مجلس ایران به جای بودجه سالانه به دولت "تنخواه" می دهد

بودجه 1390 حق نشر عکس x
Image caption مجلس تصمیم گرفته است با تصویب طرح دو دوازدهم، فرصت لازم را برای بررسی و اصلاح لایحه بودجه در اختیار داشته باشد

مجلس ایران با تصویب طرح بودجه موقت، نیازهای مالی دولت را در دو ماه اول سال آینده تامین می کند.

روز دوشنبه، 23 اسفند (14 مارس)، گزارش روند رسیدگی به لایحه بودجه سال 1390 در جلسه غیر علنی محلس مطرح شد و در پی آن، اعلام شد که نمایندگان طرحی را برای تامین نیاز مالی دولت در دو ماه اول سال آینده مورد بررسی قرار خواهند داد.

به گزارش خانه ملت - سایت خبررسانی مجلس - در این جلسه غیر علنی، حسن ابوترابی فر، نایب رئیس اول مجلس، گزارش عملکرد کمیسیون تلفیق در رسیدگی به لایحه بودجه را مطرح کرد و افزود با شرایطی که وجود دارد، این کمیسیون قادر به پایان رساندن بررسی لایحه بودجه سال 1390 تا قبل از عید نوروز نیست.

وی افزود که در این شرایط، لایحه بودجه در فروردین ماه سال آینده در صحن مجلس مورد مذاکره قرار می گیرد.

در این جلسه، نایب رئیس کمیسیون تلفیق پیشنهاد داد برای آنکه دولت در تامین مالی هزینه های خود با دشواری مواجه نشود، مجلس طرح دو فوریتی شامل مجوز استفاده دولت از تنخواهی به مبلغ پانزده هزار میلیارد تومان برای مخارج خود در ماه های فروردین و اردیبهشت سال آینده را تصویب کند.

قرار است این طرح توسط نمایندگان طی روز دوشنبه یا سه شنبه برای ارائه و مذاکره در صحن مجلس در اختیار هیات رئیسه قرار گیرد.

خانه ملت به نقل از آقای ابوترابی فر گزارش کرده است که مبنای تعیین این تنخواه، محتوای قانون برنامه پنجم توسعه و بودجه سال 1389 بوده است.

در حالیکه مطابق آئین نامه مجلس، دولت موظف است لایجه بودجه هر سال را حداکثر تا پانزدهم آذرماه سال قبل برای بررسی و رای گیری در اختیار مجلس قرار دهد، بودجه سال جاری اوایل اسفند ماه تقدیم شد و به گفته مقامات مجلس، تنها بیست و هشت روز به مجلس برای بررسی در کمیسیون ها و مذاکره و رای گیری در صحن علنی فرصت داد.

براساس مقررات داخلی مجلس، کمیسیون های تخصصی دست کم پانزده روز زمان می خواهند تا فصل های بودجه مربوط به حوزه تخصصی خود را مورد رسیدگی قرار داده و گزارش این بررسی را به کمیسیون تلفیق ارسال دارند.

کمیسیون تلفیق نیز برای رسیدگی و جمع بندی گزارش های دریافتی از کمیسیون های تخصصی به حداقل پانزده روز نیاز دارد تا پس از آن، نتیجه کار خود را برای مذاکره و رای گیری در صحن مجلس مطرح کند در حالیکه نمایندگان نیز انتظار دارند فرصت کافی به آنان داده شود تا بتوانند پیرامون جزئیات لایحه بودجه مذاکره و تبادل نظر کنند و پیش از تصویب نهایی لایحه احتمالا، خواستار تغییراتی در برخی بخش های آن شوند.

در نهایت، انتظار می رود لایحه پیشنهادی دولت همراه با اصلاحات احتمالی مورد نظر نمایندگان، مدتی قبل از پایان سال به تصویب برسد و پس از طی مراحل قانونی، تا پیش از آغاز سال نو، برای اجرا به دولت ابلاغ شود.

تاخیر احمدی نژاد

مجلس در حالی تصمیم گرفته است "طرح" بودجه دو دوازدهم را تصویب کند که پیش از این، برخی از نمایندگان از تاخیر دولت در تقدیم لایحه بودجه سال 1390 به شدت انتقاد کرده و امکان بررسی و تصویب این لایحه را در چند هفته باقی مانده به پایان سال ناممکن دانسته بودند.

