ایران در هفته ای که گذشت؛ ۱۵ بهمن ۱۳۸۹

کروبی و موسوی
Image caption کروبی و موسوی با اشاره به حوادث مصر، خواهان اجازه راهپمایی به مخالفان دولت ایران شدند

تأثیر ناآرامی های مصر بر شرایط سیاسی در ایران، ابراز نگرانی و هشدارها نسبت به افزایش شمار اعدام ها و رای عدم اعتماد نمایندگان مجلس به وزیر راه و ترابری، برخی از مهمترین رخدادهای ایران در روزهای گذشته بودند.

"فراعنه صدای مردم را دیر می شنوند"

روز شنبه نهم بهمن، روزنامه قدس در مورد تحولات اخیر مصر نوشت: "فرعون نفس های آخر را می کشد" و روزنامه جام جم همین موضوع را زیر عنوان "قیام سراسری اسلامی در سرزمین فرعون" گزارش کرد.

گزارش این دو روزنامه و گزارش های مشابه آن، به تظاهرات گسترده مردم مصر در روز جمعه گذشته، علیه حسنی مبارک، رئیس جمهوری این کشور، اشاره داشت. جمعه گذشته در مصر "روز خشم" نامگذاری شده بود.

ادامه ناآرامی ها در مصر و برخی از کشورهای عربی دیگر و همزمانی آن با آغازین روزهای دهه بزرگداشت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، زمینه مقایسه رخدادهای جاری در خاورمیانه عربی با انقلاب ایران را فراهم ساخت.

رسانه های دولتی ایران، اعتراصات مردم مصر و تونس را بازتاب انقلاب بهمن ۱۳۵۷، در قاره آفریقا توصیف کردند و علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران گفت: "ما نیز به سهم خود همراه با آزادیخواهان جهان از نهضت ملت بزرگ مصر حمایت می کنیم."

از سوی دیگر، روز شنبه ۹ بهمن، میرحسین موسوی، یکی از رهبران مخالفان دولت ایران با انتشار یادداشتی در سایت کلمه، حرکت های اعتراضی در تونس، یمن و مصر را ادامه تظاهرات معترضان به نتایج انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران دانست و نوشت: "برای کشف راز این پیوندها و مشابهت ها... کافی است که شیوه انتخابات اخیر مصر را با انتخابات خود مقایسه کنیم."

آقای موسوی در ادامه تأکید کرد: "فراعنه معمولا زمانی صدای ملت را می شنوند که بسیار دیر شده است."

او پیشتر، در اواخر آبان ماه گذشته هم، در یک پیام کتبی خطاب به دانشجویان، با اشاره به تکیه مستبدان بر کسانی که چشم و گوش بسته از آنها فرمان می برند، تقدیس قدرت را 'بدترین جنبه جباریت' خوانده و آن را با روش یکی از فرعون های مصر مقایسه کرده بود.

در مقابل، آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران نیز، روز پنجشنبه ۴ آذر، در جمع بسیجیان استان تهران، اعتراضات پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری را "فتنه پیچیده" خواند و ایستادگی در مقابل حقیقت پس از درک آن را ناشی از ظلمت دل و امر و نهی "فرعون درونی" افراد دانست.

روز دوشنبه یازدهم بهمن، روزنامه ابتکار حسنی مبارک را متهم کرد که از "برج عاج فرعونی اش" پایین آمده و همه زیردستانش را قربانی می‌کند تا بار گناهان همه این سال های حکمرانی خود را بر دوش آنان بگذارد.

روز بعد، روزنامه مردمسالاری، مصر را "سرزمین فراعنه در انتظار قیام" توصیف و دو روز بعد، حسنی مبارک را با افرادی همچون محمد رضا پهلوی، آخرین شاه ایران، مقایسه کرد و نوشت: "سرنوشت فراعنه و دیکتاتورها یکسان است."

مجمع روحانیون مبارز، تشکل اصلی روحانیون اصلاح طلب در ایران، روز یکشنبه دهم بهمن، با انتشار بیانیه ای اعتراضات مردم مصر را حرکتی "ستایش برانگیز" در برابر دیکتاتوری و استبداد توصیف و از آن حمایت کرد.

این تشکل سیاسی، دو روز بعد، به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب ایران بیانیه دیگری صادر کرد و در آن "عدم بهره گیری از نیروهای کاردان، رواج بدبینی، تهمت و دروغ، نفرت پراکنی، ایجاد تفرقه و مرز بندی های کاذب در جامعه، و در بند بودن انبوهی از نیروهای دینی، سیاسی، دانشگاهی و صنوف مختلف" را مورد انتقاد قرار داد.

موج اعدام در ایران

در آغاز هفته، دادسرای انقلاب تهران خبر داد که زهرا بهرامی، زنی با تابعبت های ایرانی و هلندی، به جرم نگهداری و فروش مواد مخدر سحرگاه روز شنبه نهم بهمن اعدام شده است.

