باغ وحش تهران؛ خبری از غرش شیرها نیست

تصویر دو شیر ماده
Image caption اخبار ضدو نقیضی در مورد مرگ چند قلاده شیر در باغ وحش تهران منتشر شده است

با انتشار اخبار ضد و نقیض درباره مرگ یکی از شیرهای باغ وحش تهران بر اثر ابتلا به بیماری مشمشه، نگرانی از مرگ گربه سانان بزرگ این باغ وحش، همچنان در صدر خبرهای زیست محیطی ایران قرار دارد.

در حالی که امیر الهامی، مدیر باغ وحش تهران امروز (چهارشنبه ۲۲ دی - ۱۲ ژانویه) به خبرگزاری فارس گفته که "هیچ یک از حیوانات باغ وحش تلف نشده اند،"هوشنگ ضیایی، از مشاوران سازمان حفاظت محیط زیست ایران به همین خبرگزاری گفته که دست کم یکی از شیرهای باغ وحش تهران، سه روز پیش تلف شده است.

آقای الهامی در این مورد به خبرگزاری ایلنا گفته است که ادعای مشاور سازمان حفاظت محیط زیست درباره مرگ یکی از شیرهای باغ وحش تهران، در پی آن صورت گرفته است که آقای ضیایی به هنگام بازدید از باغ وحش، یکی از شیرها را که تنها به خاطر انجام آزمایشات پزشکی بیهوش شده بود، مشاهده کرده است.

با این وجود، تعطیلی موقت باغ وحش تهران، قرنطینه کامل حیوانات مقیم این باغ وحش و اخبار مربوط به اختلاف نظر کارشناسی و دعوای حقوقی میان نهادهای زیست محیطی و دامپزشکی، همگی نشان از آن دارند که با گذشت چندین روز از مرگ یک قلاده از ببرهای روسی، هنوز مشکلات بهداشتی جدی، گریبانگیر تنها باغ وحش پایتخت است.

احتمال 'غرامت خواهی' باغ وحش ارم از سازمان حافظت محیط زیست ایران

حق نشر عکس Getty
Image caption بسیاری از طرفداران محیط زیست در جهان، خواستار برچیده شدن باغ وحش ها هستند

پس از انتشار خبر مرگ یک قلاده ببر نر روسی که با واکنش های فراوان همراه بود، باغ وحش تهران، سازمان حفاظت محیط زیست را که مجری طرح مبادله دو قلاده ببر روسی با دو قلاده پلنگ ایرانی بود، به عنوان نهاد مسئول حفظ جان ببرهای وارداتی معرفی کرد.

باغ وحش تهران، علت مرگ یکی از این دو حیوان کمیاب را به "کم توجهی" سازمان حفاظت محیط زیست و "تاخیر" این سازمان در اجرای برنامه انتقال ببرها به زیستگاه میانکاله مربوط دانست.

هشت ماه پیش و به هنگام ورود ببرهای مبادله شده، اعلام شده بود که یکماه پس از ورود این دو حیوان به ایران، آنها در زیستگاه میانکاله، واقع در شمال ایران، رها خواهند شد و با زاد و ولد خود، به نوعی جایگزین نسل منقرض شده ببر مازندران می شوند.

اکنون مدیر باغ وحش تهران می گوید که تاخیر در اجرای برنامه های سازمان حفاظت محیط زیست، مرگ یکی از دو ببر و تعطیلی موقت این باغ وحش به منظور جلوگیری از احتمال شیوع بیماری مشمشه، منجر به وارد شدن زیان های فراوان به باغ وحش تهران شده است.

آقای الهامی امروز (چهارشنبه) به خبرگزاری ایلنا گفت: "با توجه به اینکه ببرهای سیبریایی عامل اصلی شیوع بیماری و انتقال آن به شیرها بودند و در این مدت خسارات مالی زیادی بر باغ وحش تحمیل شده است، امکان درخواست غرامت از سازمان حفاظت محیط زیست وجود دارد."

'مشمشه در میان سگ و گربه های پایتخت شایع نشده است'

در همین حال، محمدرضا شیرزادی، رئیس اداره بیماریهای قابل انتقال میان انسان و حیوان، شایعه انتقال بیماری مشمشه و شیوع آن میان حیوانات شهری همچون سگ و گربه های تهران را تکذیب کرد.

