ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲۹ بهمن ۱۳۸۹

ناآرامی های تهران حق نشر عکس ap
Image caption پس از گذشت بیش از یکسال از آخرین ناآرامی ها، باردیگر معترضان به حکومت ایران در خیابانها حضور یافتند

تظاهرات مخالفان حکومت و شعارهای تند آنان علیه آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران از یک سو خشم جمعی از نمایندگان مجلس را برانگیخت و از سوی دیگر نشان داد که حرکت اعتراضی مخالفان، موسوم به جنبش سبز، چون آتشی در زیر خاکس‌تر، همچنان به حیات سیاسی خود ادامه می‌دهد.

تظاهرات ۲۵ بهمن؛ تجمع مخالفان دولت

روز دوشنبه ۲۵ بهمن، مخالفان دولت در تهران و برخی از شهر‌های دیگر ایران تجمع کردند و در شعار‌هایشان از آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی خواستند که همچون حسنی مبارک، رئیس جمهور پیشین مصر، از سمتش کناره گیری کند.

پیش‌تر، میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو تن ار رهبران مخالفان دولت در نامه‌ای خطاب به مصطفی محمد نجار، وزیر کشور، برای دعوت به راهپیمایی در روز دوشنبه ۲۵ بهمن "به منظور اعلام همبستگی با حرکت‌های مردم تونس و مصر بر علیه حکومت استبدادی" درخواست مجوز کرده بودند.

اگر چه وزارت کشور به این تقاضا پاسخی نداد، اما مخالفان دولت، این درخواست را به منزله دعوت به راهپیمایی تلقی و برای شرکت در تظاهرات روز دوشنبه ۲۵ بهمن اعلام آمادگی کردند.

اسماعیل گرامی مقدم، از مشاوران مهدی کروبی و اردشیر امیرارجمند، مشاور ارشد میرحسین موسوى هم در گفت‌و‌گوهای جداگانه با بی‌بی سی فارسی تأکید کردند که بر اساس اصل ۲۷ قانون اساسى، برای برگزاری راهپیمایی نیازی به کسب اجازه نیست.

اما سرتیپ حسین همدانی، فرمانده سپاه تهران با اشاره به تصمیم مخالفان دولت برای راهپیمایی، گفت: "فتنه گران باید بدانند که دیگر آن‌ها را فریب خوردگانی نمی‌دانیم که به نتیجه انتخابات معترض هستند، بلکه قطعا آن‌ها را ضد انقلاب و جاسوس می‌دانیم و به شدت با آن‌ها برخورد خواهیم کرد."

جنبش مخالفان دولت ایران، موسوم به جنبش سبز، پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری و در اعتراض به نتیجه بحث برانگیز آن شکل گرفته؛ اما حامیان جناح حاکم از حرکت اعتراضی مخالفان به عنوان "جریان فتنه" یاد می‌کنند و رهبران آن را "سران فتنه" می‌خوانند.

چون شواهدی در مورد تصمیم رهبران مخالف دولت برای حضور در راهپیمایی ۲۵ بهمن وجود داشت، بنا بر این، نیروهای امنیتی از چند روز پیش‌تر، محدودیت‌هایی را در مورد آنان به اجرا گذاشتند و عملا از حضور آن‌ها در راهپیمایی جلوگیری کردند.

از بامداد روز دوشنبه ۲۵ بهمن، نیروهای امنیتی مجهز به انواع وسایل ضد شورش، به تدریج در خیابان‌های تهران و برخی از شهرهای دیگر مستقر شدند. برخی از ایستگاه‌های متروی تهران هم به منظور جلوگیری از عزیمت مخالفان به محل‌های برگزاری تظاهرات، بسته شد.

علیرغم حضور گسترده نیروهای دولتی و فضای امنیتی ایجاد شده، عصر هنگام، تجمع‌هایی از مخالفان در مسیر اعلام شده برای راهپیمایی، شکل گرفت. شاهدان عینی تعداد تظاهر کنندگان را ده‌ها هزار نفر برآورد کردند. از برخورد نیروهای دولتی با راهپیمایان و درگیری‌های پراکنده بین نیروهای امنیتی و مخالفان دولت هم گزارش‌هایی منتشر شد.

این تظاهرات که از حیث تعداد شرکت کنندگان و شعار‌هایشان دست کم در یک سال گذشته سابقه نداشت، مرده پنداشتن جنبش اعتراضی مخالفان را مورد تردید قرار داد.

سه روز پیش از این تظاهرات، احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، در اصفهان بار دیگر تأکید کرد که "فتنه ۸۸ از بین رفته اما سران فتنه برای ۲۵ بهمن نقشه کشیده‌اند."

در گذشته، شعارهایی همچون "دولت کودتا، استعفا، استعفا" از زبان مخالفان شنیده می‌شد، اما در قطعه فیلم‌هایی که از تجمع‌های ۲۵ بهمن به شبکه اینترنت راه یافت، تظاهر کنندگان خشمگینی دیده می‌شدند که بیشتر، علیه آیت الله خامنه‌ای، رهبر ایران و احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان شعار می‌دادند.

