ایران در هفته‌ای که گذشت؛ یکم بهمن ۱۳۸۹

Image caption مهدی کروبی: "اعتراضات بعد از آخرین انتخابات ریاست جمهوری ایران، جنبشی عظیم و خودجوش بود"

انتقادها نسبت به "جریان حاکم"، انتقاد از برخی از چهره‌های سیاسی و شرایط اجتماعی و فرهنگی، انتقاد از افزایش شمار اعدام‌ها و توقف اجرای نمایش "هدا گابلر"، از مهم‌ترین خبرهای ایران در روزهای گذشته بودند. خبرهای مربوط به پاره‌ای از رخدادهای تأثیرگذار بر روابط ایران با برخی از کشورهای منطقه و جهان هم در رسانه‌ها بازتاب گسترده‌ای داشتند.

انتقاد از "جریان حاکم"

روز دوشنبه ۲۷ دی، مهدی کروبی، از رهبران مخالفان دولت ایران، در مصاحبه با پیش شماره بیستم روزنامه اینترنتی اعتمادملی، نیروهای جریان حاکم را به انحصارطلبی، تنگ‌نظری، اقتدارگرایی، حذف دیگران، تهمت‌زنی و افتراپراکنی متهم کرد و امنیتی کردن جامعه، بستن روزنامه‌ها، زندانی کردن دانشجویان، خبرنگاران و فعالان سیاسی و مدنی و حقوق بشر، بازنشستگی اجباری اساتید و وارد کردن نظامیان به انتخابات و فضای سیاسی کشور را مورد انتقاد قرار داد.

او اعتراضات پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران را یک "انفجار" و جنبشی عظیم و خودجوش توصیف کرد و آن را نتیجه بی‌توجهی حکومت به رای مردم دانست.

انتقاد از "تنگی فضا"

روز شنبه ۲۵ دی، محمود دعایی، مدیرمسئول روزنامه اطلاعات، در همایش نقش رسانه‌ها در تعامل با ایرانیان خارج از کشور، ایران را یکی از کشورهایی دانست که بیشترین ذخایر علمی و تکنولوژیکی خود را به خارج صادر کرده است و نخبگانی که از این کشور رفته‌اند، به سرمایه ارزشمندی برای کشورهای دیگر تبدیل شده‌اند.

مدیر مسئول روزنامه اطلاعات گفت: "برخی نخبگان ایرانی، خودشان رفتند و برخی دیگر به هر دلیلی کوچانده شدند. برخی نخبگان هم به این دلیل رفتند که فضای فکر و اندیشه برای آنها تنگ شده بود."

آقای دعایی روزنامه‌های کیهان و اطلاعات را دوقلوهای وابسته به نظام توصیف کرد که بنا به گفته او، اکنون یکی منشاء رحمانیت و صلح و صفاست و دیگری منشا جباریت است.

Image caption "در پانزده روز اول سال ۲۰۱۱ میلادی، دست‌کم ۴۷ نفر در ایران اعدام شده‌اند."

انتقاد از افزایش شمار اعدام‌ها

در اولین روز هفته، شانزدهم ژانویه، کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران، با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که در پانزده روز نخست سال ۲۰۱۱ میلادی، دست‌کم ۴۷ نفر در ایران اعدام شده‌اند.

براساس این بیانیه، در این مدت به طور متوسط هر هشت ساعت یک نفر در ایران اعدام شده است؛ روند افزایش شمار اعدام‌ها اخیرا "شتاب بی‌سابقه‌ای" داشته و قوه قضاییه ایران این اعدام‌ها را تحت هدایت سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی اجرا کرده است.

در این بیانیه همچنین به دلیل منتشر نشدن اسامی بسیاری از اعدام‌شدگان و اطلاعات مبهم و یا بعضا بی‌اطلاعی از روند رسیدگی به پرونده‌های اعدام‌شدگان، در خصوص روند قانونی مراحل دادرسی اظهار نگرانی شده بود.

روز چهارشنبه ۲۹ دی، بار دیگر پایگاه اطلاع‌رسانی دادسرای عمومی و انقلاب تهران با انتشار اطلاعیه‌ای از اجرای احکام اعدام ده نفر در زندان رجایی‌شهر کرج خبر داد. بنا بر این اطلاعیه، اعدام‌شدگان پیشتر در ارتباط با جرایم مربوط به مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.

