ایران در هفته‌ای که گذشت؛ ۱۳ اسفند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سایت های نزدیک به مخالفان، از منتقل شدن میرحسین موسوی و مهدی کروبی به زندان حشمتیه در شرق تهران خبر دادند

واکنش ها نسبت به انتشار خبر بازداشت یا حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، از رهبران مخالفان دولت و تجمع های اعتراض آمیز مخالفان، سایر رخدادهای سیاسی ایران در روزهای گذشته را تحت الشعاع خود قرار دادند.

جنبش اعتراضی؛ 'ناپدید شدن' رهبران

روز دوشنبه نهم اسفند، سایت کلمه، نزدیک به جنبش اعتراضی مردم ایران، موسوم به جنبش سبز، اعلام کرد که میرحسین موسوی و مهدی کروبی، از رهبران این جنبش، به همراه همسران خود، زهرا رهنورد و فاطمه کروبی، بازداشت و به زندان حشمتیه در شرق تهران منتقل شده اند.

پیشتر، منابع نزدیک به مخالفان دولت ایران از حبس خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی و قطع شدن کلیه ارتباطات آنان با بیرون از خانه، خبر داده بودند.

حصر خانگی رهبران مخالفان دولت واکنش تند برخی از چهره های سرشناس سیاسی و مذهبی منتقد دولت را به دنبال داشت.

آیت‌الله سید علی‌محمد دستغیب، مرجع تقلید مقیم شیراز، در نامه ای به اعضای مجلس خبرگان، این حصر را "غیرقانونی و غیر شرعی" خواند و آیت الله یوسف صانعی، مرجع تقلید مقیم قم در بیانیه ای این اقدام را نشانه "درماندگی و ضعف سیاسی عاملان و آمران آن" دانست."

محمد خاتمی، رئیس جمهوری پیشین ایران، هم میرحسین موسوی و مهدی کروبی را افرادی دارای سابقه درخشان در انقلاب و جمهوری اسلامی توصیف کرد و حصر خانگی آنان و اقدام های "تخریبی" علیه آنها را مورد انتقاد قرار داد.

علیرغم این انتقادها،حصر خانگی رهبران مخالف دولت پایان نیافت و خاموش بودن چراغ های خانه های آنان نشانه هایی از بازداشت آنان تلقی شد.

روز یکشنبه هشتم اسفند، گروه "کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران" با اشاره به "ناپدید شدن" رهبران جنبش سبز، حکومت ایران را به خاطر نگهداری رهبران مخالفان و همسران آنها در محلی نامعلوم، به "آدم ربایی" متهم کرد.

روز بعد و به دنبال انتشار خبر قطعی انتقال رهبران جنبش اعتراضی به یک زندان نظامی، اردشیر امیرارجمند، مشاور ارشد میرحسین موسوی، در گفت وگو با بی بی سی فارسی، مقام های عالی کشور را به گروگان گرفتن این چهار نفر و نداشتن شجاعت برای قبول مسئولیت و دادن توضیحات در این مورد، متهم کرد.

مجتبی واحدی، از مشاوران مهدی کروبی، هم در مصاحبه با بی بی سی فارسی تأکید کرد که دستگیری آقایان موسوی و کروبی، بنا به صلاحدید آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.

در مقابل، خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام قضايی، خبر بازداشت رهبران مخالف دولت را تكذيب و اعلام کرد که آنها در منازل خود هستند و تنها "محدوديت‌هايی در تماس‌های آنان با عناصر مشكوك اعمال شده است."

اما فرزندان دو رهبر بازداشت شده، تکذیبیه خبرگزاری فارس را نپذیرفتند و اسماعیل گرامی مقدم، از مشاوران مهدی کروبی به بی بی سی فارسی گفت: "بازداشت آقایان موسوی و کروبی و همسرانشان یکی از پرمسئله ترین رخدادهای تاریخ جمهوری اسلامی است."

روز چهارشنبه ۱۱ اسفند، عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، در حاشيه همايش دادستان‌های عمومی و انقلاب و نظامی كل كشور، رسانه هایی را که از انتقال رهبران جنبش سبز به زندان حشمتيه خبر داده بودند به دروغگویی متهم کرد و گفت که "آقايان كروبی و موسوی به همراه همسران خود در منازلشان هستند."