Image caption نمایندگان مجلس، شعار مرگ بر موسوی، مرگ بر کروبی و مرگ بر خاتمی سر دادند

تظاهرات ۲۵ بهمن؛ واکنش مجلس

شعارهای تند تظاهر کنندگان نه تنها برخورد شدید نیروهای امنیتی را به دنبال داشت، بلکه خشم جمعی از نمایندگان مجلس و چهره‌های سر‌شناس جناح حاکم را هم برانگیخت.

روز سه شنبه ۲۶ بهمن، غلامعلی حداد عادل، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس در نطق خود رهبران مخالفان دولت را به برادر حاتم طایی تشبیه کرد؛ شخصی که برای معروف شدن در چاه زمزم ادرار کرده بود.

علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران، هم راهپیمایی مخالفان دولت را مورد انتقاد قرار داد. به هنگام سخنرانی او در مجلس، عده‌ای از نمایندگان شعار دادند: «مرگ بر موسوی، مرگ بر کروبی، موسوی و کروبی اعدام باید گردند.»

همچنین، ۲۳۳ نفر از نمایندگان مجلس بیانیه‌ای منتشر کردند که در آن اشد مجازات برای رهبران مخالف دولت درخواست شده بود.

محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، در مصاحبه با واحد مرکزی خبر، حرکت نمایندگان مجلس در مورد راهپیمایی مخالفان دولت را تأیید کرد و از رهبران مخالفان خواست هر چه زود‌تر اعلام کنند "که با آمریکا و اغتشاشگران نیستیم."

احمد خاتمی، عضو هیات رئیسه مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه موقت تهران گفت که "سران فتنه مصداق بارز یاغی و محارب هستند" و جعفر شجونی، از روحانیان حامی دولت، موسوی و کروبی را فتنه‌گر و محارب خواند که "حقشان اعدام در ملاء عام است" و در نامه‌ای سرگشاده از اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان خواست که نسبت به رهبران مخالف دولت اعلام برائت کند.

روز چهارشنبه ۲۷ بهمن، غلامحسین محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور در همایش فرماندهان پلیس، با اشاره به دعوت کنندگان برای راهپیمایی گفت: "این افراد مطمئن باشند که به کیفر اعمال خود خواهند رسید، زیرا همچنان بر اقدامات غیرقانونی و مجرمانه خود پافشاری دارند و به هشدار‌ها و نصیحت‌های دلسوزان گوش ندادند."

Image caption میرحسین موسوی و مهدی کروبی دو تن از سران مخالفان حکومت ایران با انتشار بیانیه هایی حضور مردم را ستودند و برخورد با تظاهر کنندگان را محکوم کردند

تظاهرات ۲۵ بهمن؛ واکنش رهبران مخالفان

در چند روزی که از تظاهرات مخالفان دولت گذشته است، رهبران این حرکت از سوی چهره‌های مختلف جناح حاکم، به نداشتن هوش سیاسی، بینش سیاسی، بلوغ سیاسی، عقل، دین و غیرت متهم شده‌اند.

همچنین از دستگیری برخی از فعالان سیاسی، حصر خانگی رهبران مخالفان و تجمع حامیان دولت در مقابل خانه آقای کروبی نیز گزارش‌هایی منتشر شده است.

در مقابل، شامگاه ۲۵ بهمن، اردشیر امیر ارجمند، در گفت‌و‌گو با بی‌بی سی فارسی حضور خیابانی آن روز در تهران و دیگر نقاط ایران را یک پیروزی بزرگ، خارج از انتظار و نشان دهنده زنده و شاداب بودن جنبش اعتراضی مردم دانست.

روز بعد، میر حسین موسوی با انتشار بیانیه‌ای راهپیمایی مخالفان دولت را شکوهمند توصیف و بدون نام بردن از کسی، اقتدارگرایان دلبسته به پست و مقام و زر و زور و موج سواران بین المللی را به تلاش برای منتسب کردن جنبش به صهیونیسم و آمریکا و اذناب آن متهم کرد.

مهدی کروبی نیز با انتشار بیانیه‌ای از حضور مردم در راهپیمایی ۲۵ بهمن تقدیر و "برخوردهای خشن و غیرانسانی و غیراسلامی» با راهپیمایان را محکوم کرد و هشدار داد که تا «دیر نشده است پنبه‌ها را از گوش‌هایتان خارج کنید و صدای مردم را بشنوید."

فاطمه کروبی، همسر مهدی کروبی هم در نامه‌ سرگشاده‌ای خطاب به علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران، حمله مأموران به خانه پسرش، محمد حسین کروبی را رفتاری مذبوحانه، غیر انسانی و کودکانه توصیف کرد.

تظاهرات ۲۵ بهمن؛ واکنش دولت‌ها و نهادها

همزمان با تجمع مخالفان دولت، عبدالله گل، رئیس جمهورى ترکیه، در تهران با محمود احمدی‌نژاد دیدار داشت. رئیس جمهوری ترکیه در یک کنفرانس خبرى با اشاره به تحولات مصر و تونس تأکید کرد که حکام منطقه باید به خواسته‌های مردم توجه کنند و اگر چنین نکنند، مردم خود براى تحقق خواسته‌هایشان وارد عمل مى‌شوند.

