'حرکت مردمی، نه اغتشاش'؛ ایران از اعتراضات مردم مصر حمایت کرد

صالحی حق نشر عکس AFP
Image caption علی اکبر صالحی، در اولین روزهای وزارتش از تحولات مصر حمایت کرده است

ایران از اعتراضات مردم مصر که خواهان پایان دادن به حکومت حسنی مبارک هستند، حمایت کرده و آن را "حرکت مردمی" خوانده است.

علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه ایران گفته است: "ما نیز به سهم خود همراه با آزادیخواهان جهان از نهضت ملت بزرگ مصر حمایت می کنیم."

امروز، سه شنبه (اول فوریه) صدها هزار نفر در میدان تحریر و خیابان های اطراف آن در مرکز قاهره تجمع کرده اند و انتظار می رود که یک میلیون نفر در این تظاهرات شرکت کنند.

این نخستین اظهار نظر رسمی در ایران در ارتباط با ناآرامی ها در مصر است. ایران و مصر بیش از ۳ دهه است که با یکدیگر رابطه سیاسی ندارند.

آقای صالحی گفته است: "مردم تونس و مصر ثابت کردند که دوران مهندسی منطقه و کنترل آن از سوی استکبار جهانی پایان یافته و مردم درصدد تعیین سرنوشت خویش هستند."

وزیر امور خارجه ایران با "برادران و خواهران" خطاب کردن مردم مصر، گفته که آنها دیگر حاضر نیستند نسبت به "جنایات رژیم صهیونیستی" بی تفاوت باشند.

"حرکت مردمی، اغتشاش نیست"

همزمان سخنگوی وزارت امور خارجه در جلسه هفتگی با خبرنگاران مستقر در تهران از مقام های مصری خواسته که به خواسته ملت خود تمکین کنند.

رامین مهمانپرست، اعتراض مردم مصر را "حرکت مردمی" توصیف کرده و گفته که نباید همچون کشورهای غربی عنوان "اغتشاش" را برای این "این موج بیداری اسلامی" به کار برد.

مقام های ایرانی، معترضان به نتایج انتخابات سال گذشته ریاست جمهوری را "اغتشاشگر" می خوانند و موضع گیری کشورها درباره حوادث مربوط به اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران را که محمود احمدی نژاد پیروز آن معرفی شد، "دخالت در امور داخلی ایران" می دانند.

با این همه مقام های ایرانی از تحولات اخیر در تونس و مصر حمایت کرده اند و رسانه های دولتی این کشور، این رویدادها را بازتاب انقلاب بهمن ۱۳۵۷ در قاره آفریقا توصیف کرده اند.

در یک هفته گذشته برخی از سیاستمداران دولت های پیشین و نظامیان سابق در ایران از تحولات مصر استقبال کرده و این حوادث را زمینه ساز برقراری روابط دو جانبه خوانده بودند.

Image caption ایران و مصر بیش از ۳ دهه است که با یکدیگر رابطه سیاسی ندارند

اما اظهارات نسبتا صریح وزیر امور خارجه ایران، نشان دهنده تمایل دولت این کشور به استقرار یک نظام سیاسی تازه در مصر است.

آقای صالحی گفته است: با شناختی که از مردم بزرگ، انقلابی و تاریخ ساز مصر داریم، مطمئن هستیم که آنان نقش خود را در ایجاد خاورمیانه‌ای اسلامی که متعلق به تمامی آحاد مردم آزاده، عدالتخواه و استقلال طلب منطقه است بخوبی ایفا خواهند کرد.

از دوستی گرم با شاه تا مناسبات تلخ با جمهوری اسلامی

تا قبل از انقلاب بهمن ۱۳۵۷، روابط ایران و مصر مناسباتی بسیار گرم بود و بین شاه سابق ایران و انورالسادات، رییس جمهوری وقت مصر، ارتباط دوستانه ای وجود داشت.

ملکه فوزیه، همسر نخست آخرین شاه ایران، خواهر ملک فاروق، پادشاه این کشور بود. هرچند عاقبت این وصلت سیاسی جدایی ملکه فوزیه و محمدرضا پهلوی بود اما هدف این ازدواج، گرم نگه داشتن روابط دوستانه و نزدیک دو کشور بود.

شاه سابق ایران پس از خروج از کشورش در جریان انقلاب اسلامی مدتی را در مصر گذراند و روزهای آخر عمر خود را نیز در این کشور سپری کرد. جنازه وی هم اکنون در مسجدی در قاهره به امانت گذاشته شده است.

Image caption پس از درگذشت محمدرضا پهلوی در مصر، پیکر آخرین شاه ایران در مسجدی در قاهره به خاک سپرده شد

پس از انقلاب، دولت ایران، به دستور مستقیم آیت الله روح الله خمینی، روابط خود را با مصر قطع کرد.

علت این تصمیم، توافق صلح کمپ دیوید بود که با میانجیگری آمریکا یک سال پیش از انقلاب ایران بین انورالسادات رئیس جمهوری وقت مصر و مناخیم بگین، نخست وزیر وقت اسرائیل به امضا رسیده بود.

محمد انور السادات حدود سه سال پس از امضای قرارداد صلح با اسرائیل و هنگام حضور در مراسم رژه نظامی کشته شد.

خالد اسلامبولی از حمله کنندگان به آقای سادات بود و دولت ایران نام وی را بر یکی از خیابان های مرکزی شهر تهران گذاشت.

تلاش های ناکام

در میانه جنگ هشت ساله ایران و عراق، ارتش عراق برای جبران کمبود نیروی نظامی از حضور سربازان برخی از کشورهای عربی در این جنگ استفاده کرد که سربازان مصری هم از جمله آنها بودند.

پس از پایان جنگ و در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی از شدت بدبینی مقام های ایرانی و مصر به یکدیگر کم شد و برخی از مقام های بلند پایه دو کشور از پایتخت های یکدیگر بازدید کردند.

در این دوره محمد خاتمی و حسنی مبارک همتای مصری اش دوبار در حاشیه نشست های بین المللی دیدار کردند.

Image caption پس از انقلاب اسلامی، دولت ایران به دستور مستقیم آیت الله روح الله خمینی، روابط خود را با مصر قطع کرد

گرچه روابط سیاسی دو کشور طی بیش از ۳ دهه قطع بوده است اما دو کشور روابط محدود اقتصادی خود را حفظ کرده اند.

از جمله اخیرا ایران پیشنهاد کرد که برای برقراری روابط میان دو ملت ایران و مصر، یک خط هوایی مستقیم از تهران به قاهره و بالعکس برقرار شود.

دولت مصر این پیشنهاد را رد نکرده اما عملا هم برای اجرای آن تمایلی نشان نداده است.

مقام های ایرانی از جمله محمد خاتمی، رئیس جمهوری پیشین و محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری کنونی، طی ۱۰ سال گذشته تلاش هایی برای قراری روابط سیاسی با مصر داشته اندکه همگی ناکام مانده است.

برخی از تحلیلگران و صاحبنظران منطقه ای می گویند که دولت حسنی مبارک در مصر، از بیم نفوذ دولت ایران در این منطقه حساس که در همسایگی با اسرائیل است، تمایلی به از سرگیری روابط سیاسی با ایران ندارد.

مطالب مرتبط