انتقاد از توقف نمایش "هدا گابلر"

روز چهارشنبه ۲۹ دی، هیأت مدیره خانه تئاتر با انتشار بیانیه‌ای، توقف اجرای نمایش "هدا گابلر"، احضار کارگردان نمایش مذکور به دادسرای کارکنان دولت و بازپرسی از او را مورد انتقاد قرار داد.

در بخشی از این بیانیه آمده بود: "توقیف غیرمسئولانه نمایش هدا گابلر و جنجال‌سازی در برخی وب‌سایت‌ها و نشریات، تعمیم دادن نقدهای غیرکارشناسی و غیرمنصفانه به کل پیکره تئاتر، متزلزل ساختن امنیت شغلی و روحی هنرمندان تئاتر و در نهایت تضییع حقوق شهروندی، همه از مصادیق روش‌های فرهنگ‌ستیز و دور از تدبیر و درایتی است که میدان را برای هوچی‌گری غوغاسالاران باز می‌کند."

هدا گابلر نوشته هنریک ایبسن، که از ۱۵ دی‌ماه امسال به کارگردانی وحید رهبانی، در سالن چهارسو در تئاتر شهر، روی صحنه رفته بود، در پنجمین شب اجرا ناگهان متوقف شد.

Image caption خبرگزاری فارس نمایش "هدا گابلر" را ترویج اباحه‌گری و اختلاط زن و مرد توصیف کرده بود

ناظران، توقف اجرای این نمایش را در ارتباط با انتشار گزارش خبرگزاری فارس ارزیابی کردند. در گزارش خبرگزاری فارس این نمایش، ترویج اباحه‌گری، ابتذال و عادی‌سازی چندشوهری و اختلاط زن و مرد توصیف شده و "استفاده از نمادهای یک فرقه انحرافی موسوم به بردگی جنسی و فراماسونری" در این نمایش مورد انتقاد قرار گرفته بود.

به دنبال جلوگیری از اجرای نمایش هدا گابلر، بازیگران آن در نامه‌ای خطاب به بهزاد فراهانی، رییس هیأت مدیره انجمن بازیگران خانه تئاتر، خواهان احقاق حقوق خود و پیگیری انجمن بازیگران شدند و خانه تئاتر در نامه‌ای خطاب به محمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رسیدگی به مسایل پیش‌آمده در مورد این نمایش را درخواست کرد.

انتقاد از "جنتی"

روز یکشنبه ۲۶ دی، علی مطهری، نماینده اصولگرای منتقد دولت در مجلس شورای اسلامی در ایران، از احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان خواست که "به جای تحقیر مجلس به تقویت آن بپردازد."

تذکر علی مطهری به آن بخش از اظهارات دبیر شورای نگهبان اشاره داشت که پیشتر فراخواندن وزیران به مجلس شورای اسلامی برای پاسخگویی به پرسش‌های نمایندگان در شرایط کنونی را مورد انتقاد قرار داده بود.

در واکنش به اظهارات آقای جنتی، همچنین روز یکشنبه این هفته، علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی هم سوال و استیضاح را ابزار و حق قانونی نمایندگان دانست و تاکید کرد: "جایی که نمایندگان ضرورت می‌بینند، باید وارد عمل شوند و از وزرا سوال کنند. این یک وظیفه قانونی است و کسی نمی‌تواند مانع انجام وظایف قانونی نمایندگی شود."

از سوی دیگر، روز دوشنبه ۲۷ دی، مهدی کروبی در مصاحبه با روزنامه اعتمادملی، از آقای جنتی به خاطر درخواستش برای اعدام بیشتر در مورد معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری و "تعیین تکلیف برای قوه قضائیه" انتقاد کرد.

وی گفت که دبیر شورای نگهبان "حتی حقوق بخش زیادی از مردم ایران را نادیده می‌گیرد و به جای مردم تصمیم می‌گیرد و با گستاخی می‌گوید که اصلا نیازی به حضور این اصلاح‌طلبان در انتخابات نیست، مردم به شما رای نمی‌دهند."

انتقاد از "هاشمی رفسنجانی"

انتقادها از بیانیه نوزدهم دی‌ماه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز همچنان در این هفته ادامه یافت.

