ایران در هفته‌ای که گذشت؛ ۲۰ اسفند ۱۳۸۹

کنار رفتن اکبر هاشمی رفسنجانی از ریاست مجلس خبرگان، واکنش‌ها نسبت به ادامه حصر خانگی رهبران مخالفان دولت، و برخی از انتقاد‌ها نسبت به دخالت کارکنان بخش دولتی در سوء استفاده‌های اقتصادی، از مهم‌ترین خبرهای ایران در روزهای گذشته بودند.

کنار رفتن هاشمی‌ها

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption با کناره گیری هاشمی رفسنجانی، مهدوی کنی به ریاست مجلس خبرگان برگزیده شد

روز سه شنبه ۱۷ اسفند، نهمین اجلاس دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری با سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس پیشین این مجلس آغاز شد. او سپس آمادگی خود را برای کناره گیری از ریاست مجلس خبرگان و انصراف از نامزد شدن در انتخابات هیئت رئیسه مجلس خبرگان، به نفع محمدرضا مهدوی کنی اعلام کرد.

محمدرضا مهدوی کنی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز، که در اجلاس این هفته مجلس خبرگان، در یک رأی گیری بدون رقیب، به ریاست این مجلس انتخاب شد، یک چهره سیاسی کهنه کار اصولگرا و از روحانیون متنفذ محسوب می‌شود. او که در آستانه هشتاد سالگی است، ریاست دانشگاه امام صادق را هم برعهده دارد.

پیش‌تر، آقای هاشمی رفسنجانی گفته بود که فارغ از نتیجه، در انتخابات ریاست مجلس خبرگان شرکت خواهد کرد. منابع نزدیک به آقای مهدوی کنی هم، از آمادگی او برای نامزد شدن در انتخابات ریاست مجلس خبرگان، خبر داده بودند.

آقای هاشمی رفسنجانی سرانجام انصراف خود را از شرکت در انتخابات هیئت رئیسه مجلس خبرگان اعلام کرد و گفت که علت کناره گیری او تلاش برای رفع اختلاف و جلوگیری از آسیب دیدن این "نهاد مقدس" بوده است. او تأکید کرد که تصمیم گرفته دیگر در هیچ انتخاباتی شرکت نکند.

اما ناظران، مواضع برخی روحانیان سر‌شناس حامی دولت علیه آقای هاشمی رفسنجانی و برخوردهای صورت گرفته اخیر با اعضای خانواده او را در کناره گیری رئیس پیشین مجلس خبرگان از رقابت در انتخابات، بی‌تأثیر نمی‌دانند.

اکبر هاشمی رفسنجانی از سر‌شناسترین چهره‌های منتقد دولت محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران، بشمار می‌آید. در ماههای اخیر، حامیان دولت بار‌ها او را به جانبداری از رهبران مخالف دولت و حمایت از جنبش اعتراضی مردم ایران، متهم کرده‌اند. از برخورد حامیان دولت با اعضای خانواده او هم گزارش‌هایی منتشر شده است.

روز جمعه ۱۳ اسفند، اعلام شد که محسن هاشمی، فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی با ارسال نامه‌ای به محمد باقر قالیباف، شهردار تهران استعفای خود را از مدیریت شرکت راه آهن شهری تهران و حومه (مترو) اعلام کرده است.

او که در ۱۷ سال گذشته به عنوان عضو، رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل، در این شرکت فعالیت داشت، در استعفانامه‌اش از عدم هماهنگی دولت با او در پرداخت بودجه اختصاص داده شده به مترو، تلویحا انتقاد کرد.

مهدی هاشمی، برادر محسن هاشمی هم در جریان دادگاه‌های دسته جمعی متهمان رخدادهای پس از انتخابات سال گذشته ایران، بر پایه اقرار دیگران، به استفاده از اموال عمومی برای فعالیت انتخاباتی علیه محمود احمدی‌نژاد و عملکرد دولت او متهم شده و اکنون در خارج از کشور است.

در هفته های اخیر، تجمع عده‌ای در مقابل منزل اکبر هاشمی رفسنجانی در جماران و فحاشی علیه اعضای خانواده‌اش، همچنین انتشار فیلمی از فحاشی گروهی که خود را "بچه حزب اللهی های شاه عبدالعظیم" معرفی می کردند علیه فائزه هاشمی، واکنش های گسترده ای ایجاد کرد.

در روزهای آغازین هفته آیت الله عبدالکریم موسوی اردبیلی، از مراجع تقلید شیعه، با صدور بیانیه‌ای، از فراگیر شدن توهین و افترا انتقاد کرد و این گونه رفتار‌ها را "خلاف شرع، قانون، اخلاق و کرامت انسانی" دانست.

