مخالفت مجمع‌تشخیص مصلحت با برنامه افزایش جمعیت دولت

آیت الله خمینی
Image caption سیاست کنترل جمعیت پس از انقلاب اسلامی، با موافقت آیت الله خمینی و در اواخر عمر او از سرگرفته شد

مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران که مسئولیت تصمیم‌گیری در سیاست های کلان داخلی و خارجی و اختیار نظارت بر عملکرد قوای سه گانه را در اجرای سیاست های کلی این کشور داراست، سیاست دولت محمود احمدی نژاد را در تشویق به افزایش جمعیت رد کرده است.

رضا صالحی امیری یک عضو مرکز تحقیقات وابسته به مجمع تشخیص مصلحت به ایلنا، خبرگزاری کار ایران گفته است که بر اساس تحقیقات انجام شده در مجمع، نظریه تشویق به افزایش جمعیت در ایران، با محاسبات علمی رد شده است.

محمود احمدی نژاد، طی یک سال گذشته، چند بار از سیاست های کنترل جمعیت در دولت های پیشین ایران انتقاد کرده و گفته است: "غربی ها از ترس اینکه جمعیت ما به کشورهایشان سرازیر شود و آن ها را با مشکل رو به رو کند، پیشنهاد کنترل جمعیت به دیگر کشورها می دهند."

به نظر کارشناسان، یکی از اهداف طرح اهدای یک میلیون تومان به نوزادان را که از نیمه سال جاری خورشیدی آغاز شده، افزایش جمعیت است.

گفته های آقای احمدی نژاد درباره لزوم تغییر سیاست کنترل جمعیت در ایران تاکنون با انتقاد شماری از نمایندگان مجلس این کشور هم رو به رو شده اما اکنون مجمع تشخیص مصلحت هم مخالفت خود را با این طرح اعلام کرده است.

رضا صالحی، معاون پژوهش های فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع، اعلام کرده که شعار «دو بچه کافی است» نباید کنار گذاشته شود و پژوهشگران مجمع تشخیص مصلحت، افزایش جمعیت ایران را به عنوان یک راهبرد منطقی برای حل مشکلات رد کرده اند.

مخالفت ها تاکنون در قالب مشورت و توصیه ارئه شده و الزامی عملی برای دولت به همراه نداشته است.

به این ترتیب سیاست کنترل جمعیت در ایران که آقای احمدی نژاد آن را "اشتباه" می خواند، هنوز به طور قانونی ادامه دارد.

سیاست کنترل جمعیت و تنظیم خانواده که همزمان با انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 متوقف شده بود، بار دیگر در اواخر عمر آیت الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی و با تایید شخص وی از سرگرفته شد.

مقام های مذهبی و سیاسی ایران در سال های نخست جمهوری اسلامی شهروندان این کشور را تشویق به افزایش جمعیت کردند اما در جریان اولین سرشماری جمعیت پس از انقلاب اسلامی که در سال 1365 انجام شد، معلوم شد که رشد جمعیت کشور به رقم خیره کننده نزدیک به 4 درصدی رسیده است.

ادامه جنگ ایران و عراق، نارسایی های ناشی از تحریم های اقتصادی، محدودیت دولت در تامین نیازهای بهداشتی و آموزشی جمعیت رو به گسترش، مشکلات کشور را با جوان شدن جمعیت به طور فزاینده ای در افزایش می داد.

علیرضا مرندی، وزیر بهداشت در دولت های پیشین ایران مجری طرح تنظیم خانواده پس از انقلاب اسلامی و از منتقدان اظهارات اخیر آقای احمدی نژاد درباره نفی کنترل جمعیت است.

او چندی پیش در گفت و گو با خبرگزاری ایسنا، خاطرات خود را درباره اجرای این طرح بازگو کرد.

Image caption مجمع تشخیص مصلحت نظام می گوید سیاست کنترل جمعیت باید ادامه پیدا کند

آقای مرندی در دولت میرحسین موسوی و سال های اوج جنگ ایران و عراق مدتی معاون وزیر بهداشت و درمان بود و سپس به عنوان وزیر انتخاب شد و این سمت را تا پایان دور دوم ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی حفظ کرد.

"در آن زمان که معاون وزيربهداشت بودم . با وزير محترم وقت در زمينه‌ كنترل جمعيت مذاكره و مكاتبه كردم، حتی وقتي ديدم اين مذاكرات و مكاتبات به جايي نمي‌رسد با اين كه خلاف قوانين اداری بود، مستقيم به عنوان معاون بهداشت وزارتخانه به نخست وزير وقت نامه نوشتم و كنترل جمعيت و مشكلاتی كه عدم كنترل جمعيت برای كشور ايجاد مي‌كرد را مطرح كردم، با توجه به اين كه اين پيگيری ‌ها به جايی نرسيد وقتی وزير شدم مكاتبات را ادامه دادم، باز هم به جايی نرسيد و مورد توجه دولت قرار نگرفت."