غلامحسين محسني‌اژه‌اي، دادستان کل کشور و سخنگوی قوه قضاییه هم بار دیگر بازداشت رهبران محالفان دولت را تکذیب کرد و گفت: "آنها در منازلشان هستند ولي محدوديت‌هايی در ارتباطات آنها ايجاد شده است."

در مقابل، روز پنجشنبه ۱۲ اسفند، دختران میر حسین موسوی با انتشار بیانیه ای، بار دیگر تأکید کردند که والدین آنها "در اسارتند و ربوده شده اند."

عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر وضعیت کنونی رهبران جنبش سبز را "مصداق آشکار ناپدید شدن قهری یا ناخواسته" دانست و سازمان گزارشگران بدون مرز هم با صدور بیانیه ای، از مقامات ایران خواست که محل "بازداشت" آقایان کروبی و موسوی و همسران آنها را فورا و رسما اعلام کنند.

جنبش اعتراضی؛ فراخوان راهپیمایی

Image caption جبهه مشارکت ایران اسلامی حصر میر حسین موسوی و مهدی کروبی را "ناجوانمردانه و غیرقانونی " خواند

در ادامه اعتراضات نسبت به محدودیت های اعمال شده علیه رهبران مخالفان دولت، در آغاز هفته اعلام شد که شورای هماهنگی راه سبز امید، تشکل هماهنگ کننده اعتراضات علیه دولت، در بیانیه ای از مردم برای راهپیمایی در روز سه شنبه دهم اسفند دعوت کرده است.

در این بیانیه زمان راهپیمایی، ساعت پنج بعد از ظهر و مکان آن در تهران از میدان امام حسین به سوی میدان آزادی و در سایر شهرها میدان و خیابان اصلی شهر تعیین شده بود.

در این راستا، جبهه مشارکت ایران اسلامی، یک تشکل سیاسی اصلاح طلب، نیز حصر رهبران جنبش سبز را "ناجوانمردانه و غیر قانونی" خواند و از تصمیم شورای هماهنگی راه سبز امید برای راهپیمایی در روز دهم اسفند تلویحا حمایت کرد.

فعالان هوادار جنبش اعتراضی ایران در برخی از شهر ها هم از مردم برای شرکت در راهپیمایی دعوت کردند.

انتشار خبر ناپدید شدن آقایان موسوی و کروبی و انتقال آنان به زندان در روزهای آغازین هفته، بر التهاب موجود در جامعه افزود و زمینه را برای یک حرکت اعتراضی دیگر فراهم ساخت؛ به طوری که در شامگاه دوشنبه نهم اسفند از تکبیر گفتن معترضان در پشت بام های برخی از محله های تهران و چند شهر دیگر، گزارش هایی منتشر شد.

روز سه شنبه دهم اسفند ماه، سایت خبری رهانا نوشت که تهران بار دیگر به یک پادگان نظامی تبدیل شده و سایت سی ان ان به نقل از یک شاهد عینی، تهران را به یک پادگان نظامی تشبیه کرد؛ زیرا انبوهی از نیروهای انتظامی و امنیتی مجهز به انواع وسایل ضد شورش به خیابان ها آمده بودند تا از شکل گرفتن هر گونه تجمع اعتراضی جلوگیری کنند.

علیرغم حضور پر تعداد نیروهای دولتی و نامناسب بودن هوا در تهران، باز هم هسته های پراکنده ای از تجمع کنندگان معترض شکل گرفت. این تجمع ها تا تاریک شدن هوا همچنان ادامه داشت. علاوه بر تهران، برگزاری تجمع‌های اعتراضی در شهرهای مختلف از جمله در اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، اهواز، کرج و سمنان هم گزارش شد.

گزارش هایی هم از درگیری های پراکنده بین نیروهای دولتی و تظاهر کنندگان منتشر شد و برخی از شاهدان عینی برخورد نیروهای دولتی با تجمع کنندگان را بی رحمانه توصیف کردند.

در قطعه فیلم هایی که از این تجمع ها به شبکه اینترنت راه یافت، تظاهر کنندگانی دیده می شدند که علاوه بر درخواست آزادی رهبران جنبش سبز و سایر زندانیان سیاسی، علیه دیکتاتوری و علیه رهبر ایران هم شعار می دادند.