بر اساس برخی از گزارش ها، زهرا بهرامی در جریان اعتراضات پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری در تهران دستگیر شده بود؛ اما دادسرای انقلاب تهران این زن را عضو یک باند بین المللی ترانزیت مواد مخدر معرفی و علت بازداشت او را "اتهام ارتکاب جرایم امنیتی" اعلام کرد.

ساعاتی بعد، وزارت امور خارجه هلند، جمهوری اسلامی ایران را حکومتی با رفتار دوران "بربریت" توصیف و اعلام کرد که در اعتراض به اعدام زهرا بهرامی، کلیه تماس های دیپلماتیک خود با ایران را به حال تعلیق درآورده است.

وزارت امور خارجه هلند همچنین کاظم غریب آبادی، سفیر ایران در این کشور را احضار کرد تا اعتراض هلند نسبت به اعدام این زن ایرانی-هلندی را به او اعلام کند.

در مقابل، روز بعد، ایران هم سفیر هلند در تهران را به وزارت امور خارجه فراخواند تا مراتب اعتراض جمهوری اسلامی نسبت به موضع گیری هلند را به او ابلاغ کند.

روز سه شنبه ۱۲ بهمن، یک شبکه تلویزیونی هلندی برنامه ای مستند در مورد خانم بهرامی پخش کرد که نشان می داد او پیشتر نیز به جرم حمل مواد مخدر و جعل گذرنامه در کشور هلند هم محکومیت های قضایی داشته است.

با این حال، ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا خبر اعدام زهرا بهرامی را مشمئز کننده خواند و گفت که حکم اعدام خانم بهرامی "ظاهرا پیش از بررسی کامل اتهامات او در دادگاه" اجرا شده و خانواده او خبر اعدام را از طریق رسانه ها شنیده اند؛ بنا بر این بریتانیا نگرانی های خود در این مورد را با قاطع ترین زبان با دولت ایران در میان خواهد گذاشت.

در واکنش به این اظهارات، سفارت ایران در لندن، در یادداشتی از مقامات بریتانیایی خواست بر اساس اطلاعات موثق اظهارنظر کنند و خطاب به وزارت امور خارجه بریتانیا نوشت که خانم بهرامی شهروند ایران بوده و مطابق قوانین ایران دستگیر، محاکمه و مجازات شده است.

همچنین در روزهای میانی هفته از اعدام شخصی به نام سید علی غرابات گزارش هایی منتشر شد. غلامحسین محسنی اژه ای، دادستان کل ایران بدون نام بردن از این شخص، اعلام کرد که "رهبر یک جریان انحرافی" در اهواز اعدام شده است.

روز دوشنبه۱۱بهمن، میرحسین موسوی و مهدی کروبی، از رهبران مخالفان دولت، تعداد زیاد اعدام ها و تعجیل در اجرای احکام اعدام ها را فارغ از چند و چون اتهامات افراد و درستی یا نادرستی این اتهامات، مورد انتقاد قرار دادند و پرسیدند: "اعدام قریب به ۳۰۰ تن طی یک سال گذشته، آیا جز ایجاد رعب و وحشت در جامعه دستاوردی برای اذهان عمومی کشور دارد و نتیجه ای جز انزوای بیشتر ایران در مجامع بین المللی را به همراه خواهد داشت؟ آیا اعدام بدون طی شدن مراحل دادرسی و بدون اطلاع خانواده متهم اقدامی انسانی و اسلامی است؟"

دو روز بعد، متن بیانیه ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در اختیار رسانه های گروهی قرار گرفت که در آن نسبت به "افزایش قابل توجه شمار اعدام ها در ایران از آغاز سال جاری میلادی" ابراز نگرانی عمیق شده بود.

بر اساس این بیانیه، تنها در ماه ژانویه سال جاری دست کم شصت و شش نفر در ایران اعدام شده اند هر چند برخی منابع، رقم واقعی اعدام های اخیر در این کشور را بیش از این دانسته اند.

پیشتر، کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که در پانزده روز آغاز ماه ژانویه سال جاری به طور متوسط هر هشت ساعت یک نفر در ایران اعدام شده است.

روز یکشنبه ۱۰ بهمن، عباس جعفری دولت آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران از صدور دو فقره حکم اعدام برای مدیران "سایت های مستهجن" خبر داد.

سعید ملک پور، شهروند ایرانی مقیم کانادا که در سال ۱۳۸۷ در تهران دستگیر شده یکی از دو نفری است که به اتهام مدیریت "سایت مستهجن" حکم اعدام گرفته است.

دولت کانادا، این هفته، یکبار دیگر صدور حکم اعدام برای سعید ملک پور را محکوم کرد و ملیسا لنتسمن، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور گفت: "کانادا عمیقا نگران ادامه نقض فاحش حقوق شهروندان ایرانی و دارندگان تابعیت دوگانه، توسط مسئولین ایرانی است."