آقای شیرزادی، امروز (چهارشنبه) به خبرگزاری ایلنا گفت: "هر حیوانی که گوشت الاغ آلوده به این بیماری را بخورد به بیماری مشمشه دچار می شود و سگ ها و گربه های شهری ایران به گوشت این حیوان دسترسی ندارند."

او همچنین با اشاره به ریشه شکل گیری چنین شایعاتی گفت: "این شایعات در پی مرگ ببر روسی منتشر می شود؛ در حالی که خبر مرگ ببر روسی در باغ وحش تهران بر اثر این بیماری (مشمشه) هنوز در حد یک احتمال است."

همزمان علی اکبر فرجی، مدیرکل اداره دامپزشکی استان تهران، از مشخص شدن علت اصلی مرگ ببر روسی در چند روز آینده خبر داده است.

آقای فرجی به خبرگزاری فارس گفت: "بدون شک اگر مسئولان دامپزشکی (از ابتدا) در جریان قرار می گرفتند، عدم سلامت تک سمی‌ها مشخص و به نوعی از این اتفاقات پیشگیری می‌شد."

به گفته آقای فرجی مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست و باغ وحش ارم، "هیچگاه" اداره دامپزشکی استان تهران را در جریان استفاده از گوشت تک سمی‌ها قرار نداده بودند.

این در حالی است که رئیس باغ وحش تهران گفته که "وظیفه نظارت بر سلامت گوشت الاغ ها بر عهده باغ وحش نیست و سازمان دامپزشکی موظف است در مبادی ورودی که این حیوانات و گوشتشان به شهرها وارد می شود بر سلامت آنها نظارت داشته باشد".

باغ وحش؛ محلی برای نمایش حیوانات یا مأمنی برای حفظ آنها

Image caption طرفداران محیط زیست می گویند که وجود باغ وحش ها و به نمایش عمومی گذاشتن حیوانات در این اماکن، ناقض حقوق حیوانات است

اخبار مربوط به مرگ و میر گربه سانان بزرگ در باغ وحش ارم، نام این مرکز نگهداری و نمایش عمومی حیوانات را در صدر اخبار زیست محیطی ایران قرار داده است.

همزمان بسیاری از فعالان محیط زیست و کارشناسان حیات وحش در ایران، با انتقاد از وضعیت نگهداری حیوانات در باغ وحش های ایران، خواستار توجه مسئولان به کیفیت بهداشتی این مراکز شده اند.

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در ایران، در این رابطه به بی بی سی فارسی گفت که نزدیک به ۲۸ باغ وحش در ایران وجود دارد و تقریبا هیچکدام از آنها از شرایط استاندارد برای نگهداری حیوانات وحشی برخوردار نیستند.

به گفته آقای کهرم، احداث و نگهداری باغ وحش در ایران همانند سایر نقاط جهان، فاقد درآمد زایی است و بدون حمایت نهادهای ذیربط، امکان توسعه و ارتقای کیفی این اماکن وجود ندارد.

این کارشناس محیط زیست برای تشریح نظر خود به باغ وحش های بزرگ و معروف دنیا نظیر باغ وحش شهر زوریخ (سوئیس) و باغ وحش شهر لندن (انگلستان) اشاره کرد و گفت: "باغ وحشی به بزرگی و شهرت باغ وحش زوریخ، تنها ۶۵ درصد از هزینه های خود را از محل فروش بلیط تامین می کند و باغ وحش بزرگ لندن هم چندی پیش با کمک یکی از شیوخ حوزه خلیج فارس توانست به حیات خود ادامه دهد."

آقای کهرم معتقد است که در شرایط موجود و با وجود مشکلات فراوان اقامتی و بهداشتی برای باغ وحش های ایران "عدم وجود" این مراکز بهتر از "ادامه فعالیتشان" است.

تلاش برای برچیدن باغ وحش ها و انتقال حیوانات این اماکن به محیط های طبیعی حفاظت شده، چند سالی است که در میان طرفداران محیط زیست در جهان رو به افزایش است.

طرفداران تعطیلی باغ وحش ها می گویند که رعایت نشدن استاندارهای ساخت و نگهداری محل حیوانات، اضطراب فراوان حیوانات ساکن باغ وحش ها بر اثر رویارویی با بازدید کنندگان و نادیده گرفتن حقوق حیوانات، از جمله دلایلی است که می تواند برچیده شدن باغ وحش ها را توجیه کند.