نگاهی به بخش مسابقه بین‌الملل جشنواره فجر

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption فیلم عسل سال گذشته برنده خرس طلایی برلین شد

فیلم لولا ساخته بریلانته مندوزا، سینماگر فیلیپینی، جایزه سیمرغ بلورین بهترین فیلم بخش مسابقه بین الملل بیست و نهمین جشنواره فجر را به دست آورد. این فیلم داستان دو پیرزن است که باید با پیامدهای جنایتی روبه‌رو شوند که در آن پای نوه‌هایشان در میان است.

در مراسم اختتامیه بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر که سه‌شنبه شب (19 بهمن) با حضور جواد شمقدری، معاون امور سینمایی وزارت ارشاد و مهدی مسعود شاهی دبیر جشنواره فیلم فجر در سالن همایش‌های برج میلاد برگزار شد، جایزه بهترین کارگردانی این بخش به داریوش مهرجویی برای فیلم آسمان محبوب اهدا شد.

جایزه ویژه هئیت داوران بخش بین الملل نیز به فیلم آینه های روبه رو ساخته نگار آذربایجانی تعلق گرفت.

آینه های رو به رو درباره مسئله ترنس سکچوال ها در ایران است که کمتر در سینمای ایران به آنها پرداخته شده و تا کنون تصویر آنها به طور رسمی بر پرده سینماهای ایران نمایش داده نشده است. نگار آذربایجانی کارگردان این فیلم، در جلسه نقد و بررسی فیلمش گفت که ایده اولیه آن را از زندگی پسری که در همسایگی آن​ها زندگی می​کرده و تغییر جنسیت داده، گرفته است.

با وجود تحریم غیر رسمی و اعلام نشده بیشتر تهیه کننده های اروپایی، بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر بیست و نهم نسبتا پربار بود. تعدادی از فیلم های این بخش، از آثار قابل توجه سینمای جهان در ظرف یک سال گذشته بوده اند.

امسال 16 فیلم از کشورهای روسیه، بریتانیا، ژاپن، چین، کره جنوبی، فیلیپین، ترکیه، عراق، رومانی و ایران در این بخش برای دریافت سیمرغ بلورین جشنواره با هم رقابت داشتند که از میان آنها باید از فیلم های عسل ساخته سمیح کاپلان اوغلو از ترکیه (برنده خرس طلایی برلین سال 2010)، لولا ساخته بریلانته مندوزا از فیلیپین، چگونه این تابستان را گذراندم به کارگردانی الکسی پوپوگربسکی از روسیه (برنده جوایز بهترین بازیگر مرد و بهترین دستاورد هنری از جشنواره برلین 2010)، پسر بابل به کارگردانی محمد الدراجی فیلمساز عراقی، خیابان آربور ساخته کلایو برنارد فیلمساز بریتانیایی (تحسین شده در جشنواره فیلم لندن)، سفر هارو ساخته ماساهیرو کوبایاشی از ژاپن و چهره جنگجوی جوان به کارگردانی کنستانتین پوپسکیو از رومانی، نام برد.

از ایران نیز داریوش مهرجویی با فیلم آسمان محبوب، جمال شورجه با فیلم 33 روز و نگار آذربایجانی با فیلم آینه‌های روبه‌رو، فیلمسازان حاضر در این بخش بودند که با سینماگران نسبتا سرشناسی چون بریلانته مندوزا، سمیح کوپلان اوغلو، ماساهی کوبایاشی و سرگئی پوپوگربسکی از روسیه به رقابت پرداختند.

جایزه برای فیلمسازی که دعوت نشد

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مندوزا در فیلم هایش با سبکی رئالیستی واقعیت های تلخ، خشن و بی رحم جامعه امروز فیلیپین را تصویر می کند

بریلانته مندوزا کارگردان فیلیپینی فیلم لولا (برنده بهترین فیلم بخش بین الملل) که از استعدادهای جوان سینمای امروز شرق آسیاست و فیلم کیناتای او برنده جایزه بهترین کارگردانی در جشنواره کن 2009 شد، در مراسم اختتامیه بخش بین الملل جشنواره فجر امسال حضور نداشت.

قرار بود وی برای شرکت در جشنواره به ایران بیاید اما به نوشته خبرآنلاین، ظاهرا مسئولان جشنواره با دیدن فیلم های قبلی مندوزا مثل سرویس و کیناتای که در آن صحنه های برهنگی و آمیزش جنسی خیلی بی پروا تصویر شده است، از دعوت کردن او چشم پوشی کرده اند.