رأی اعتماد و رأی عدم اعتماد

روز یکشنبه این هفته، دهم بهمن، نمایندگان مجلس ایران به علی اکبر صالحی برای تصدی وزارت امور خارجه این کشور رأی اعتماد دادند.

آقای صالحی در ماه گذشته و به دنبال برکناری منوچهر متکی از وزارت امور خارجه ایران، از سوی محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری، به سرپرستی این وزارتخانه منصوب و اخیرا به عنوان وزیر پیشنهادی به مجلس معرفی شد.

اما روز سه شنبه این هفته، ۱۲ بهمن، نمایندگان مجلس ایران پس از مذاکره پیرامون طرح استیضاح حمید بهبهانی، وزیر راه و ترابری در دولت محمود احمدی نژاد، به او رای عدم اعتماد دادند و به این ترتیب، ادامه خدمت او در این سمت را ناممکن ساختند.

جلسات مجلس برای مذاکره پیرامون طرح استیضاح وزیران معمولا با حضور وزیر استیضاح شونده، برخی دیگر از اعضای هیات دولت و گاه رئیس جمهوری برگزار می شود؛ اما برخلاف معمول، جلسه مجلس در مورد استیضاح آقای بهبهانی، بدون حضور او و رئیس جمهوری برگزار شد.

اگر چه رأی عدم اعتماد نمایندگان به وزیر راه، واکنشی طبیعی به سوانح هوایی پر تلفات در ماه های اخیر بود، با این حال نحوه برخورد دولت با آن، نشانه دیگری از اختلاف عمیق بین قوای مجریه و مقننه تلقی شد.

همزمان با بررسی طرح استیضاح حمید بهبهانی، سایت خبر آنلاین از قول علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران نوشت که آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران صحبت کردن روسای سه قوه مقننه، مجریه و قضائیه را علیه همدیگر "خلاف شرع" اعلام کرده است.

آقای لاریجانی گفته بود که به خاطر رعایت نظر رهبر جمهوری اسلامی ایران، از پاسخ دادن به نامه محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری، به نمایندگان مجلس خودداری کرده است.

پیشتر، محمود احمدی ‌نژاد در نامه ای خطاب به نمایندگان مجلس، مدیریت مجمع تشخیص مصلحت نظام را به تلاش برای مخدوش کردن اختیارات قوه مجریه متهم کرده و روسای قوای مقننه و قضائیه را به خاطر "همراهی" با این اقدام مورد انتقاد قرار داده بود.

ریاست مجمع تشخیص مصلحت را اکبر هاشمی رفسنجانی بر عهده دارد که از بانفوذترین مخالفان دولت محمود احمدی نژاد محسوب می شود.

دوشنبه این هفته، ۱۱ بهمن، وب سایت اکبر هاشمی رفسنجانی نامه اخیر محمود احمدی نژاد خطاب به نمایندگان مجلس را، تایید محتوای نامه گلایه آمیز سال گذشته آقای هاشمی رفسنجانی خطاب به رهبر ایران توصیف کرد.

آقای هاشمی رفسنجانی، سال گذشته، در نامه اش خطاب به آیت الله خامنه ای اظهارات محمود احمدی نژاد در جریان مناظره تلویزیونی با میرحسین موسوی را "عاری از حقیقت و غیرمسئولانه" خوانده و دولت را به "ارتکاب چند هزار تخلف در اجرای بودجه ها" متهم کرده بود.

تایید محتوای نامه گلایه آمیز سال گذشته آقای هاشمی رفسنجانی، واکنش مهدی صرامی معاون مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد را به دنبال داشت که پایگاه اطلاع رسانی آقای رفسنجانی را " فاقد هویت و مجوز" خواند.

اما سایت آقای رفسنجانی نوشت که او هویتش را از نیم قرن فعالیت انقلابی کسب کرده و این هویت از هیچ رسانه دیداری، شنیداری، مکتوب و مجازی حاصل نیامده است.

از سوی دیگر، در آغاز هفته اعلام شد که بیش از پنجاه نماینده مجلس ایران، طرح سوال از رئیس جمهوری ایران را امضاء کرده اند.

به گزارش وبسایت خانه ملت، پایگاه اطلاع رسانی مجلس ایران، احمدرضا دستغیب، نماینده مجلس گفت که "بی اعتنایی های مکرر دولت به قوانین مصوب مجلس و نامه نگاری های ناموجه و بی دلیل رئیس جمهوری" از دلایل اصلی جمع آوری امضاء برای سوال از آقای احمدی نژاد بوده است.

در روزهای میانی هفته، علی بنایی، نماینده قم و عضو کمیسیون برنامه و بودجه واریز نشدن ۱۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار از در آمد نفتی کشور به حساب ذخیره ارزی را مورد انتقاد قرار داد و از دولت خواست که ضوابط مالی و قانونی را رعایت کند.