به گفته آقای مرندی، روزی که مسعود روغنی زنجانی، وزير برنامه و بودجه وقت در جلسه هیات دولت مشكلات اقتصادی را مطرح كرد، او هم مشکل افزایش جمعیت و ضرورت کنترل آن را پیش کشید.

"مساله كنترل جمعيت و سياست تنظيم خانواده‌ و نامه‌هايي كه نوشته بودم را مطرح كردم و گفتم الان زمان اين بحث است، بالاخره با اصرار زياد بحث را ادامه دادم،‌ دوستانی كه حرفم را قبول داشتند، ساكت بودند و كسی از من در جلسه هيات دولت دفاع نكرد، اما عده‌ای كه نظر مخالف داشتند، نظرات‌شان را ارائه كردند، زمانی كه می ‌خواستند بحث را خاتمه دهند اصرار زيادی كردم تا رای گيری شود كه بالاخره نخست وزير وقت با بي‌ميلی رای گرفت و با كمال تعجب نصف به اضافه يك به نفع كنترل جمعيت و تنظيم خانواده‌ رای دادند و سياست تنظيم خانواده و كنترل جمعيت در دولت تصويب شد."

تا پیش از آن بنابر برخی باورهای سنتی در ایران تنظيم خانواده‌ كاری خلاف شرع و حتی حرام تلقی می شد. پیشبرد این برنامه پس از انقلاب اسلامی که افزایش جمعیت کشور مسلمان از سوی حاکمان به عنوان ارزش تبلیغ می شد، کاری دشوارتر هم بود.

Image caption محمود احمدی نژاد می گوید سیاست کنترل جمعیت در دولت های پیشین اشتباه بوده

به گفته وزیر بهداشت وقت ایران، این موضوع برای یافتن راه حلی با آیت الله خمینی در میان گذاشته شد.

"بالاخره در كمال نااميدی از اين كه هيچ راهي نبود، خدمت حضرت امام خمينی نامه نوشتم و دغدغه‌هايی كه از عدم اجراي سياست تنظيم و خانواده و كنترل جمعيت داشتم را خدمت ايشان مطرح كردم . . . فكر مي‌كنم آن زمان جواب نامه را به آقای انصاری كه در دفتر ايشان كار می ‌كرد نوشتند و در كمال تعجب من، ايشان فرموده بودند رشد جمعيت و تنظيم خانواده‌ مساله بسيار مهمی است كه بايد در محافل علمی و دانشگاهی و رسانه‌ای مورد بحث و بررسي قرار گيرد."

پس از موافقت آیت الله خمینی با موضوع تنظیم خانواده، لايحه‌ای از سوي وزارت بهداشت به هيات دولت و پس از تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارائه شد.

با تصويب مجلس، قانون تنظیم خانواده و کنترل جمعیت شکل گرفت و با شعار "دو بچه کافی است" و "زندگی بهتر، فرزند کمتر" به اجرا درآمد.

بر اساس این قانون، امتیاز هایی چون بیمه، مرخصی زایمان، پرداخت هزینه نگهداری و حق اولاد به فرزند چهارم تعلق نمی گیرد و دولت هيچ‌گونه حمايت مالی و بهداشتی و درمانی از او نخواهد کرد.

اما حالا بعد از گذشت دو دهه از اعمال سیاست کنترل جمعیت و تنظیم خانواده در ایران آقای احمدی نزاد می گوید اجرای شعار دو بچه کافی است به این معنا است که 40 سال دیگر نامی از ملت ایران باقی نمی ماند.

آقای احمدی نژاد می گوید که امکانات کشور در حال حاضر جوابگوی جمعیت یکصد و پنجاه میلیونی هم هست.

منتقدان این دیدگاه از نمایندگان مجلس تا مجمع تشخیص مصلحت اما حالا به صدا درآمده اند.

مسعود پزشکیان، وزیر بهداشت در دولت محمد خاتمی و نماینده فعلی مجلس می گوید باید برای جلوگیری از اجرای تصمیم های اشتباه وارد مبحث شد و جلوی آن را گرفت.

آقای پزشکیان می گوید دولت مشکلات افراد بیکار را حل کند، جمعیت صد میلیونی پیشکش.