مندوزا که در فیلم هایش با سبکی رئالیستی واقعیت های تلخ، خشن و بی رحم جامعه امروز فیلیپین را تصویر می کند، در فیلم «لولا» داستان دو مادربزرگ را روایت کرده است که نوه یکی آنها به قتل رسیده و نوه دیگری قاتل آن یکی است. وی در گفت‌وگویی درباره فیلم لولا گفته است: لولا فیلمی روایی است. همه چیز از خود موضوع می‌آید: تلاش سالخوردگان در سرزمینی بسیار بی‌رحم. آنها برای کمک به عزیزان خود تلاش می‌کنند. به همین دلیل موضوع تحت تاثیر قرارم داد. کاری به واقعی بودن داستان ندارم، اما آنچه مرا جذب کرد مهربانی و مسیر رو به رشد این دو مادربزرگ بود.

همچنین سمیح کاپلان‌اوغلو و اورچون کوکسال برای فیلم عسل محصول مشترک ترکیه و آلمان جایزه بهترین فیلمنامه را دریافت کردند.

عسل ساخته سمیح کاپلان‌اوغلو از مجموعه سه گانه این فیلمساز خلاق سینمای ترکیه است که بر اساس خاطرات زندگی شخصی او ساخته شده. دو قسمت دیگر این تریلوژی یعنی تخم مرغ و شیر نیز قبلا در جشنواره های جهانی درخشیده اند.

عسل در منطقه‌ای روستایی و پرت در شرق دریای سیاه اتفاق می افتد و داستان پسربچه شش ساله ای به نام یوسف است که به جستجوی پدر گمشده‌اش می رود.

جایزه بهترین اثر هنرمندانه نیز به فیلم روسی چگونه این تابستان را گذراندم ساخته آلکسی پوپوگربسکی رسید. این فیلم داستان دو مرد است که فصل تابستان را در یک ایستگاه هواشناسی در قطب شمال می‌گذرانند. برای خانواده یکی از این دو مرد، اتفاقی روی می‌دهد و مرد دوم باید موضوع را به او بگوید، اما این کار را نمی‌کند. این فیلم قبلا برنده جایزه بهترین فیلم از پنجاه و چهارمین دوره جشنواره فیلم لندن شده بود.

الکسی پوپوگربسکی متولد 1972 مسکو و فارغ‌التحصیل رشته روان‌شناسی از دانشگاه این شهر است. چگونه این تابستان را گذراندم، سومین فیلم اوست.

جلوه گاه شرق

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آینه های رو به رو درباره مسئله ترنس سکچوال ها در ایران است که کمتر در سینمای ایران به آنها پرداخته شده است

در بخش جلوه گاه شرق نیز که جزئی از بخش مسابقه بین الملل است و اختصاص به نمایش فیلم های قاره آسیا دارد، فیلم مادر مغولی من به کارگردانی نینگ کای از چین جایزه بهترین فیلم این بخش را دریافت کرد.

جایزه بهترین کارگردانی این بخش هم به لیو جیه برای فیلم چینی در اعماق ابرها اعطا شد. فیلم لبنانی دهکده یک نفره ساخته سیمون الهبره جایزه ویژه هیئت داوران این بخش را دریافت کرد.

فیلم راه آبی ابریشمساختهپروین صفری و بهرام بدخشانی از ایران، جایزه بهترین اثر هنرمندانه را دریافت کرد.

در حالی که هر ساله، فیلم هایی از ایتالیا، فرانسه، اسپانیا آلمان، استرالیا و آمریکا در میان فیلم های بخش بین الملل به چشم می خورد، امسال تنها یک فیلم از بریتانیا و چند فیلم که بیشتر محصول مشترک ترکیه و رومانی با کشورهای اروپای غربی بود در جشنواره امسال شرکت داشت.

حذف شدن بخش جشنواره جشنواره ها که اختصاص به نمایش فیلم های برتر جشنواره های بین المللی داشت، می تواند به عنوان نشانه ای از زیر ضرب قرار گرفتن جشنواره فیلم فجر از سوی تهیه کنندگان غربی و محدودیت های بسیار گردانندگان این جشنواره در گزینش فیلم های غیر ایرانی (عمدتا اروپایی) برای جشنواره امسال تلقی شود.

دان لدرانوواز از انگلستان، رستم ابراهیم لکف از آذربایجان، نیکلای برلیائف از روسیه، اندمی ژروئه از استرالیا و پوران درخشنده از ایران، داوری بخش مسابقه بین الملل جشنواره را به عهده داشتند.