فیلیپ راث و جویس کرول اوتس کتابی تازه‌ وارد سبد خرید علاقه‌مندان ادبیات کردند. سال ۲۰۱۰ پستی و بلندی‌های خودش را داشت اما مهم‌تر از همه نشان داد که هنوز در گوشه و کنار این دنیا آدم‌های زیادی مشتاق نوشتن داستان های تازه اند، و اشتیاق خوانندگان هم برای خواندن داستان های تازه، کم نشده است.

در زیر برخی از رویدادهای سال ۲۰۱۰ را مرور می کنیم.

درگذشت جی‌. دی.‌ سالینجر؛ خالق ناتوردشت

Image caption سلینجر با ناتور دشت به شهرت جهانی رسید

جی‌. دی. سالینجر نویسنده‌ آمریکایی ناتور دشت در نود و یک سالگی در ژانویه سال ۲۰۱۰ درگذشت. وی که در چهل‌وپنج سال پایانی عمر خود اثر تازه‌ای منتشر نکرد، به گوشه‌گیری شهرت داشت، با جدیت تمام حریم خصوصی‌اش را برای سال‌های متمادی محافظت کرد و نگذاشت جزئیات نحوه زندگی‌ و آداب و معاشرتش برای دوستدارانش فاش شود. دور خانه اش در شهر کورنیش ایالت نیوهمپشایر آمریکا حصار کشید تا کسی از دیوار خانه‌اش بالا نرود و گاهی هم با دولول به استقبال علاقه‌مندانی می رفت که برای اینکه حتی برای یک لحظه این نابغه‌ی داستان‌نویسی آمریکا را ببینند، به در خانه اش می رفتند.

سالینجر نخستین اثرش را با نام ناتور دشت در سال 1951 منتشر کرد، اثری که به یکی از مهم‌ترین رمان‌های قرن بیست میلادی تبدیل شد.

با این همه، سالینجر برای چاپ ناتور دشت با مشکلات زیادی روبرو بود و ناشران زیادی همچون انتشارات بانفوذ هارکورت قبول نکردند که آن را چاپ کنند. هارکورت گفته‌ بود که ناتور دشت بیشتر به کتاب کودکان شباهت دارد تا یک کتاب جدی بزرگسالان.

سالینجر پس از ناتور دشت تعدادی داستان کوتاه نوشت و آن‌ها را عمدتا در هفته‌نامه نیویورکر منتشر کرد اما پس از چندی، از انتشار داستان تازه دست کشید و از جامعه ادبی آمریکا فاصله گرفت.

پس از مرگ سالینجر، یکی از دوستان نزدیکش به نام لیلیان راث در هفته‌نامه نیویورکر مطلبی نوشت و تا حدودی پرده از راز گوشه‌گیری سالینجر برداشت.

به گفته خانم راث که چندین عکس تازه هم از سالینجر برای نخستین بار در نیویورکر منتشر کرد، سالینجر آدمی منزوی نبود اما قانون خودش را برای زندگی کردن داشت و از هیاهوی تصنعی دوری می‌کرد.

درگذشت ژوزه ساراماگو؛ خالق رمان کوری

Image caption ساراماگو برای رمان کوری برنده جایزه ادبی نوبل شد

ژوزه ساراماگو، نویسنده سرشناس پرتغالی رمان کوری، هم از جمله کسانی بود که در سال ۲۰۱۰ چشم از جهان فروبست.

وی که در سال 1998 جایزه نوبل ادبیات را از آن خود کرده بود، آثارش به بیش از بیست و پنج زبان دنیا از جمله فارسی ترجمه شده و بیش از دو میلیون نسخه از آثارش به فروش رفته است.

ساراماگو به خدا اعتقاد نداشت و تمایلات لیبرال کمونیستی داشت.

وی رمان کوری را در سال 1995 منتشر کرد و انتشار آن تاثیر شگرفی در جهانی‌شدنش داشت. کوری نوبل ادبیات را برای نخستین بار نصیب یک نویسنده پرتغالی کرد، رمانی که به سرعت به زبان‌های مختلف ترجمه و با اقبال خوبی مواجه شد.

ساراماگو 9 سال پس از کوری کتابی نوشت به نام بینایی که به اعتقاد بسیاری از منتقدان، مکمل کوری شد.