Image caption هاشمی رفسنجانی در پیامی، زمان حاضر را "پائیز بداخلاقی‌های سیاسی و اختلافات سلیقه‌ای" توصیف کرده بود

آقای هاشمی رفسنجانی در پیامی به مناسبت روز ۱۹ دی، زمان حاضر را "پائیز بداخلاقی‌های سیاسی و اختلافات سلیقه‌ای" توصیف و از کسانی انتقاد کرده بود که بنا به نوشته او، خرقه دوستی و ارشاد پوشیده‌اند، دروغ را اخلاق، تهمت را مبارزه و توهین را جهاد می‌دانند.

روز چهارشنبه ۲۹ دی، کاظم صدیقی، امام جمعه موقت تهران، در گفت‌وگو با باشگاه خبری فارس (توانا)، صدور بیانیه نوزدهم دی‌ماه اکبر هاشمی رفسنجانی را ادامه اشتباهات رییس مجلس خبرگان و نشانه "دوری وی از واقعیات" دانست و گفت که "کسی به حرف‌های هاشمی توجه نمی‌کند".

در واکنشی دیگر، عبدالنبی نمازی، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت‌وگو با باشگاه خبری فارس (توانا)، ضمن انتقاد از مواضع مبهم آقای هاشمی رفسنجانی و اظهارات او به مناسبت ۱۹ دی تاکید کرد که "رویکرد کنونی آقای هاشمی به جایگاه وی آسیب وارد کرده است."

شامگاه روز دوشنبه ۲۷ دی، دفتر امور رسانه‌ها و پایگاه‌های اینترنتی ریاست جمهوری ایران با انتشار اطلاعیه‌ای، خبر دیدار یکی از مشاوران ارشد محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران با اکبر هاشمی رفسنجانی را تکذیب کرد.

پیشتر، پایگاه اینترنتی فردا نوشته بود که "مشاور ارشد" محمود احمدی‌نژاد در ملاقات با اکبر هاشمی رفسنجانی، پیشنهاد کرده است که در صورت همراهی آقای رفسنجانی با دولت، بازگشت بدون جنجال مهدی هاشمی، فرزند وی به کشور را امکان‌پذیر خواهد کرد.

مهدی هاشمی در جریان دادگاه‌های دسته‌جمعی متهمان وقایع پس از انتخابات سال گذشته ایران، بر پایه اقرار دیگران، به استفاده از اموال عمومی برای فعالیت انتخاباتی علیه محمود احمدی‌نژاد و عملکرد دولت او متهم شده و اکنون در خارج از کشور است.

در روزهای میانی هفته گذشته اعلام شد که آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در پی دریافت نامه رئیس جمهوری در مورد بانک مرکزی، مباحث مربوط به نحوه مدیریت این بانک را به عنوان "معضل" به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده است.

استقلال بانک مرکزی و چگونگی مدیریت آن که پیشتر موضوع اختلاف قوه مقننه و دولت بود، اختلاف نظر مجلس و شورای نگهبان را نیز در پی داشته و تصمیم‌گیری نهایی در این مورد به مجمع تشخیص مصلحت نظام واگذار شده است.

ایران و افغانستان؛ احضار سفیر

در ابتدای هفته اعلام شد که وزارت امور خارجه ایران، سفیر افغانستان در این کشور را احضار کرده تا "مراتب اعتراض شدید دولت جمهوری اسلامی ایران" را نسبت به "تعرضاتی" که به سفارت ایران در کابل شده بود، به او ابلاغ کند.

Image caption تظاهرکنندگان در کابل، تصاویر رهبران ایران را آتش زدند و رنگ و تخم مرغ به سوی تابلوی سفارت پرتاب کردند.

پیشتر، در اعتراض به اقدام ایران در مورد توقف تانکرهای حامل سوخت افغانستان در مرز دو کشور، تظاهراتی در مقابل سفارت ایران در کابل برگزار شد و تظاهرکنندگان تصاویر رهبران ایران را به آتش کشیده و رنگ و تخم مرغ به سوی تابلوی سفارت پرتاب کردند.

در پی این تظاهرات، فداحسین مالکی، سفیر ایران در کابل هشدار داد که در صورت عدم شناسایی و دستگیری عاملان این تظاهرات "احتمال دارد جمهوری اسلامی ایران نسبت به ترانزیت سوخت و یا در برخی مسائل تجدیدنظر کند."