شامگاه‌‌ همان روز، ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا از مقام‌های ایرانی خواست که به حق آزادی بیان و تجمع مسالمت آمیز مردم احترام بگذارند.

روز بعد، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، شادمانی مقامات ایران از آنچه در مصر رخ داده و رفتار خشونت آمیز آنان با تظاهر کنندگان ایرانی را "نکته تناقض آمیز" خواند و از دولت ایران به خاطر برخورد با معترضان انتقاد کرد.

همچنین در روزهای گذشته، لارنس کانون، وزیر امور خارجه کانادا جانبداری مقام‌های ایرانی از حرکت‌های اعتراضی مصر و برخورد با حرکت مخالفان در ایران را دورویی توصیف کرد و دولت آلمان برخورد خشونت آمیز با معترضان را "کاملا غیرقابل قبول" دانست.

سازمان عفو بین الملل هم برخورد خشن نیروهای امنیتی ایران با تظاهرکنندگان در تهران و اصفهان را محکوم کرد.

تظاهرات ۲۵ بهمن و تحولات شمال آفریقا

جمعه گذشته، محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران در سخنرانی به مناسبت سی و دومین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، تحقق خاورمیانه‌ای جدید بدون آمریکا و اسراییل در آینده نزدیک را پیش بینی کرد و خطاب به جوانان مصر گفت: "انتخاب نوع حکومت و شکل اداره کشور، نوع حاکمان و شخص حاکم حق شماست."

شامگاه دوشنبه ۲۵ بهمن، خبرگزاری فارس راهپیمایی مخالفان دولت را "تجمع غیر قانونی عوامل گروهک‌های منحله و تروریستی منافقین، سلطنت‌طلب‌ها، اراذل و اوباش و فتنه گران" توصیف کرد که در آن هیچ شعاری در حمایت از مردم مصر و تونس سر داده نشد.

روز سه شنبه ۲۶ بهمن، روزنامه بریتانیایی گاردین با اشاره به تحولات سیاسی اخیر در شمال آفریقا، رخدادهای ایران را هم در ارتباط با امواج گسترده اعتراضات در خاورمیانه مورد ارزیابی قرار داد.

اما روزنامه کیهان راهپیمایی ۲۵ بهمن را یک پروژه آمریکایی- اسرائیلی توصیف کرد که به منظور جلوگیری از سرمشق شدن ایران برای مردم مسلمان منطقه، به اجرا گذاشته شده است. این روزنامه، راهپیمایان را تعداد اندکی از اراذل و اوباش اجاره‌ای خواند و آنان را به آشغال‌های شکر تشبیه کرد که به آسانی قابل جمع آوری و دور ریختن هستند.

در این راستا، احمدرضا رادان، جانشین فرمانده نیروی انتظامی گفت که "فراخوان تظاهرات از سوی آمریکا، انگلیس و اسرائیل خط دهی می‌شد" و محمد کوثری، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فارس تأکید کرد که "تردیدی در ارتباط بین میرحسین موسوی با سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی وجود ندارد."

حق نشر عکس .
Image caption صانع ژاله دانشجوی کرد دانشگاه هنر تهران یکی از دو کشته تظاهرات 25 بهمن بود

تظاهرات ۲۵ بهمن؛ "مصادره شهیدان"

در اعتراضات روز دوشنبه، دو نفر کشته و هشت نفر زخمی شدند. بازداشت تعداد قابل توجهی از شرکت کنندگان در این راهپیمایی هم گزارش شد. صانع ژاله، ۲۶ ساله، کرد زبان، اهل تسنن و دانشجوی رشته نمایش دانشگاه هنر و محمد مختاری، ۲۲ ساله از تهران هر دو بر اثر اصابت گلوله جان باختند.

مقامات دولتی این دو جوان را شهید خواندند و اعلام کردند که صانع ژاله از اعضای بسیج بوده است. سرتیپ احمد رادان، جانشین فرمانده نیروی انتظامی، عناصر منافقین [سازمان مجاهدین خلق] را به تیر اندازی در روز ۲۵ بهمن متهم کرد و کاظم جلالی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفت که "تیراندازی توسط عناصر خود فروخته انجام شده است."

در تشییع جنازه کشته شدگان هم نیروهای دولتی حضوری فعال داشتند و حتی از دخالت دانشجویان دانشگاه هنر در تشییع جنازه صانع ژاله جلوگیری کردند.

در مقابل، مخالفان دولت با استناد به اظهارات دوستان و اعضای خانواده صانع ژاله، بسیجی بودن او را مردود اعلام کردند و او را شهید جنبش سبز خواندند.

حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان در تلویزیون ایران صانع ژاله را خبر رسان این روزنامه معرفی کرد؛ اما دفتر تحکیم وحدت، طیف علامه، با انتشار بیانیه‌ای نیروهای هوادار حکومت را به کشتن این دو دانشجو و مصادره خون آن‌ها متهم کرد.