بینایی که سیاسی‌ترین رمان ساراماگوست، در ابتدا به قول نویسنده آن، قرار نبود که دنباله‌رو کوری باشد اما ناخودآگاه این ویژگی را پیدا کرد.

ساراماگو سالیان پایانی عمرش را در اسپانیا گذراند و از منتقدان سیستم سیاسی دموکراسی بود. ساراماگو اعتقاد داشت که دموکراسی به بن‌بست رسیده و چاره دیگری باید اندیشید.

اهدای نوبل ادبیات به ماریو وارگاس یوسا

آکادمی سوئدی نوبل در سال ۲۰۱۰ جایزه‌ ادبیات خود را به ماریو وارگاس یوسا نویسنده هفتاد و چهار ساله اهدا کرد؛ نویسنده‌ای که مخاطبان ادبیات سال‌های سال پیش از این انتظار داشتند این جایزه ادبی را از آن خود کند.

Image caption بعد از بیست سال، جایزه ادبی نوبل نصیب یک نویسنده اسپانیایی زبان شد

وارگاس یوسا که در کنار گابریل گارسیا مارکز از بزرگان ادبیات آمریکای لاتین است، توانست جایزه نوبل را پس از سه دهه به این خطه‌ از دنیا ببرد.

وارگاس یوسا نویسنده رمان‌های تاثیرگذاری چون گفت‌وگو در کاتدرال بیش از سی اثر در کارنامه‌ی ادبی خود دارد و آثارش به سی‌ودو زبان از جمله فارسی ترجمه شده است.

آکادمی نوبل حین اهدای این جایزه به وارگاس یوسا، وی را به خاطر «به‌تصویر کشیدن ساختار قدرت» و «تصاویر بلامنازع مقاومت‌ها و شکست‌ها و دگرگونی‌های فردی» ستود و وی را «داستان‌سرایی سرآمد» توصیف کرد.

وارگاس یوسا نویسندگی را در جوانی از روزنامه‌نگاری شروع کرد و بعدها به همراه دوست چندین و چند ساله‌اش گارسیا مارکز از هواداران فیدل کاسترو رهبر کوبا شد اما چندی بعد از به‌قدرت رسیدن کاسترو، وارگاس یوسا مسیر سیاسی خود را به کلی از چپ‌ها دور کرد و تمایلات لیبرال پیدا کرد.

یوسا که به یکی از سیاسی‌ترین نویسندگان دنیا مشهور است، حتی خود را در مقطعی از زندگی نامزد انتخابات ریاست جمهوری پرو کرد اما پس از شکست در انتخابات از سیاست فاصله گرفت و بعدها اعتراف کرد که از سیاست درس آموخته اما ترجیح می‌دهد که نویسنده باشد تا سیاستمدار.

وی در سالیان خفقان سیاسی پرو به اسپانیا مهاجرت کرد و شهروند اسپانیا شد و بعدها اوقات زیادی را در مادرید، پاریس، لندن و گاهی هم لیما، پایتخت پرو، گذراند.

سیاست و جوامع دیکتاتورزده از مهم‌ترین موضوعات رمان‌های یوساست و سال‌های سگی، جنگ آخر زمان و سور بز از دیگر آثار به‌یادماندی اوست.

انتشار خودزندگی‌نامه‌ مارک تواین صد سال پس از مرگش

Image caption مارک تواین وصیت کرده بود کتابش درست صد سال پس از مرگش منتشر شود

مارک تواین، خالق شاهکارهایی همچون ماجراهای هاکلبری فین، ماجراهای تام سایر و شاهزاده و گدا وصیت کرده بود که زندگی‌نامه‌ای که از زندگی خویش نوشته، صد سال پس از مرگش برای نخستین بار منتشر شود.

به همین ترتیب نخستین جلد از این مجموعه سه‌جلدی در ماه تولدش در نوامبر در صدمین سال پس از مرگش توسط انتشارات دانشگاه کالیفرنیا منتشر شد.

این کتاب تحت نظر کتابخانه بنکرافت دانشگاه کالیفرنیا ویرایش شده است.

تواین همچنین وصیت کرده که دومین جلد از این مجموعه، ۲۵ سال پس از جلد نخست و جلد سوم آن نیز ۲۵ سال پس از جلد دوم انتشار یابد.

خودزندگی‌نامه مارک تواین به سبک زندگی‌نامه‌های معمول نوشته نشده است و بیشتر مجموعه حکایات از اتفاقاتی است که در طول زندگی برای این نویسنده آمریکایی رخ داده است.

