گذر از سوئز: ایران افق استراتژیک خود را گسترش می دهد

کشتی خارک حق نشر عکس AFP
Image caption دو کشتی جنگی الوند و لجستیک خارک هر دو ساخت بریتانیا است

گذر دو کشتی نظامی ایران از کانال سوئز نشانه دیگری از گسترش افق استراتژیک تهران است.

از هنگام سرنگونی شاه و پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979، این نخستین بار است که نیروی دریایی این کشور چنین حرکتی می کند.

اهمیت این موضوع کاملا دیپلماتیک است. اما برای اسرائیل و متحد اصلی آن، ایالات متحده، سوالات دشوار زیادی بر می انگیزد.

دو کشتی جنگی الوند و لجستیک خارک که هر دو ساخت بریتانیا است، نه رقیبی جدی برای ناوهای جنگی غربی است و نه توان مقابله با قایق های پیشرفته موشک انداز نیروی دریایی اسرائیل را دارد.

اعزام این کشتی ها می تواند پیام های مختلفی داشته باشد:

  • نشان می دهد ایران هم می تواند کشتی هایش را به نقاط دور از سواحل خود بفرستد.
  • بیانگر این است که اگر تعداد قابل توجهی از ناوهای جنگی غربی می توانند در خلیج فارس که ایران حیات خلوت خود می داند فعالیت کنند، ایران هم می تواند کشتی های خود را به دریای مدیترانه که کشورهای ناتو حیات خلوت می شناسند بفرستد.
  • کشتی های ایران در بندری در سوریه پهلو می گیرند و این نمادی از تعمیق روابط نزدیک دمشق و تهران است.
  • در شرایطی که منطقه در بحران بسر می برد، اعزام این کشتی ها نشان می دهد ایران مایل به تثبیت منافع استراتژیک گسترده خود است. ایران از آزار اسرائیلی ها و آمریکایی ها خرسند می شود.

خطرات بالقوه

روشن است که این اقدام ایران پاسخی مستقیم به ناآرامی های جاری در خاورمیانه می تواند باشد.

ایران در ژانویه گذشته و بسیار پیش از آنکه اعتراضات تونس و مصر رهبران آنها را وادار به کناره گیری کند، اعلام کرد که ناوهای خود را به مدیترانه اعزام می کند.

اما تقارن این حوادث موجب شده که اسرائیل اعزام کشتی های ایران را حتی بیشتر خطرناک و بی ثبات کننده ببیند.

با وجود نگرانی های اسرائیل، ایران کاملا حق دارد که کشتی های خود را از این گذرگاه عبور دهد.

بر اساس اصول کنوانسیون قسطنطنیه که در سال 1888 برای اداره کانال سوئز تنظیم شد، مقام های مصری حتی اگر می خواستند نمی توانستند مانع از دسترسی ایران به این گذرگاه شوند.

با این وجود برای اسرائیل نگرانی هایی وجود دارد.

ایران مدتهاست که تامین کننده سلاح برای حزب الله لبنان از طریق سوریه است. کشتی لجستیک ایران می تواند حامل مهمات، بار و سوخت باشد. هیچ کس نمی داند محموله این کشتی چیست.

حضور دریایی ایران در سوریه ممکن است درگیری های آینده در سواحل غزه را پیچیده تر کند.

فقط تصور کنید که در آینده ناوچه جنگی ایران برود تا از یک کشتی کمک رسانی عازم شکست محاصره غزه توسط اسرائیل حمایت کند. خطر تخاصم مستقیم و بالقوه ایران و اسرائیل روشن است.

ایران در ژانویه گفت گفت که کشتی هایش حدود یکسال در مدیترانه مستقر خواهند بود. به هیچ وجه معلوم نیست که این دو کشتی چه مدت در دریا خواهند بود.

اما اسرائیلی ها و احتمالا آمریکایی ها تحرکات آنها را به دقت زیر نظر خواهند داشت.

استقرار کشتی های ایران در این مرحله عمدتا نمادین است.

سال گذشته روسیه اعلام کرد در حال نوسازی بندر تارتوس سوریه برای استقرار دایم نیروی دریایی خود پس از سال 2012 است.

بنظر می رسد که عملیات دریایی در شرق مدیترانه مهمتر و جالبتر می شود.

مطالب مرتبط