منابع خبری نزدیک به مخالفان دولت به نقل از شاهدان عینی اعلام کردند که در روز دهم اسفند، صدها تن از شرکت کنندگان در تجمع های اعتراضی بازداشت شده اند؛ اما عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران گفت که "دستگیری خاصی" در این روز انجام نشده و دستگاه های امنیتی و انتظامی موظف به اعلام آمار بازداشت شدگان نیستند.

اعتراضات دهم اسفند، بار دیگر نشان داد که اعمال محدودیت های گسترده علیه معترضان و حتی حصر و بازداشت رهبران آنها هم نتوانسته از ادامه حیات جنبش اعتراضی مردم ایران جلوگیری کند.

جنبش اعتراضی؛ "اصحاب سکوت و اصحاب تردید"

Image caption احمد منتظری از رهبر ایران درخواست کرد تا برای حل مشکلات کشور جلسه ای پنج نفره با شرکت میر حسین موسوی و مهدی کروبی تشکیل دهد

در آغاز هفته، متن نامه احمد منتظری، فرزند آیت الله حسینعلی منتظری، خطاب به آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران منتشر شد که در آن تشکیل یک جلسه پنج نفره و گفتگوی مستقیم و دوستانه بین رهبر جمهوری اسلامی و آقایان موسوی، کروبی، خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان برای حل مشکلات سیاسی کشور پیشنهاد شده بود.

احمد منتظری در گفت و گو با بی بی سی فارسی تشکیل این جلسه و حل و فصل دوستانه مشکلات را برای جلوگیری از قوت گرفتن فکر براندازی در ذهن جوان ها، ضروری دانست.

در حالی که نامه احمد منتظری به سابقه همکاری اکبر هاشمی رفسنجانی با رهبر ایران اشاره داشت، همزمان از تلاش های برخی از حامیان دولت برای کنار گذاشتن آقای رفسنجانی از ریاست مجلس خبرگان هم گزارش هایی منتشر شد.

روز شنبه هفتم اسفند، اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان از تبلیغات منفی "برخی محافل سیاسی و رسانه های خاص و صدا و سیما" علیه خودش، انتقاد کرد و گفت که فارغ از نتیجه، در انتخابات ریاست مجلس خبرگان شرکت خواهد کرد.

آقای هاشمی که در جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام سخن می گفت، همچنین با اشاره به وجود افراد و گروه های مخالف نظام، گفت: "تكليف نظام اسلامی و مردم برای مقابله با اين‌ گونه افراد و گروه‌های معاند كه ممكن است هنوز هم عوامل اندک آنها با اعلام مواضع و شعارهای تند و تخريبی در پی تضعيف نظام باشند، روشن است كه نمونه آن در 25 بهمن ماه به روشنی اتفاق افتاد."

ناظران سخنان رئیس مجلس خبرگان را واکنشی به رسانه های حامی دولت تلقی کردند؛ رسانه هایی که پیوسته اکبر هاشمی رفسنجانی را تلویحا به عدم موضع گیری روشن و شفاف در قبال جنبش اعتراضی مردم ایران متهم می کنند.

در بیانیه پایانی اجلاسیه سراسری جامعه مدرسین و علمای بلاد، که در آغاز این هفته منتشر شد بار دیگر بر لزوم مرزبندی شفاف نخبگان و خواص با "جریان فتنه" تاکید شد و روز سه شنبه دهم اسفند، روزنامه کیهان از آمادگی آیت الله محمدرضا مهدوی کنی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز، برای نامزدی ریاست مجلس خبرگان خبر داد.

مجلس خبرگان رهبری در روزهای هفدهم و هجدهم اسفندماه جلسه خواهد داشت و در این نشست رئیس دور بعدی این مجلس انتخاب خواهد شد.

روز چهارشنبه ۱۱ اسفند، گزارش هیات ویژه رسیدگی به تظاهرات اعتراضی ۲۵ بهمن در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی قرائت شد که در آن "آمریکا و انگلیس و رژیم صهیونیستی" به ایجاد اغتشاش و آوردن همه گروهک‌های ضدانقلاب اعم از منافقین، سلطنت‌طلب‌ها، بهاییان و قوم‌گرایان به صحنه تظاهرات ۲۵ بهمن متهم شده بودند.

در این گزارش همچنین آمده بود: "بی تفاوتی اصحاب سکوت موجب طمع دشمنان گردیده است. اتخاذ مواضع مبهم توسط اصحاب تردید به هیچ وجه پذیرفتنی نیست. امروز حجت بر همگان تمام گشته و انتظار اینست که به صورت قاطع، شفاف و بی ابهام صف بندی خود را مشخص نمایند."