جار و جنجال جاناتان فرنزن در دنیای ادبیات

Image caption اپرا وینفری رمان آزادی را شصت و چهارمین کتاب برگزیده کلوپ اپرا معرفی کرد.

جاناتان فرنزن، نویسنده خوش‌اقبال آمریکایی، با انتشار رمان تازه خود به نام آزادی جاروجنجال زیادی در سال ۲۰۱۰ به‌پا کرد. مجله تایم چهره فرنزن را روی جلد خود برد و بدین ترتیب، وی نخستین نویسنده زنده‌ای شد که در یک‌ دهه اخیر روی جلد تایم می‌رود. رمان‌نویسان نامداری همچون گونتر گراس، جورج اورول، جان آپدایک و جی‌دی‌ سالینجر از دیگر نویسندگانی اند که تایم چهره آن‌ها را روی جلد خود برده است. پیش از این استفن کینگ در سال ۲۰۰۰ بر روی جلد تایم رفته بود.

آزادی که اندک مدتی پس از انتشارش، تا هفته‌ها جز لیست پرفروش‌ترین رمان‌های آمریکا قرار داشت، با واکنش مثبت منتقدان ادبی آمریکا مواجه شد و نشریات معتبری همچون نیویورک‌تایمز و نیویورکر، هفته‌ها پیش از انتشارش درباره آن مطلب نوشتند.

آزادی به یکی از استثناهایی تبدیل شد که پیش از انتشارش مورد توجه ویژه جامعه‌ی ادبیات قرار گرفت. باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده از شخصیت‌هایی بود که آزادی را همچون منتقدان ادبی پیش از انتشارش خواند.

فرنزن پیش از آزادی با رمان اصلاحات که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد، مقبولیت خوبی به‌دست آورد اما آزادی، رمانی که فرنزن نزدیک به 9 سال برای نوشتنش وقت گذاشته، حالا جایگاه او را در ادبیات آمریکا تثیبت کرده است.

اهدای جایزه ادبی گنکور فرانسه به میشل ولبک

Image caption میشل ولبک با رمان نقشه و قلمرو جایزه گنکور گرفت

کشور فرانسه جایزه‌ی گنکور، مهم‌ترین جایزه ادبی خود را در سال 2010 به میشل ولبک اهدا کرد. ولبک که به اعتقاد بسیاری سرشناس‌ترین نویسنده زنده فرانسه است، گنکور را به‌خاطر انتشار کتاب جنجالی نقشه و قلمرو از آن خود کرد.

وی پیش از این نامزد معتبرترین جوایز ادبی فرانسه بود و علاوه بر نویسندگی در دنیای سینما هم فعالیت کرده است.

ولبک شهرت جهانی خود را مدیون رمان ذره ذره شده است، رمانی که به‌خاطر اشارات بی‌پروای جنسی‌ هنوز به زبان فارسی ترجمه نشده است.

ولبک علاقه‌مندان بیشماری در دنیا دارد اما منتقدانش او را نویسنده‌‌ای گستاخ و زن‌ستیز توصیف می‌کنند. وی همچنین به‌خاطر اظهارنظرش درباره اسلام مورد انتقاد قرار گرفته است.

ولبک همچنین به‌خاطر رمان سکو مورد غضب مادرش قرار گرفت، به‌طوری که مادرش بعدها علیه او کتابی نوشت و او را دروغ‌گو خواند و طفیلی لقب داد.

ولبک پیش از این در سال 1998 و 2005 نامزد گنکور شده بود. گنکور از قدیمی‌ترین جوایز ادبی فرانسه است و ارزش مالی اندکی به اندازه ده یورو دارد.

اهدای جایزه ادبی بوکر به هوارد جیکوبسون؛ نویسنده بریتانیایی

Image caption هوارد جیکوبسن جایزه بوکر 2010 را برد

هوارد جیکوبسون نویسنده‌ و روزنامه‌نگار بریتانیایی در سال 2010 جایزه پنجاه‌ هزار پوندی ادبی "من بوکر" را از آن خود کرد و نخستین نویسنده‌ای شد که این جایزه‌ معتبر 42 ساله را نصیب یک رمان طنز می‌کند.