معمولا در صورت بروز مشکل در تدوین و یا تصویب به موقع لایحه بودجه، دولت به منظور تامین هزینه های دستگاه های دولتی، به ارسال "لایحه" بودجه موقت به مجلس مبادرت می کند و خواستار تصویب سریع آن می شود.

این لوایح معمولا به صورت بودجه یک دوازدهم یا دو دوازدهم (برای تامین هزینه های دولت طی یک ماه یا دو ماه) و نظایر آن تدوین می شود و مبنای محاسبه مبلغ پیشنهادی هم قاعدتا تخمین دولت از مبلغ مورد نیاز براساس لایحه بودجه، یا بودجه سال قبل و یا ملاحظات دیگر است.

حق نشر عکس ISNA
Image caption دولت احمدی نژاد رکورد دار تاخیر در ارائه لوایح بودجه به مجلس است

در مورد تصمیم مجلس برای تصویب "طرح" تنخواه دو ماهه سال آینده، به نظر می رسد که دولت از ارائه لایحه بودجه موقت خودداری کرده و نمایندگان مجلس، به خاطر جلوگیری از توقف فعالیت دستگاه های دولتی، راسا در صدد تصویب قانون بودجه دو دوازدهم بر آمده اند.

هنوز از واکنش دولت نسبت به تصمیم مجلس گزارشی منتشر نشده است اما اقدام مجلس احتمالا مانع از آن خواهد شد تا دولت، با استناد به توقف فعالیت های دستگاه های دولتی در اثر نبود منابع مالی، مجلس را تحت فشار قرار دهد و مشکلات ناشی از نداشتن لایحه بودجه را متوجه نمایندگان سازد.

تصمیم مجلس به اعطای مجوز لازم به دولت برای برداشت تنخواه دو ماهه از خزانه به معنی آن است که نمایندگان تصمیم گرفته اند به جای شتاب در بررسی لایحه بودجه، که احتمالا به معنی تصویب این لایحه بدون لحاظ کردن نظرات و اصلاحات مورد نظر آنان می بود، ابتکار عمل را در این زمینه خود در دست بگیرند.

اگرچه تاخیر دولت ها در ایران در تقدیم لایحه بودجه به مجلس امری غیرعادی نبوده است، اما دولت محمود احمدی نژاد از ابتدای تصدی امور، در بسیاری از سال ها، لوایح لایحه بودجه را بسیار دیر در اختیار مجلس قرار داده است.

برخی از ناظران این اقدام را تصادفی ندانسته و گفته اند که دولت فعلی به منظور کاستن از فرصت نمایندگان در بررسی دقیق و اعمال نظر در بودجه سالانه، لایحه بودجه را با تاخیر عمدی به مجلس ارسال کرده است.

به گفته آنان، هدف از این اقدام تضعیف نقش مجلس در سیاستگذاری و تاکید بر اهمیت بیشتر دولت در برابر قوه مقننه بوده است به خصوص اینکه آقای احمدی نژاد در مواردی به طور صریح، موقعیت خود را، به ویژه با استناد به نتایج اعلام شده انتخابات بحث برانگیز دهمین دوره ریاست جمهوری، برتر از مجلس توصیف کرده است.

البته دولت دلیل تاخیر طولانی در ارسال بودجه سال 1390 را تاخیر مجلس در تصویب لایحه برنامه پنجم توسعه عنوان کرده است که متن اولیه آن مورد انتقاد برخی از نمایندگان و کارشناسان اقتصادی قرار گرفته بود و مصوبه نهایی نیز پس از ماهها بررسی و با اصلاحات مجلس، به تصویب رسید.

تعدادی از نمایندگان مجلس این دلیل را رد کرده و گفته اند که مجلس چند ماه قبل از دریافت لایحه بودجه، نظر خود را درباره اکثر بندهای لایحه برنامه پنجم مشخص کرده بود و همچنین، بخش عمده ی از لایحه بودجه سال 1390 ادامه همان بودجه سال جاری بوده و تدوین آن نیازی به آگاهی از متن نهایی قانون برنامه نداشته است.

مطالب مرتبط