اما رفیع فردوس، مشاور مرکز رسانه‌های حکومت افغانستان به بی‌بی‌سی گفت که "کابل تهران نیست و بر بنیاد آزادی بیان که در قانون اساسی ما تضمین شده است، هر کس حق دارد در هر موردی که می‌خواهد معترض باشد و نظر خود را ابراز کند."

روز سه شنبه ۲۸ دی، فداحسین مالکی با حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، دیدار و سپس اعلام کرد که مشکل تانکرهای حامل مواد سوخت در آستانه حل شدن است.

حدود هزار و ۶۰۰ تانکر حامل مواد سوخت که قرار بود از مسیر ایران به افغانستان منتقل شود، از سه هفته پیش در مرزهای شرقی ایران متوقف شده است.

ایران و غرب؛ مذاکرات استانبول

مذاکرات دو روزه نمایندگان ایران و کشورهای گروه ۱+۵ از روز جمعه، یکم بهمن، در شهر استانبول ترکیه برگزار می‌شود. گروه ۱+۵، متشکل از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان، رهبری تلاش‌های بین‌المللی برای حل و فصل بحران ناشی از برنامه‌های اتمی ایران را به عهده دارد.

چهارشنبه این هفته، رئیس جمهوری ایران در یک برنامه زنده تلویزیونی در یزد، بار دیگر بر ادامه برنامه‌های اتمی جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت که "این مذاکرات تنها راه است و آن هم نه برای ما، بلکه برای طرف گفتگو."

اما کشورهای غربی تاکید کرده‌اند که محور مذاکرات با ایران، یافتن راهی برای قانع کردن این کشور به قبول خواست جامعه بین‌الملل و گردن نهادن بر مصوبات شورای امنیت است. وزارت امور خارجه آمریکا هم دیروز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد: "ما در پی آغاز یک روند جدی و عملی هستیم که به موضوعات اصلی برنامه هسته‌ای ایران بپردازد."

Image caption وزیر امور خارجه روسیه: "لازم است در مذاکرات استانبول احتمال لغو یا کاهش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران نیز در نظر گرفته شود."

ایران و روسیه؛ ادامه همکاری

در روزهای آغازین هفته، بر اساس دعوت پیشین ایران، نمایندگان شماری از کشورهای خارجی، از تاسیسات هسته‌ای ایران بازدید کردند. رسانه‌های ایران از حضور سفرا و نمایندگان تعداد قابل توجهی از کشورهای جهان در این بازدید، گزارش‌هایی منتشر کردند.

روزنامه سیاست روز، عدم حضور نمایندگان کشورهای چین و روسیه در تور هسته‌ای ایران را مورد انتقاد قرار داد و نگاه مردم ایران به جایگاه روسیه را منفی ارزیابی کرد.

اما روز دوشنبه ۲۷ دی، پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری ایران اعلام کرد که محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران و دیمیتری مدودف، همتای روسی او، در یک گفت‌وگوی تلفنی، بر گسترش همکاری دو کشور در تمامی زمینه‌ها تاکید کرده‌اند. روز بعد، خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، هم گزارش کرد که کرملین از ادامه همکاری دو طرف در زمینه نیروگاه اتمی بوشهر خبر داده است.

همزمان، رسانه‌های ایران از قول سرگئی نوویکوف، یکی از مسئولان شرکت روس‌اتم، نفوذ ویروس استاکس‌نت را به نیروگاه اتمی بوشهر تکذیب کردند.

و در آستانه آغاز مذاکرات استانبول، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت که در این دور از گفت‌وگوها، لازم است احتمال لغو یا کاهش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران نیز در نظر گرفته شود.

اما هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، پیشتر گفته بود که این کشور، در حال بررسی اعمال تحریم‌های یکجانبه بیشتر علیه ایران است.

صعود تیم فوتبال ایران

چهارشنبه این هفته، تیم ملی فوتبال ایران، در آخرین دیدار گروهیش در جریان پانزدهمین دوره بازی‌های جام ملت‌های آسیا، مقابل امارات متحده عربی به میدان رفت و با نتیجه ۳ بر صفر پیروز شد.

تیم ایران پیشتر، تیم‌های عراق و کره شمالی را هم شکست داده و به مرحله یک‌چهارم نهایی این بازی‌ها صعود کرده بود.