جیکوبسون نویسنده 68 ساله‌ای است که از پیشکسوتان ادبیات طنز بریتانیا محسوب می‌شود، اما تاکنون جایزه ادبی قابل توجهی را از آن خود نکرده بود.

جیکوبسون جایزه بوکر را به خاطر نوشتن کتاب سئوال فینکلر نصیب خود کرد. این رمان درباره زندگی سه دوستی است که دو نفر از آن‌ها یهودی‌اند و نفر سوم هم آرزوی یهودی بودن در سر دارد.

سر اندرو موشن، رئیس هیئت داوران این جایزه گفت:«تصمیم ساده‌ای بود. این کتاب جایزه را برد چون بهترین کتاب بود. انتظار دارید که کتاب هوارد جیکوبسون زیرکانه و خنده‌دار باشد و سئوال فینکلر هم زیرکانه نوشته شده و هم خنده‌دار است. اما در عین حال رمانی بسیار جذاب و مالیخولیایی است، رمانی خنده‌دار اما خنده‌ای در تاریکی.»

جیکوبسون حین دریافت بوکر به شوخی گفت که قصد دارد با پنجاه هزار پوند این جایزه برای همسرش کیف‌دستی تازه‌ای بخرد.

نیویورکر و ارائه لیست بیست نویسنده‌ی برتر زیر چهل سال

Image caption شماره ویژه نیویورکر با معرفی 20 نویسنده خوش آینده زیر 40 سال

هفته‌نامه نیویورکر که از معتبرترین نشریات ادبی دنیاست، در ماه ژوئن سال 2010 لیستی از بیست نویسنده برتر زیر چهل سال ارائه کرد که به اعتقاد کارشناسان این نشریه نقش مهمی در آینده ادبیات دنیا بازی خواهند کرد.

پیش از این نیویورکر در سال ۱۹۸۳ نام مارتین ایمیس و ایان مک‌یوان، دو نویسنده مشهور انگلیسی، را در لیست رمان‌نویسان برتر بریتانیا قرار داده بود و در سال ۱۹۹۹ هم لیست مشابهی از بهترین نویسندگان ‌آمریکایی زیر چهل سال ارائه کرده بود که نام نویسندگانی چون جومپا لاهیری نویسنده مجموعه داستان مترجم دردها و دیوید فاستر والاس در آن ذکر شده بود.

چیماماندا نگزی آدیچی، نویسنده‌ی ۳۲ ساله‌ی نیجریه‌ای یکی از بیست نویسنده‌ای است که به اعتقاد کارشناسان این لیست، آینده روشنی در ادبیات دنیا خواهد داشت.

کریس آدریان، نویسنده‌ی ۳۹ ساله آمریکایی، دنیل آلارکون، نویسنده‌ی ۳۳ ساله‌ی پرویی، جاشوا فریز، نویسنده ۳۵ ساله آمریکایی، یان لی، نویسنده‌ی سی‌وهفت ساله چینی، و نل فرودنبرگر، نویسنده ۳۵ ساله آمریکایی از دیگر چهره‌های این لیست بیست‌تایی هستند.

اهدای جایزه پرنس استریاس اسپانیا به نویسنده‌ای لبنانی

Image caption امین مالوف در سال 1993 برنده جایزه جایزه گنکور فرانسه نیز شد.

کشور اسپانیا در سال ۲۰۱۰ مهم‌ترین عنوان ادبی خود را به نویسنده‌ای لبنانی داد. امین مألوف ۶۱ ساله با دریافت جایزه پنجاه‌هزار یورویی پرنس استریاس توانست نام خود را در کنار بزرگانی چون ماریو وارگاس یوسا، دوریس لسینگ، آرتور میلر، پل استر و گونتر گراس در لیست برندگان این جایزه قرار دهد.

امین مألوف که کتاب‌هایش در کشور فرانسه با اقبال خوبی روبروست، در بیروت به‌دنیا آمده و با وجودی که زبان مادری‌اش عربی ا‌ست، به فرانسه می‌نویسد.

وی نویسندگی را با نوشتن در چند روزنامه عربی از جمله النهار لبنان شروع کرد و سپس به رمان‌نویسی روی آورد.

مألوف در سال ۱۹۹۳ جایزه ادبی گنکور فرانسه را از آن خود کرد و رمان سمرقند وی به چندین زبان از جمله انگلیسی انتشار یافت.

مطالب مرتبط