به دنبال آن، روز سه شنبه این هفته، ۱۷ اسفند، عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران از شناسایی کسانی که نسبت به اعضای خانواده اکبر هاشمی رفسنجانی "هتاکی" کرده‌اند، خبر داد و خبرگزاری مهر به نقل از او نوشت که هتاکان "شناسایی و بازداشت" شده‌اند.

دو روز بعد، آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران نیز در دیدار با اعضای مجلس خبرگان، ایجاد فضای اهانت و هتک حرمت را مخالف اسلام، خلاف شرع و خلاف عقل سیاسی دانست.

در نشست این هفته مجلس خبرگان، آیت الله علی محمد دستغیب، نماینده مجلس خبرگان و از مراجع تقلید منتقد حکومت، حضور نداشت.

او که مقیم شیراز است، پیش‌تر در نامه‌ای خطاب به اعضای مجلس خبرگان، آنان را به "تبعیّت بی‌چون و چرا از رهبری، به جای مواظبت دقیق بر رهبری در انجام وظایف قانونی‌اش" متهم کرده بود.

جنبش اعتراضی؛ از تقاضای آزادی رهبران تا درخواست محاکمه آنان

حق نشر عکس FARS
Image caption رهبران مخالفان ایران از حدود یکماه پیش در حبس خانگی قرار گرفته اند

در آغاز هفته‌ای که گذشت، شورای هماهنگی راه سبز امید، تشکل هماهنگ کننده اعتراضات علیه دولت ایران، با انتشار بیانیه‌ای از هواداران جنبش اعتراضی مردم ایران خواست که تا رفع محدودیت‌های اعمال شده علیه میرحسین موسوی و مهدی کروبی، به اعتراضات خود "به هر شیوه‌ای که ممکن است" ادامه دهند.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالفان دولت، به همراه همسران خود، زهرا رهنورد و فاطمه کروبی، از حدود یک ماه پیش در حبس خانگی قرار گرفته‌اند.

روز شنبه ۱۴ اسفند، جمع بزرگی از دانشجویان و دانش آموختگان ایرانی با انتشار بیانیه‌ای رویه حکومت در برخورد با معترضان را "ظالمانه" توصیف و رفع محدودیت‌های اعمال شده علیه رهبران مخالفان دولت را درخواست کردند.

در این بیانیه آمده بود: "کم ‌ترین خواست ما آزادی بی‌قید و شرط میرحسین موسوی، مهدی کروبی، زهرا رهنورد، فاطمه کروبی و جمع کثیری از هموطنان، نخبگان و عزیزان این مرز و بوم است که به بهانه‌های واهی و در شرایط غیر انسانی و غیر قانونی در زندان‌های حکومت گرفتارند."

دو روز بعد، متن نامه شورای هماهنگی راه سبز امید، خطاب به‌‌بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، منتشر شد که در آن انجام کلیه اقدامات مقتضی برای پایان یافتن "نقض آشکار حقوق شهروندی" رهبران مخالفان دولت از سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری وابسته به آن درخواست شده بود.

پیش‌تر، از انتقال دو رهبر مخالف دولت و همسرانشان به زندان حشمتیه، در شرق تهران گزارش‌هایی منتشر شده بود. سایت کلمه، پایگاه خبری نزدیک به مخالفان دولت ایران، روز سه شنبه ۱۷ اسفند، تأیید کرد که میرحسین موسوی و همسرش زهرا رهنورد تا لحظه تنظیم خبر همچنان در حصر خانگی هستند؛ اما سحام نیوز، سایت خبری حزب اعتماد ملی، نوشت که فرزندان مهدی کروبی از وضع والدین خود خبر ندارند.

روز سه شنبه ۱۷ اسفند، روز زن بود و برخی از فعالان حقوق زنان از مردم برای تجمع‌های اعتراضی در این روز دعوت کرده بودند. در روز زن، منابع نزدیک به مخالفان دولت از حضور پرشمار و گسترده نیروهای انتظامی و امنیتی در سطح تهران و برخورد با تجمع‌های پراکنده زنان، گزارش‌هایی منتشر کردند.

روز بعد، عباس جعفری دولت آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران بار دیگر انتقال رهبران مخالفان دولت به زندان را تکذیب و اعتراضات سیاسی مخالفان دولت را یک حرکت شکست خورده مرتبط با کشورهای غربی توصیف کرد.

او حضور معترضان در خیابان‌ها و پیامدهای آن را از ویژگی‌های مرحله جدید این حرکت دانست.

همزمان، متن بیانیه پایانی نشست مجلس خبرگان منتشر شد که در آن تجمع‌های اعتراضی مخالفان در روز ۲۵ بهمن، "حرکت مذبوحانه عده‌ای عوامل بیگانه و خائن به وطن" توصیف و محاکمه "سران فتنه‌گر و عوامل اصلی اغتشاش" از دستگاه قضایی درخواست شده بود.