در مقابل، مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم با انتشار بیانیه ای در سایت رسمی خود از حوادث چند هفته گذشته به شدت انتقاد کرد و از هیئت حاکمه خواست حقوق شرعی و قانونی ملت را به رسمیت بشناسد و متجاوزان به حقوق و حریم مردم را تأدیب نماید.

از سوی دیگر، این هفته، از تجمع مخالفان آقای هاشمی رفسنجانی در مقابل منزل او در جماران و فحاشی علیه اعضای خانواده اش گزارش هایی منتشر شد.

قطعه فیلمی هم به اینترنت راه یافت که نشان می داد چگونه چند جوان در شهر ری با رکیک ترین الفاظ به فائزه هاشمی، دختر اکبر هاشمی رفسنجانی، و همراهان او توهین می کنند.

به دنبال انتشار این قطعه فیلم، آیت الله اسدالله بیات زنجانی، از مراجع تقلید منتقد حکومت ایران، روز یکشنبه هشتم اسفند، در پایان جلسه درس خارج فقه "چنین پرده‌دری هائی در مناظر عمومی" را مورد انتقاد قرار داد.

روز چهارشنبه ۱۱ اسفند، صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه ایران در همایش دادستان های سراسر ایران با اشاره تلویحی به اهانت های صورت گرفته علیه اکبر هاشمی رفسنجانی و دختر او، از دادستان تهران خواست که به این موضوع رسیدگی کند.

جنبش های اعتراضی؛ هشدارهای متقابل ایران و آمریکا

حق نشر عکس Reuters
Image caption وزیر امور خارجه امریکا از دولت ایران درخواست کرد که به ارعاب مخالفان خود و تماس با مخالفان در مصر و بحرین و یمن پایان دهد

انتشار خبر بازداشت سران مخالفان دولت ایران، واکنش برخی از مقامات سیاسی کشورهای خارجی را هم به دنبال داشت.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که دولت ایران باید به مردم اجازه دهد از حق آزادی بیان و آزادی تجمعات برخوردار شوند و باید بلافاصله به ارعاب سازمان یافته مخالفان پایان دهد.

اما علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران که برای شرکت در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل به ژنو رفته بود اعتراضات مخالفان دولت در ایران را تلویحا از نوع حرکت های مدیریت شده توسط قدرت های خارجی دانست و اعتراضات ساکنان سایر کشور های منطقه را حرکت های اصیل مردمی نامید و تأکید کرد که دولت های منطقه باید به خواسته های مردم توجه کنند.

در مقابل جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید رفتار حکومت ایران را "منافقانه" خواند و حبس رهبران مخالفان را "غیرقابل پذیرش" دانست.

گیدو وستروله، وزیر امور خارجه آلمان هم از علی اکبر صالحی خواست تا سلامت دو رهبر مخالفان دولت را تضمین کند.

در واکنش، رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سه شنبه دهم اسفند، رسیدگی قضایی به پرونده افراد را یک مسئله داخلی خواند و تأکید کرد که "هیچ کشوری اجازه ندارد در آن دخالت کند."

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، از سوی دیگر، با اشاره به سرکوب معترضان در کشورهای منطقه، تأکید کرد که این سرکوب ها "نباید به توجیهی برای مداخله نظامی توسط کشورهای دیگر تبدیل شود."

روز بعد، در حالی که رابرت گیتس، وزیر دفاع ایالات متحده از اعزام دو کشتی جنگی آمریکا به دریای مدیترانه خبر داد، محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران در خرم آباد، کشورهای غربی را به زمینه چینی برای دخالت نظامی در برخی کشور‌ها متهم کرد و خطاب به سران کشورهای غربی هشدار داد که اگر در شمال آفریقا و خاورمیانه دخالت نظامی کنند، ملت های منطقه "گور سربازان آن‌ها را می کنند."

در مقابل هیلاری کلینتون، وزیر امورخارجه ایالات متحده، روز چهارشنبه در مجلس سنای آمریکا ایران را به تماس مستقیم یا غیرمستقیم با معترضان در مصر، بحرین و یمن و تلاش برای تأثیرگذاری بر سیر تحولات در این کشورها، متهم کرد.