از سوی دیگر، روز شنبه ۱۴ اسفند، حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات ایران با انتشار یادداشتی اعلام کرد که رهبر ایران بر ضرورت تهاجمی بودن برنامه‌های وزارت اطلاعات درمقابله با سرویس‌های اطلاعاتی کشورهای خارجی تأکید کرده است.

دو روز بعد، خبرگزاری فارس از قول جعفر شجونی دبیرکل جامعه وعاظ تهران، نوشت که او در جمع گروه انصار حزب الله گفته است: "مردم باید بریزند و موسسه نشر آثار امام را... نجات دهند."

حامیان دولت، موسسه تنظیم و نشر آثار بنیانگذار جمهوری اسلامی و متولی آن، سید حسن خمینی را به جانبداری از مخالفان حکومت متهم می‌کنند.

انتقاد از دستگاههای اجرایی

حق نشر عکس khamenei.ir
Image caption آیت الله خامنه ای، رهبر ایران طرح دولت برای ایجاد باغ شهرها را مورد انتقاد قرار داد

روز یکشنبه پانزدهم اسفند، مجلس ایران پس از بررسی و بحث در مورد طرح استیضاح مجید نامجو، وزیر نیرو، بار دیگر به او رأی اعتماد داد.

در این جلسه برخی از نمایندگان از جمله به بدهکاری زیاد وزارت نیرو به پیمانکاران بخش برق، ضعف مدیریت و فقدان برنامه ریزی و اتلاف منابع آب و برق در کشور اشاره کردند.

دو روز بعد، آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران در حاشیه مراسم درختکاری در هفته منابع طبیعی، طرح دولت برای ایجاد باغ شهر‌ها را مورد انتقاد قرار داد.

بر اساس این طرح، دولت از دوسال پیش تصمیم داشته برای جلوگیری از افزایش قیمت مسکن، در سی استان کشور زمین‌های دولتی حاشیه شهر‌های بزرگ را به متقاضیان واگذار کند تا در آن با تراکم محدود و به شرط ایجاد فضای سبز، ساختمان سازی کنند.

اینک رهبر ایران با ابراز نگرانی از امکان باز شدن راه برای سوءاستفاده کنندگان، تلویحا با اجرای این طرح مخالفت کرده است.

روز چهارشنبه ۱۸ اسفند، غلامحسین محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور برخی از کارکنان نهادهایی مانند سازمان ثبت اسناد، شهرداری‌ها، سازمان جنگل‌ها و مراتع و دستگاه قضایی را به همکاری با متعرضان به اراضی و محیط زیست متهم کرد.

همزمان، الیاس نادران، از نمایندگان مجلس ایران، گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس درباره معوقات بانکی را گزارشی برای "تطهیر مدیریت بانک‌های دولتی" توصیف و تصریح کرد که نام هفت تن از ۹ نفری که بدهی ۱۵۰۰ میلیارد تومانی به سیستم بانکی دارند، در این گزارش نیامده است.

پرونده هسته‌ای؛ تمدید تحریم‌ها

حق نشر عکس AFP
Image caption رئیس جمهور آمریکا، هفته گذشته تحریم های این کشور علیه ایران را برای یکسال دیگر تمدید کرد

روز دوشنبه ۱۶ اسفند، یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، در نخستین روز نشست بهاره شورای حکام آژانس با اشاره به گزارش اخیر این نهاد در مورد پرونده هسته‌ای ایران، گفت که ابعاد تسلیحاتی برنامه اتمی ایران ممکن است حتی پس از سال ۲۰۰۴ میلادی هم ادامه پیدا کرده باشد.

دو روز بعد، رابرت آینهورن، مشاور ارشد وزیر امورخارجه آمریکا در امور منع گسترش سلاح‌های اتمی و خلع سلاح، گفت که ایران تلاش می‌کند تا از توانایی ساخت سلاح‌های هسته‌ای برخوردار شود؛ اما مقام‌های این کشور درباره اقدام به تولید این جنگ افزار‌ها با هم اختلاف نظر دارند.

پیش‌تر نیز، نهادهای اطلاعاتی آمریکا در گزارشی اعلام کرده بودند که در چند سال گذشته، مقامات ارشد جمهوری اسلامی همچنان مشغول گفت‌و‌گو و تبادل نظر درباره جنبه‌های مثبت و منفی تولید جنگ افزارهای اتمی بوده‌اند.

از سوی دیگر، روز سه شنبه ۱۷ اسفند، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا با اعلام تمدبد "وضعیت فوق العاده" در قبال ایران، عملا تحریم‌های کشورش علیه ایران را برای یک سال دیگر تمدید کرد.

اما پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان همزمان با نشست شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که هنوز راه مذاکره با ایران باز است.

آمریکا و متحدان غربی ایالات متحده، ایران را متهم می‌کنند که در پی دستیابی به سلاح اتمی است؛ اما مقامات جمهوری اسلامی بار‌ها بر صلح آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای این کشور تأکید کرده‌اند.